Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/2921 K.2024/2346

Taraflar arasındaki ön alım hakkından kaynaklanan tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun HMK'nın 353/1-b-1 inci maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin hissedarı olduğu ....Mahallesi, 1513 ada 43 parsel sayılı taşınmazdaki 1784/5639 hissenin 07.09.2018 tarihinde önceki paydaş tarafından davalı ...'a 432.000,00 TL bedelle devredildiğini, müvekkiline devir işlemi ile ilgili bir bildirim yapılmadığını, ön alım hakkını kullanmak istediğini ileri sürerek; davalı adına kayıtlı hissenin iptali ile müvekkili adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; taşınmaz üzerinde tüm paydaşlar arasında uzun yıllar süregelen fiili taksim bulunup, bölünen her pay üzerinde her paydaşın fiili kullanımı olduğunu, müvekkilinin satın aldığı paya ait kısmında etrafının çevrili olup kendisine pay satışı yapan önceki paydaş... tarafından etrafı duvarla çevrili yerin tarım ve hayvancılık yapılarak fiilen kullanıldığını, fiili taksim hali varken ön alım hakkının kullanılamayacağını ileri sürerek; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "yapılan keşif, alınan bilirkişi raporu ve dinlenen tanık beyanlarına göre davaya konu taşınmazın paydaşlar arasında fiilen taksim edilerek kullanıldığı..." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili; kagir ev ve ahır ile birlikte elliye yakın gelir getirici bitki bulunduğu tespit edildiği halde taşınmazın arsa olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, bir kaç ev dışında kalan alanın taksim edildiğine dair raporda bir açıklama bulunmadığını, anayola bağlantı sağlayan yolun parsel içinde olup yol vasfı bulunmadığını, tarım alanları ve yol olarak kullanılmayan bölümlerin yüzölçümleri bu kadar fazla iken bilirkişilerin taşınmazı arsa olarak değenlendirdiklerini, 5403,00 m² yüzölçümlü taşınmazda, kerpiç vs. birkaç yapının yüzölçümü ve kullanılma alanının,

paylaşılmayan ve ortak kullanılan alanların yanında oldukça küçük bir bölüm olduğunu, hissedarlar arasında paylaşım olduğuna dair bir bulguya rastlanmadığını belirterek. İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "... Davalının pay satın aldığı...'ın telle çevrili tarla ile bitişiğindeki depo nitelikli binayı; davacının ise iki katlı evin bulunduğu yeri kullandığı, taşınmazın uzun zamandır bu şekilde kullanılıp dava konusu hissenin satıldığı tarihe kadar davacının mevcut fiili kullanıma karşı çıkmadığının anlaşıldığı, bu nedenle ve yapılan keşif, düzenlenen bilirkişi raporu ve dinlenen tanık beyanları ile saptanan fiili taksim olgusuna değer verilerek davanın reddine karar verilmiş olmasında isabetsizlik görülmediği..." gerekçesiyle; davacı tarafın istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b/1 inci maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf dilekçesindeki başvuru nedenleriyle hükmü temyiz etmiş, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; ön alım hakkından kaynaklanan tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 4721 sayılı Kanun'un "Başlangıç" bölümünün "Dürüst davranma" kenar başlıklı 2 nci maddesi şöyledir: "Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz."

2. 14.02.1951 tarihli ve 17/1 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca; "Kötüniyet iddiası davanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi mahkemece de kendiliğinden nazara alınması gerekir."

3. Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Ön alım hakkı paylı mülkiyet hükümlerine tabi taşınmazlarda bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını kısmen veya tamamen üçüncü bir kişiye satması halinde diğer paydaşlara bu satılan payı öncelikle satın alma yetkisi veren bir haktır. Bu hak paylı mülkiyet ilişkisi kurulduğu anda doğar ve satışın yapılmasıyla kullanılabilir hale gelir.

3. Ön alım davasına konu payın ilişkin bulunduğu taşınmaz paydaşlarca özel olarak kendi aralarında taksim edilip her bir paydaş belirli bir kısmı kullanırken bunlardan biri kendisinin kullandığı yeri ve bu yere tekabül eden payı bir üçüncü şahsa satarsa, satıcı zamanında bu yerde hak iddia etmeyen davacının tapuda yapılan satış nedeniyle önalım hakkını kullanması Türk Medeni Kanunu’nun 2 nci maddesinde yer alan dürüst davranma kuralı ile bağdaşmaz. Kötüniyet iddiası 14.02.1951 tarihli ve 17/1 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca davanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi mahkemece de kendiliğinden nazara alınması gerekir. Bu gibi halde savunmanın genişletilmesi söz konusu değildir. Eylemli paylaşmanın varlığı halinde davanın reddi gerekir.

4. Temyizen incelenen karar; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile Bölge Adliye Mahkemesi kararında belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,