Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2022/7245 K.2024/606

Taraflar arasındaki ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın, davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili (30.03.2021 tarihli dilekçe ile); davacının 1958 parsel sayılı taşınmazda hissedar olduğunu ve ön alım hakkı bulunduğunu, davalıya yapılan satışı 30.07.2019 tarihinde tesadüfen öğrendiğini, ön alım hakkının kullanılmasını önlemek amacıyla bedelin muvazaalı olarak yüksek gösterildiğini belirterek; davalı adına kayıtlı 2/21 oranındaki hissenin iptali ile davacı adına tescilini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; dava konusu yere ilişkin kesin hüküm olduğunu ve hak düşürücü sürenin geçtiğini, ayrıca ilk açılan davada bedele itirazı olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu taşınmaz üzerinde fiili taksimin mevcut olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın davalı tarafından satın alındığı tarihteki fiili durumu nazara alınarak karar verilmesi gerekirken keşif tarihinde davalının yaratmaya çalıştığı delile itibar edilerek açılan davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasalara açıkça aykırı olduğunu, belirtilen nedenlerle yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesinde ileri sürülen nedenlerle temyiz isteminde bulunarak kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 732, 733 ve 734 üncü maddeleri, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-i maddesi, 303 üncü maddesi.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Kamu düzeni gereğince re'sen yapılan incelemeye göre; a. Hukuk düzeninde istikrar sağlama amacı taşıyan kesin hüküm, hükme karşı yasa yollarının tükenmesi (şekli anlamda kesin hüküm) ve taraflar arasındaki hukuki ilişkinin bir daha dava konusu yapılmaması (maddi anlamda kesin hüküm) şeklinde hukuk yargılama sistemimizde yer almaktadır.

b. Şekli anlamda kesinleşmeyi zorunlu kılan, taraflar arasındaki hukuki ilişkinin yeniden dava konusu yapılamaması amacını güden maddi anlamda kesin hüküm 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 303 üncü maddesinde düzenlenmiştir.

c. Anılan maddeye göre bir davaya ait şeklî anlamda kesinleşmiş olan hükmün, diğer bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturabilmesi için, her iki davanın, taraflarının, dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması gerekir.

d. Bu açıklamalara göre somut olay değerlendirildiğinde; davacı şirket tarafından, eldeki davaya konu edilen 30.07.2019 tarihli resmi senet ile davalıya 2/21 pay satış işlemine karşı, 03.10.2019 tarihinde Adana 12. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/156 Esas sayılı dosyasında ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil isteminde bulunulmuş, mahkemece süresinde ön alım bedeli depo edilmediğinden davanın reddine karar verilmiş ve karar 30.01.2020 tarihinde kesinleştirilmiştir.

e. Eldeki davanın da aynı resmi senet ile yapılan aynı pay satışına karşı aynı davalıya açılan ön alım hakkına dayalı tapu iptal ve tescil istemi olduğu anlaşılmakla; Adana 12. Asliye Hukuk Mahkemesinde verilen hükmün, eldeki dava bakımından kesin hüküm oluşturduğu gerekçesiyle 6100 sayılı Kanun'un 114/1-i maddesi uyarınca davanın kesin hüküm nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile reddedilmesi doğru değildir.

f. Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı vekilinin temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Kamu düzeni gereğince re'sen yapılan inceleme sonucu temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinin "V-C-3-" bölümü altında yer alan "2.a-b-c-d- ve e-" paragraflarında açıklanan şekilde DEĞİŞTİRİLEREK DÜZELTİLMİŞ bu gerekçe ile ONANMASINA,

İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,