Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/6821 K.2024/1959

Taraflar arasındaki 2863 sayılı Yasa'dan kaynaklanan el atmanın önenmesi ve kâl davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Mahkemece davanın kısmen kabulü ile Bitlis ili, Ahlat ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkiinde kain 218 ada 3 parselde kayıtlı taşınmazda davalıların sit alanına vaki müdahalelerinin men'ine, 17.09.2014 hakim havale tarihli fen bilirkişi ...'ın rapor ve krokisinde kırmızı renk ile gösterilen yapının kuzey kısmında kalan yığıma kagir garaj kapısının kâl'ine, karar verilmiştir.

Karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; Bitlis ili, Ahlat ilçesi, ... Mahallesi 218 ada 3 numaralı parselde bulunan ve kentsel sit alanı içerisinde kalan 67 envanter numaralı yapının kuzeyine bitişik, tescilsiz iki katlı yapının ikinci katının yenilendiğini ve çatı ilave edildiğini, yine bu yapının güney cephesindeki pencerelerinin pimapen pencere ile değiştirildiğini, parselin kuzeydoğusunda yola cepheli yığma kagir garaj kapısı eklendiğini ileri sürerek yapının 2863 sayılı Yasa'ya aykırılık teşkil etmesi nedeniyle taşınmaz üzerine inşa edilen yapıların kâl'ini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar cevap dilekçesinde; davalı ...'in tapu maliki olmadığını, binanın tek seferde yapıldığını, pencerelerin yapılması aşamasında izin alındığını ve garajın geçici yapı niteliğinde olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu 218 ada 3 parsel sayılı taşınmazın ... Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 14.05.1993 tarih ve 1249 sayılı Kararı ile korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edildiği ve Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun 22.07.2007 tarih ve 110 sayılı Kararıyla Ahlat'ta bulunan tescilli yapıların listesinde yer aldığı,

davalı tarafından yapılan ve 17.09.2014 hakim havale tarihli teknik bilirkişi raporunda kırmızı renk ile gösterilen 67 envanter numaralı yapının kuzey kısmına yığma kargir garajın izin alınmaksızın yapılarak 2863 sayılı Kanuna aykırılık teşkil ettiği anlaşıldığından el atmanın önlenmesine ve garaj kapısının kâl'ine ayrıca her ne kadar davacı tarafça dava konusu taşınmaz üzerinde tescilsiz iki katlı yapının ikinci katının yenilendiği ve çatı ilave edildiği,

yine bu yapının güney cephesindeki pencerelerinin pimapen pencere ile değiştirildiği iddia edilerek bu yapıların da kâl'i talep edilmiş ise de, yapılan bu değişikliklerin gerekli izinler alınarak usulüne uygun yapıldığı gerekçesiyle bunların kâl'ine ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Tescilli taşınmazdaki tadilat ve eklemelerin 1995 yılından sonra yapıldığını, taşınmazın özgün niteliğini bozacak müdahaleler yapılarak 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun izinsiz müdahale ve kullanım yasağına yönelik 9 uncu maddesine aykırı davranıldığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 2863 sayılı Yasa'dan kaynaklanan el atmanın önlenmesi ve kâl istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 2863 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesine göre; "Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde koruma bölge kurullarınca alınan kararlara aykırı olarak, korunması gerekli kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanları ile sit alanlarında inşai ve fiziki müdahalede bulunulamaz, bunlar yeniden kullanıma açılamaz veya değiştirilemez. Esaslı onarım, inşaat, tesisat, kısmen veya tamamen yıkma, yakma, kazı veya benzeri işler inşai ve fiziki müdahale sayılır."

2. Aynı Kanun'un 10 uncu maddesine göre; "Her kimin mülkiyetinde veya idaresinde olursa olsun, taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunmasını sağlamak için gerekli tedbirler almak, aldırmak ve bunların her türlü denetimine yapmak veya kamu kurum ve kuruluşları ile belediyeler ve valiliklere yaptırmak, Kültür ve Turizm Bakanlığına aittir."

3. Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının Yapı Esasları ve Denetimine Dair Yönetmelik’in 11 inci maddesine göre ise; "Koruma Bölge Kurulu, taşınmaz kültür varlığı parsellerinde, taşınmaz kültür varlıklarının mahiyetlerini etkilemeyecek şekilde ayrılma ve birleştirilmelerine izin vermeye yetkilidir."

3. Değerlendirme 1. Davacı vekili dava dilekçesinde; dava konusu taşınmazın ... Kültür ve Tabiat Varlıkarını Koruma Kurulunun 14.05.1993 tarih 1249 sayılı kararıyla korunması gerekli kültür varlığı olarak belirlendiğini ve 1996 yılında tapu kaydına "korunması gerekli kültür varlığı" şerhi konulduğunu ancak yapılan denetimlerde taşınmazda yer alan binanın ikinci katının yenilenmesi ve çatı ilave edilmesi, yapının güney cephesindeki pencerelerinin pimapen pencere ile değiştirilmesi, parselin kuzeydoğu kısmına yığma kagir garaj kapısı eklenmesi şeklinde 2863 sayılı Yasa'ya aykırı tadilat ve eklemeler yapıldığını ileri sürerek el atmanın önlenmesi ve yıkım talebinde bulunmuştur.

2. Dosyada kapsamında davacının iddialarını kapsayacak şekilde yeterli araştırma ve inceleme yapılmamıştır. Gerçekten de, dava konusu taşınmazda yapıldığı ileri sürelen çekişme konusu tadilat ve eklentilerin Kültür ve Tabiat Varlıklarının Koruma Kanunu kapsamında yapılıp yapılmadığı kuşkuya yer bırakmayacak şekilde ortaya konulmamış, koruma kurul kararı olmaksızın yapılan her türlü eklenti ve yapılaşmaların yasal olmadığı gözetilerek anılan hususlar açıklığa kavuşturulmamıştır.

O halde; mahkemece mahalinde arkeololoji, inşaat ve harita alanında uzman bilirkişiler eşliğinde keşif yapılarak iddiaları karşılar mahiyette araştırma ve inceleme yapılması ve oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, noksan soruşturma ile yetinilerek yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru görülmeyip hükmün bu nedenle bozulmasına karar verilmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,