Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/1649 K.2024/1660

Taraflar arasındaki irtifak hakkına el atmanın önlenmesi ve kâl davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne davacı İdarenin İstanbul ili, Sancaktepe ilçesi, ... Mahallesi, 7544 ada 13 parsel sayılı gayrimenkulün üzerindeki irtifak alanına vaki yatayda 178.67 m²'lik ihlalin müdahalesinin men'ine ve yapının 178.68 m²'lik kısmının kâl'ine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun davalı ... vekilinin istinaf başvuru talebinin reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul Anadolu 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin 08.10.2019 tarih ve 2017/364 Esas, 2022/22 Karar sayılı kararının kaldırılmasına, davacı vekili tarafından davalılar aleyhine açılan davanın kabulüne, davalıların, davacı İdarenin İstanbul ili, Sancaktepe ilçesi, ... Mahallesi, 7544 ada 13 parsel sayılı gayrimenkulün üzerindeki irtifak alanına vaki yatayda 178.67 m²'lik ihlalin müdahalesinin men'ine ve yapının 178.68 m²'lik kısmının kâl'ine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 154 KV'luk Adapazarı- Ümraniye ( ÇATES) (PL 1626-PL 1627 ) E. İ. hatlarının altında kalmakta olan, davalıların maliki olduğu İstanbul ili, Sancaktepe ilçesi, ... Mahallesi, 7544 ada 13 parsel sayılı gayrimenkulün üzerinden Enerji Nakil Hattı geçmekte olduğunu, davalıların söz konusu İstanbul ili, Sancaktepe ilçesi, ... Mahallesi, 7544 ada 13 parsel sayılı taşınmaz üzerine Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliğinin 44 ve 46 ncı maddelerini ihlal edecek şekilde bina yaparak irtifak haklarının ihlal edildiğini ileri sürerek davalı tarafın taşınmaz üzerine yapmış oldukları bina sebebiyle irtifak haklarına yapılan tecavüzün önlenmesi ile haksız yapıların kâl'ine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; açılan davanın haksız ve dayanaktan yoksun olduğunu, davalı tarafça irtifak hakkının ihlaline konu edilen söz konusu taşınmazın 1998 - 2000 yıllarında müvekkilinin kardeşi ... tarafından satın alındığını ve tek katlı bir yapı yapıldığını, belediyeden izinlerin alındığını, daha sonra kardeşi tarafından 2012 yılında müvekkili ...'a satıldığını, müvekkili tarafından market olarak işletilmekte olan yapıda satın alma tarihinden itibaren ve 2001 yılında yapılan yapı dışında yeni yapılmış herhangi bir yapının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ...'ün dava konusu taşınmazda bulunan hissesine ait herhangi bir bina bulunmadığını, dava dilekçesinde sözü edilen binanın diğer davalı ...'a ait olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu taşınmazın 404.48 m² yüz ölçümlü arsa niteliğinde olduğu ve parsel üzerinde 252.72 m²'lik kısımda Etibank lehine daimi irtifak tesisi bulunduğu,

davalı ... tarafından davacı idareye sunulan 19.01.2009 tarihli beyan dilekçesi ile dava konusu 13 parseli teşkil eden gayrimenkulünün üzerinde bulunan binanın enerji iletim hattının emniyet mesafesini ihlal ettiğinin kurum tarafından noter aracılığıyla kendisine bildirildiğinden söz konusu ihlalli binanın hangi mesafe içerisinde yıkılacağının tarafına ölçülerek gösterilmesi halinde ihlalli kısımları yıkacağını taahhüt ettiği, dava konusu olan 7544 ada 13 parsel sayılı taşınmazla ilgili olarak kurum arşivinde yapılan incelemede herhangi bir yapı ruhsatına rastlanılmadığı,

bilirkişi raporunda dava konusu taşınmaz üzerindeki yapının çatı kısmının düşeyde 1.50 m ve yatayda 178.68 m²'lik ihlali olduğunun tespit edildiği, yapı ruhsatı bulunmayan kaçak yapının bu ihlal nedeniyle ... ve mal emniyeti kalmamış olup aynı zamanda yangın tehlikesinin de mevcut olduğu gerekçeleriyle davacı vekili tarafından davalılar aleyhine açılan davanın kabulüne, davalıların, davacı İdarenin İstanbul ili, Sancaktepe ilçesi, Eyüp ...

Mahallesi, 7544 ada 13 parsel sayılı gayrimenkulün üzerindeki irtifak alanına vaki yatayda 178.67 m²'lik ihlalin müdahalesinin men'ine ve yapının 178.68 m²'lik kısmının kâl'ine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davacı Kurumca yöntemine uygun şekilde kamulaştırma yapılmaksızın bu şekilde mülkiyet hakkını sınırlar şekilde talepte bulunulmasının mümkün olmadığını, davacı Kurumca usulüne göre tesis edilmiş bir irtifak hakkı bulunmadığını, irtifak hakkının kapsamını gösterir krokilerin keşifte uygulanmadığını, bilirkişi raporlarında ihlalli kısımların traşlanmasının mümkün olup olmadığı, yahut tümden yapının yıkılması gerekip gerekmediği noktasında hiç bir tespit yapılmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davacı Kurum lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı tarafın istinaf talepleri yönünden, davacının irtifak hakkı bulunmadığını ileri sürerek itirazda bulunulmuş ise de; dosyada bulunan tapu kayıtlarında dava konusu taşınmazda 04.11.1967 tarihli tescil ile Etibank Elektrik İşletmeleri lehine irtifak hakkı kurulduğu, hakkın süresiz olduğu, davacının devren irtifak hakkı sahibinin yerine geçen elektrik işletmesi olduğu, bu nedenle belirtilen sınırlı aynı hakka dayanılarak el atmanın önlenmesi talep etme sıfatının bulunduğu, davacı tarafın istinaf talepleri yönünden ise.

Mahkemece davanın kabulüne karar verildiği, yargılama gideri ve harçtan davalıların sorumlu tutulduğu, buna rağmen kendisini vekille temsil ettiren davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmediği, bu hususun HMK'nın 323/1-ğ maddesine aykırı olduğu gerekçeleriyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b/1 inci bendi gereğince esastan reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/2 nci maddesi gereğince kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

İstinaf başvuru dilekçesindeki sebeplerle hüküm temyiz edilmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, irtifak hakkına el atmanın önlenmesi ve kâl istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. İrtifak hakları bir eşya üzerinde hak sahibine o eşyadan yararlanma yetkisi sağlayan sınırlı bir ayni haktır. Ayni hak olarak herkese karşı ileri sürülebilen mutlak bir etkiye sahiptir. Fakat hak sahibine eşya üzerinden sınırlı bir hakimiyet sağlar. Bu sınırlı hakimiyet 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 718 inci maddesindeki mülkiyet hakkının sınırlandırılması sonucunu da doğurur.

3. İrtifak hakkı Türk Medeni Kanunu'nun 783 üncü maddesi uyarınca sicildeki kaydın terkini ile sona erer. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 1014 üncü maddesi uyarınca bir tescilin terkin edilmesi veya değiştirilmesi ancak, bu kaydın kendilerine hak sağladığı kimselerin yazılı beyanı üzerine yapılabilir.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayanılan bilgi ve belgeler kapsamı itibariyle, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ... vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,