Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/1756 K.2024/2376

Taraflar arasındaki suya ve yaylaya el atmanın önlenmesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından duruşmalı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, duruşma isteminin miktar itibariyle reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davacının ... Köyü Pazar ilçesine bağlı eski ismi ile Almus olarak da bilinen kadim bir köy olduğunu, davaya konu ...

Deresi'nin ise Akdağ'dan doğduğunu, Almus Barajı'nın ve kanallarının yapılması ve beraber kanala ve baraja yakın köylerin artık bu sudan yararlanmayı bıraktıklarını, su kaynağının genel sular içinde olduğunu, mevcut suyun 1/3'ü dahi davacı köyün tüm ihtiyacını giderebilecek iken sudan yararlanamadığını, suyun çıktığı yer ve ... pınarının kanallarının davacı köyün sınırları içinde olduğunu, suyun tamamını götüren davalı köyün suya ihtiyacı olmadığından kullanmadığı gibi suyun bu köyün içinden geçip Yeşilırmak'a boşa aktığını, davalı köyün kullandığı kendi hudutları içerisinde birçok Devlet Su İşleri kanalı olduğunu,

davanın kabulü ile yaylaya ve suya vaki el atmanın önlenmesi ve muarazanın giderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili; dava konusu su ile ilgili önceden açılan davaların davacı ... Köyü Tüzel kişiliği aleyhine neticelendiğini, bu davaların ilkinin ... Köyü Tüzel Kişiliği tarafından davacı ... aleyhine açılan ... mevkiindeki suya vaki müdahalenin men-i konulu Tokat Asliye Hukuk Mahkemesinin 16/11/1993 tarihli ve 1988/391 Esas, 1993/200 Karar sayılı kararla nizalı suyun her iki köyün müşterek istifadesine sunulduğunu, haftanın 4 günü ...

Köyü Tüzel kişiliğinin istifadesine, haftanın 3 günü ise ... Köyü Tüzel Kişiliğinin istifadesine... şeklinde düzenleme yapılmasına karar verildiğini ve kesinleştiğini, diğer davanın ise davacısı ... Köyü Tüzel Kişiliği, davalısı ... Köyü Tüzel kişiliği, dahili davacısının ... Köyü Tüzel kişiliği olan Tokat 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20/12/1995 tarihli ve 1993/178 Esas, 1995/429 Karar sayılı yine konusu ... suyuna vaki müdahalenin men-i olan dava olduğunu, bu davada da ...

Köyü Tüzel Kişiliğinin işbu davanın da konusu olan ... suyuna vaki müdahalesinin men-ine karar verildiğini, kararın kesinleştiğini, açılan davanın kesin hüküm sebebi ile reddi gerektiğini, dava konusu ... önceki mahkeme kararlarından da açıkça anlaşılacağı üzere ... pınarından doğarak ... Deresi adı altında normal mecrasından akıp ... Köyü'nün içerisinden geçtiğini, daha öncesinde ... ve ... Köyleri arasında bu suyun nizalı olduğu ve bu nizanın halledilerek, ... ve ...

Köyü'nün istifadesine sunulduğunu, bu hususun Tokat Asliye Hukuk Mahkemesinin 1998/391 Esas ve 1993/200 Karar sayılı ilamında açıkça ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde belli olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 22/11/2022 tarih ve 2020/87 Esas, 2022/567 Karar sayılı kararıyla davanın kabulü ile; 170 ada 1 parsel sayılı taşınmaz içerisinde yer alan ... su kaynağının her haftanın birinci günü davacı ... Köyü Tüzel Kişiliği tarafından, her haftanın ikinci, üçüncü ve dördüncü günü dahili davalı ... Köyü Tüzel Kişiliği tarafından, her haftanın beşinci, altıncı ve yedinci günü davalı ... tarafından yedi gün ve tam gün esasına göre kullanımına dair su rejimi tesis edilmesi ile muarazanın giderilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili; keşfin davanın mahiyeti gereği suların en az olduğu dönemde yapılması gerektiğini, suların en bol olduğu dönemde yapılan keşfin hukuken geçerliliği olmadığını, taraf köylerin su kaynakları araştırılmadan keşif yapıldığını, dosya içerisinde mevcut bulanan diğer dosyalara konu ... ile bu davaya konu ... aynı su olduğunu, açılan davanın kesin hüküm sebebiyle esasa girmeden reddi gerektiğini, ... ve ... köylerinin anlaşarak haftanın 4 günü ...

Köyünün istifadesine, haftanın 3 günü ise ... Köyünün istifadesine sunulduğunu, Tokat Asliye Hukuk Mahkemesinin 1998/391 Esas,1993/200 Karar sayılı ilamında açıkça ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde bu kullanımın belli olduğunu, bu karar ile ... Köyü'nün kazanılmış hakkı bertaraf edilerek haftanın 4 günü olan suyu kullanım hakkı 3 güne düşürülerek kazanılmış hakkın ihlal edildiğini, ... Köyü’nün suya ihtiyacı varsa bu ihtiyacını ...

Suyundan değil başka kaynaklardan temin edebileceğini, davaya konu ... ... ve ... Köylerinin ihtiyacını dahi karşılamadığını, davacı ...

Köyü'nün su ihtiyacını karşılayacak suyunun zaten mevcut olduğunu, kaldı ki konum itibarıyla kot farkı nedeniyle bu sudan yararlanmalarının mümkün olmadığını, müvekkil köyün kadim köy olup davacının kadim köy statüsünde olmadığını, bilirkişilerin taraf köylerin kadim köyler olup olmadığını, kadim istifadenin hangi köylerde olduğunu belirtmeden raporlarını hazırladıklarını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılması istemi ile istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili duruşma istemli olarak temyiz isteminde bulunmuş; Dairemizce yapılan ön incelemede, duruşma isteminin miktar itibariyle reddine karar verilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili; istinaf başvuru dilekçesinde ileri sürdüğü nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, suya müdahalenin önlenmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. Türk Medeni Kanunu'nun 718. maddesi gereğince; Arazi üzerindeki mülkiyet, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde üstündeki hava ve altındaki arz katmanlarını kapsar. Bu mülkiyetin kapsamına yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer.

2. Bu madde hükmüne paralel olarak düzenlenen Türk Medeni Kanunu'nun 756. maddesi gereğince de; "Kaynaklar, arazinin bütünleyici parçası olup bunların mülkiyeti ancak kaynadıkları arazinin mülkiyeti ile birlikte kazanılabilir. Başkasının arazisinde bulunan kaynaklar üzerindeki hak, bir irtifak hakkı olarak tapu kütüğüne tescil ile kurulur. Yeraltı suları, kamu yararına ait sulardandır. ... olmak onun altındaki yeraltı sularına da malik olmak sonucunu doğurmaz. Arazi maliklerinin yer altı sularından yararlanma biçimi ve ölçüsüne ilişkin özel kanun hükümleri saklıdır."

3. Gerek Türk Medeni Kanunu'nun 718. maddesi gerekse 756/2. maddesinde sözü edilen kaynaklar, yeraltı sularından farklıdır.

4. Kaynak, kökeni yeraltı suyu olan tabi ve sürekli olarak yeryüzüne çıkan özel mülkiyete girecek nitelikte özel bir su olup, suni bir şekilde veya ara sıra yeryüzüne çıkan su, kaynak niteliğini kazanmaz ....Hukuku, Ankara ...., s.618). Ayrıca, kaynaktan çıkan suyun yararı kamuya ait bir akarsu oluşturacak kadar bol çıkması halinde kaynak artık özel mülkiyete konu olamaz. Yine, yeraltı suyundan sondaj gibi suni yollarla çıkartılan sulardan yararlanma usulü de 167 sayılı Yeraltı Suları Kanununa tabidir.

5. Başka bir ifadeyle kaynak suyu kendiliğinden kaynadığı arazinin hudutlarını aşacak debide ise ya da malikinin ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra fazlası varsa genel su kabul edilir ve komşular da yararlanabilir. Bunun yanında kaynak suyu tapulu olmayan araziden (örneğin mera, orman vb.) çıkıyorsa suyun debisine bakılmaksızın genel sudur. Bu sudan ise kadim ve öncelik hakkı ihlal edilmemek suretiyle herkes ihtiyacı oranında yararlanabilir.

6. Özel su ise tapulu taşınmazdan çıkan ve sadece o taşınmazın ve malikinin kişisel ihtiyacını karşılamaya yeterli olan sudur. Arazinin mülkiyetine tabi olan kaynak suyu yani özel su üzerinde, hak sahibi dilediği gibi tasarruf etme yetkisine sahiptir. Bu suyu kendisi kullanabileceği gibi kaynağındaki suyu kullanması hususunda bir başkasına irtifak hakkı da tanıyabilir. Ayrıca mülkiyet hakkına dayanarak kaynağa elatma varsa el atmanın giderilmesi için davalar açmak yetkisi de bulunmaktadır.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371’inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ... vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,