Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/6978 K.2023/2480

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ecrimisil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 8. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkiline ait .... ada, 7 parsel sayılı taşınmaz üzerine davalı şirket tarafından baz istasyonu kurulması için taraflar arasında 16.03.2005 başlangıç tarihli ve 6 yıl süreli kira sözleşmesi yapıldığını; sözleşmenin 3 üncü maddesine istinaden anılan sözleşmenin 15.03.2011 tarihinde sona ereceğinin noter aracılığıyla bildirildiğini, haksız işgal etmeye devam eden davalı şirket aleyhine daha önce el atmanın önlenmesi, baz istasyonunun sökülerek kaldırılması ve ecrimisil talebini içeren dava açıldığını, davalı şirketin dava konusu taşınmazı 11.03.2014 tarihine kadar işgal etmeye devam ettiğini belirterek, 31.05.2011 tarihiyle 11.03.2014 tarihi arası dönem için ecrimisile hükmedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, talep edilen ecrimisil bedelinin fahiş olduğunu, davacı tarafa 16.03.2011-16.03.2014 arası dönem için 20.000,00 TL ve 14.811,40 TL ödeme yapıldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesi olarak Sulh Hukuk Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; davanın 88.521,00 TL üzerinden kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz isteminde bulunulmuştur.

2. Yargıtay 1. Hukuk Dairesince karar; görev yönünden bozulmuş, davalı tarafın karar düzeltme talebi reddedilmiştir.

İlk derece mahkemesince bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda; davanın 88.521,00 TL üzerinden kısmen kabulüne karar verilmiş, taraf vekillerince temyiz talebinde bulunulmuştur.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesince karar: “…tarafların sair temyiz taleplerinin reddiyle, hükme esas alınan 24.02.2015 tarihli raporda, emsal kira sözleşmelerindeki kira bedellerinin ortalaması alınarak 2011 yılı aylık kira bedelinin 3.700,00 TL olarak tespit edilmesinde hukuka aykırı bir yön bulunmadığı,

ne var ki, ecrimisil hesaplamasında, ilk dönem ecrimisil tutarının belirlenip, sonraki dönemler için ecrimisil değerinin, ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere hesaplanması ve davalı tarafça yapılan ödemelerin tespit edilen toplam miktardan düşülmesinin de doğru olmadığı, ayrıca hesaplanan miktarın ne kadarlık kısmının hangi döneme ait olduğunun, dönem sonları ve hangi miktara hangi tarihten itibaren faiz işletileceğinin açıkça belirlenmemiş olmasının da doğru olmadığı” gerekçesiyle bozulmuştur.

İlk derece mahkemesince bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairemizce kararın: “…bozma doğrultusunda hüküm kurulmadığı, davalı tarafça yapılan ödemenin toplam miktardan değil, ödemenin yapıldığı dönem için hesaplanan ecrimisil bedelinden düşülmesi gerektiği belirtilmesine rağmen, davalı tarafından yapılan ödemenin mahkemece gözetilmediği, davalı tarafın 12.10.2012 tarihinde 14.811,40 TL ve 20.000,00 TL olmak üzere toplam 34.811,40 TL davacı tarafa ödeme yapıldığı, 23.06.2020 tarihli bilirkişi raporunda da 01.01.2012-21.12.2012 tarihli döneme ilişkin ecrimisil bedelinin toplam 49.119,60 TL asıl alacak ve 7.886,64 TL işlemiş faiz olmak üzere 57.119,60 TL olduğu belirlendikten sonra,

yapılan ödemenin düşülmesiyle ecrimisil bedelinin 22.308,20 TL olduğu belirlenmesine karşın, yapılan ödeme mahkemece gözetilmeyerek 01.01.2012-31.12.2012 tarihli dönem için 49.323,96 TL asıl alacak, 7.886,64,00 TL işlemiş faize hükmedildiği” gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk derece mahkemesince bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda; dava konusu olan 01/01/2012 ile 31/12/2012 yıllarına ait dönem yönünden, davalı tarafından 12/10/2012 tarihinde 14.811,40 TL ve 20.000,00 TL olmak üzere toplam 34.811,40 TL 'lik ödeme yapıldığı, belirlenen toplam 57.119,60 TL ecrimisilden düşülerek re’sen yapılan hesaplama sonucunda 01/01/2012 ile 31/12/2012 tarihleri arası dönem için asıl alacak ve işlemiş faizin toplam 22.308,20 TL olduğu belirlenerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; taleplerin zamanaşımına uğradığını, bilirkişi raporunun yetersiz olduğunu, haksız işgalin söz konusu olmadığını, yapılan ödemelerin belirlenen miktardan düşülmediğini savunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, ecrimisil talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. Bilindiği üzere, gerek öğretide ve gerekse de yargısal uygulamalarda ifade edildiği üzere ecrimisil, diğer bir deyişle haksız işgal tazminatı, zilyet olmayan malikin, malik olmayan kötüniyetli zilyetten isteyebileceği bir tazminat olup, 08.03.1950 tarih 22/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında; fuzuli işgalin tarafların karşılıklı birbirine uygun iradeleri ile kurduğu kira sözleşmesine benzetilemeyeceği, niteliği itibarı ile haksız bir eylem sayılması gerektiği, haksız işgal nedeniyle oluşan zararın tazmin edilmesi gerekeceği vurgulanmıştır.

Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen özel bir zarar giderim biçimi olması nedeniyle, en azı kira geliri karşılığı zarardır. Bu nedenle, haksız işgalden doğan normal kullanma sonucu eskime şeklinde oluşan ve kullanmadan kaynaklanan olumlu zarar ile malik ya da zilyedin yoksun kaldığı fayda (olumsuz zarar) ecrimisilin kapsamını belirler. Haksız işgal, haksız eylem niteliğindedir (YHGK'nun 25.02.2004 gün ve 2004/1-120-96 sayılı kararı).

2. 25.05.1938 tarih ve 29/10 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ve Yargıtay'ın aynı yoldaki yerleşmiş içtihatları uyarınca ecrimisil davaları beş yıllık zamanaşımına tabi olup bu beş yıllık süre dava tarihinden geriye doğru işlemeye başlar.

3. Hemen belirtilmelidir ki, ecrimisil hesabı uzmanlık gerektiren bir husus olup, taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi marifetiyle keşif ve inceleme yapılarak ve taleple bağlı kalınarak haksız işgal tazminatı miktarı belirlenmelidir. Alınan bilirkişi raporu, somut bilgi ve belgeye dayanmalı, tarafların ve hakimin denetimine açık, değerlendirmenin gerekçelerinin bilimsel verilere ve HMK'nin 266 vd. maddelerine uygun olmalıdır.

4. Bu nedenle, özellikle tarım arazilerinin haksız kullanımı nedeniyle ürün esasına göre talep varsa, bu konudaki resmi veriler, taşınmazın bulunduğu bölgede ekilen tarım ürünlerinin neler olduğu tarım il veya ilçe müdürlüğünden sorulmalı, ekildiği bildirilen ürünlerin ecrimisil talep edilen yıllara göre birim fiyatları ve dekara verim değerleri, hal müdürlüğünden ilgili dönem için getirtilmeli, bölgede münavebeli ekim yapılıp yapılmadığı, taşınmazın nadasa bırakılıp bırakılmadığı tespit edilmelidir.

5. Eğer, özellikle arsa ve binalarda kira esasına göre talep varsa, taraflardan emsal kira sözleşmeleri istenmeli, gerekirse benzer nitelikli yerlerin işgal tarihindeki kira bedelleri araştırılıp, varsa emsal kira sözleşmeleri de getirtilmeli, dava konusu taşınmaz ile emsalin somut karşılaştırması yapılmalı, üstün veya eksik tarafları belirlenmelidir.

6. İlke olarak, kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenmesinde, taşınmazın dava konusu ilk dönemde mevcut haliyle serbest şartlarda getirebileceği kira parası, emsal kira sözleşmeleri ile karşılaştırılarak, taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve çevre özellikleri de nazara alınarak yöredeki rayiçe göre belirlenir. Sonraki dönemler için ecrimisil değeri ise ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere takdir edilir.

3. Değerlendirme Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, özellikle Dairemiz bozma ilamında belirtildiği şekilde, davalı tarafça yapılan ödemelerin hesaplanan toplam ecrimisil miktarından düşülmesi suretiyle verilen kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,