Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/2963 K.2024/2681

Taraflar arasındaki yolsuz tescil hukuki sebebine dayalı şerhin terkini istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ...Ş. vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılarak esas hakkında yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne kısmen reddine, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili. 5783 ada 4 parseldeki, 9 No.lu bağımsız bölüm sayılı taşınmazın ... adına kayıtlı iken 22.01.2014 tarihinde ...Profil İnşaat Taah. San. Tic. Ltd.

Şti. adına satış suretiyle tescil edildiğini, satıcı ...'ın hukuki ehliyeti olmadığı gerekçesiyle Bursa 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/639 Esas, 2017/35 Karar sayılı kararı ile ve yolsuz tescil nedeniyle kaydın iptaline dair verilen kararın kesinleşerek 20.03.2017 tarihinde tapu kaydının düzeltildiğini, yeni tapu kaydının davacı adına oluşturulmasına rağmen önceki malikin borçları nedeniyle tapu kaydına konulan haciz ve ipotek gibi şerhlerin halen devam ettiğini ileri sürerek;

dava konusu taşınmaz üzerindeki şerhlerin yolsuz tescilin hukuki sonuçlarına dayalı olarak terkinini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Nak. ... Tur. İnş. Gıda San. Tic. Ltd. Şti. vekili; açılan davada müvekkilinin kusuru olmadığını, haciz işleminin yolsuz olduğunun iddia edilmesi halinde yolsuz işlemi kaldırma ve gerekli olan harçları yatırma yükümlülüğünün davacı tarafta olduğunu belirterek; davanın reddini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesi gerektiğini savunmuştur.

Davalı ...Ş. vekili; taşınmaz üzerine ... Tapu Müdürlüğünün 30.01.2014 tarih ve 3807 yevmiye numaralı ipotek belgesi ve resmi senet akit tablosu ile müvekkili banka lehine 100.000,00 TL bedelli ipotek tesis edilerek dava dışı ...Profil İnş. Taah. San ve Tic. Ltd.

Şti.'ne kredi kullandırıldığını, davanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, TMK'nın 1023 üncü maddesi gereği tapu kütüğündeki sicile iyi niyetle dayanarak mülkiyet veya ayni hak kazanan üçüncü kişinin bu kazanımını koruyacağını, tapuya güven ilkesi ve iyiniyetli üçüncü kişilerin korunması ilkelerinden uyarınca her ne kadar tescilin yolsuz olduğu anlaşılsa da iyiniyetli üçüncü kişi konumundaki müvekkilinin ayni hakkının korunacağını belirterek; davanın reddini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

"... Bursa 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/639 Esas 2017/35 Karar sayılı dosyasından yapılan yargılama neticesinde davadışı ...Profil İnşaat Taahhüt San. Tic. Ltd.

Şti. adına olan tescilin yolsuz olduğu kabul edilerek iptaline karar verildiği, TMK'nın 1025 inci maddesi gereğince bir ayni hak yolsuz olarak tescil edilmiş ise bu yüzden ayni hakkı zedelenen kimsenin tapu sicilinn düzeltilmesi davası açabileceği, davacı tarafın yolsuz tescil nedeniyle tapu iptal davasının ise kabul edilerek kesinleştiği, bu karar üzerine yolsuz tescile bağlı tüm hak ve mükellefiyetlerin terkinini istemekte davacı tarafın haklı olduğunu, sonuç itibariyle ...Profil İnş.

Taah. San. Tic. Ltd. Şti aleyhine konulan tüm sınırlama ve şerhlerin hukuki dayanağının ortadan kalktığı, davanın kabulü gerektiği gerekçesiyle;

-Davanın kabulüne,

-Bursa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 5783 ada 4 parsel, 4. kat, 9 bağımsız bölüm numaralı taşınmaz kaydına; davalı ...Ş. tarafından Bursa 19. İcra Müdürlüğü'nün 2015/3919 Esas sayılı dosyasında konulan haczin, 30.01.2014 tarih 3807 yevmiye numarası ile konulan 100.000,00 TL bedelli ipoteğin, Bursa 19. İcra Müdürlüğü'nün 2015/1794 Esas sayılı dosyasından ipoteğin paraya çevrilmesi için takibe geçildiğine ilişkin şerhin terkinine,

-Davalı ... tarafından Bursa 9. İcra Müdürlüğünün 2015/11450 Esas sayılı dosyasında konulan haczin terkinine,

-Davalı ... ... Nak. ... Tur. İnş. Gıda San. Tic. Ltd. Şti. tarafından Milas 1. İcra Müdürlüğünün 2014/2634 Esas sayılı dosyasından konulan haczin terkinine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ...Ş. vekili ve davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ...Ş. vekili; dava konusu taşınmazın davacı ... adına kayıtlı iken 22.01.2014 tarihinde dava dışı ...Profil İnş.Taah. San. ve Tic.Ltd.Şti. firmasına satılarak anılan firma adına tescil işlemleri yapılmış olup; ... Tapu Sicil Müdürlüğü'nün 30.01.2014 tarih ve 3807 yevmiye numaralı ipotek belgesi ve resmi senet akit tablosu ile Bankamız lehine 100.000,00 TL bedelli ipotek tesis edilerek ...Profil İnş.Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasına kredi kullandırıldığını, Türk Medeni Kanununun 1023 üncü ve 1025 inci maddeleri uyarınca her ne kadar ipotek öncesindeki satış işlemi yolsuz tescil sayılarak düzeltilmiş ise de, Banka lehine tesis edilen ipoteğin ve İİK m. 150/C şerhinin terkin edilmesinin kanuna açıkça aykırı olduğunu ileri sürerek; kararın kaldırılmasını istemiştir.

Davalı ... vekili; kabul anlamına gelmemek üzere ehliyetsizlik durumunun bilinmesine rağmen işlemin tesisine engel olunmaması üzerine sebepsiz zenginleşecek şekilde haklar iktisap ettikten sonra borca katlanmamak adına ikame edilen davada karşı tarafın dürüstlük ve iyiniyet ilkelerine uygun hareket etmediğinin aşikar olduğunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 1023 üncü maddesine göre tapu kütüğündeki tescile iyi niyetle dayanarak mülkiyet veya bir başka ayni hak kazanan üçüncü kişinin bu kazanımının korunması gerektiğini ileri sürerek; kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

"...Somut olayda ilk el konumundaki ...Profil İnş. Taah. San. Tic. Ltd.Şti. adına oluşan kaydın yolsuz nitelik taşıdığı, ancak, kullandırdığı kredi nedeniyle taşınmaz üzerinde ipotek tesis ettiren T. ...

Bankası A.Ş. 'nin üçüncü kişi (ikinci el) konumunda bulunmasından ötürü, koşulların gerçekleşmesi halinde 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 1023 üncü maddesinin koruyuculuğundan yararlanabileceği, ipoteğin Bursa 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/639 Esas, 2017/35 Karar sayılı dosyasında 13.06.2014 tarihinde tapuya işlenen ihtiyati tedbir kararından önce 30.01.2014 tarihinde konulduğu, davacı tarafça T. ...

Bankası A.Ş.'nin davacının satış tarihinde ehliyetsiz olduğunu bilen veya bilmesi gereken kişi olduğu hususunun ispat edilemediği gözetildiğinde ipotek ve ipoteğin paraya çevrilmesine ilişkin haciz şerhinin kaldırılmasının doğru görülmediği, bu davalı açısından istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-b/2 nci maddesi uyarınca mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddi gerektiği;

Davalılardan ... yönünden yapılan değerlendirmede ise, HUMK'nun 101 ila 103 üncü ve HMK'nın 189 uncu ve devamı maddeleri gereğince davacı lehine ihtiyati tedbir şerhi işlenerek aleniyet kazandıktan sonra mevcut şerhe rağmen başkaca kısıtlamalar işlenmişse "tapu sicilinin aleniyeti" prensibi gereği sonraki şerh lehdarlarının önceki şerhi gördüklerinin kabul edileceği, yargıtayın yerleşmiş uygulamasının da bu doğrultuda olup dava konusu taşınmaz kaydına 13.06.2014 tarihinde tapuya işlenen ihtiyati tedbir kararından sonra Bursa 9. İcra Müdürlüğünün 2015/11450 Esas sayılı dosyasında 28.12.2015 tarihinde işlenen haciz şerhinin terkinine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı, istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddi gerektiği gerekçesiyle;

I- Davalı ... vekilinin istinaf başvurusu yönünden yapılan değerlendirmede

1. Davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b/1 maddesi uyarınca esastan reddine,

II- Davalı ...Ş. vekilinin istinaf başvurusu yönünden yapılan değerlendirmede

1-Davalı ...Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile; Bursa 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/1080 Esas, 2019/72 Karar sayılı 11.01.2019 tarihli kararının HMK'nın 353-(1)-b/2 maddesi gereğince kaldırılmasına, yeniden kurulan hükümde;

A-1-Davalı ...Ş. aleyhine açılan davanın reddine,

B-1-Davalı ... aleyhine açılan davanın kabulü ile, Bursa 9. İcra Müdürlüğü'nün 2015/11450 Esas sayılı dosyasında konulan haczin terkinine,

2. Davalı ... ... Nakliyat ... Tur. İnşaat Gıda San. Tic. Ltd. Şti aleyhine açılan davanın kabulü ile Milas 1. İcra Müdürlüğünün 2014/2634 Esas sayılı dosyasından konulan haczin terkinine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; davalılardan ... Bankası A.Ş. yönünden hükmü temyiz ettiklerini, ... Bankası A.Ş. lehine bulunan haciz şerhlerinin devam etmesinin hukuka aykırı olduğunu, doğuştan ayırt etme gücü bulunmayanın fiillerinin hukuki sonuç doğurmaması gerektiğini, kandırılmak suretiyle kısıtlının malvarlığı üzerinde ipotek tesis edildiğini, davalı bankanın basiretli tacir gibi davranmadığını, salt tapuya güven ilkesine dayanmanın yeterli olamayacağını, kısıtlıya bedel ödemeksizin tapuyu devralan ...Profil İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.'nin geçersiz alım - satım işlemi sonrasındaki malikliğinin hüküm ve sonuç doğurmayacağını, zira adı geçen şirketin aslında taşınmazda hiç malik olamadığını ileri sürerek; hükmün bozulmasını istemiştir.

Davalı ... vekili; herkesin TMK'nın 2 nci maddesindeki dürüstlük ilkesine uygun hareket etmesi gerektiğini, yolsuz tescil neticesinde taşınmazın ...Profil İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.'ne devredildiğinin müvekkili tarafından bilinemeyeceğini, hakkın kötüye kullanılmasını kanunun himaye etmeyeceğini, yolsuz tescil olsa bile TMK'nın 1023 üncü maddesine göre tapu siciline iyiniyetle dayanarak ayni hak kazananın kazanımının korunacağını, zira yolsuzluğu bilmeyenlerin veya bilmesi kendisinden beklenemeyecek kişilerin iyiniyetli olduklarını, tazminat haklarını saklı tuttuklarını, kabul anlamına gelmemek üzere en azından vekalet ücretinden ve yargılama giderlerinden müvekkilinin sorumlu tutulmaması gerektiğini ileri sürerek; hükmün bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, yolsuz tescil hukuki sebebine dayalı şerhin terkini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 1009 uncu maddesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 1024 üncü maddesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 1025 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 1024 üncü maddesi uyarınca; "...Bir aynî hak yolsuz olarak tescil edilmiş ise, bunu bilen veya bilmesi gereken üçüncü kişi bu tescile dayanamaz."

3. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 1025 üncü maddesi uyarınca; "Bir ayni hak yolsuz olarak tescil edilmiş veya bir tescil yolsuz olarak terkin olunmuş ya da değiştirilmiş ise, bu yüzden ayni hakkı zedelenen kimse tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebilir.

İyiniyetli üçüncü kişilerin bu tescile dayanarak kazandıkları ayni haklar ve her türlü tazminat istemi saklıdır."

4. Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 10 uncu maddesine göre, “Ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan her ergin kişinin fiil ehliyeti vardır.”, TMK’nın 14 üncü maddesine göre, “Ayırt etme gücü bulunmayanların, küçüklerin ve kısıtlıların fiil ehliyeti yoktur.”, TMK’nın 16/1 nci maddesine göre, “Ayırt etme gücüne sahip küçükler ve kısıtlılar, yasal temsilcilerinin rızası olmadıkça, kendi işlemleriyle borç altına giremezler. Karşılıksız kazandırmada ve kişiye sıkı sıkıya bağlı hakları kullanmada bu rıza gerekli değildir.”

5. TMK’nın 405 inci maddesine göre, “Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen veya korunması ve bakımı için kendisine sürekli yardım gereken ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye sokan her ergin kısıtlanır. Görevlerini yaparlarken vesayet altına alınmayı gerekli kılan bir durumun varlığını öğrenen idari makamlar, noterler ve mahkemeler, bu durumu hemen yetkili vesayet makamına bildirmek zorundadırlar."

6. Davranışlarının, eylem ve işlemlerinin sebep ve sonuçlarını anlayabilme, değerlendirebilme ve ayırt edebilme kudreti (gücü) bulunmayan bir kimsenin kendi iradesi ile hak kurabilme, borç (yükümlülük) altına girebilme ehliyetinden söz edilemez. Nitekim TMK'nın “Fiil ehliyetine sahip olan kimse, kendi fiilleriyle hak edinebilir ve borç altına girebilir” biçimindeki 9 uncu maddesi hükmüyle şahsın hak elde edebilmesi, borç (yükümlülük) altına girebilmesi fiil ehliyetine bağlanmıştır.

7. Somut uyuşmazlıkta; ... TMK'nın 405 inci maddesi uyarınca mahkeme kararıyla kısıtlanmış ve kendisine vasi atanmış ve vesayet kararı ise 08.05.2014 tarihinde kesinleşmiştir.

8. Bilindiği üzere ehliyetsizlik hukuki sebebine dayalı açılan dava sonucu tescilin yolsuzluğu tespit edilerek tapu kaydı iptal edilmişse işlemin mutlak butlanla batıl olmasından dolayı ilk devir tarihinden itibaren temlik yok hükmünde sayılır. Böyle bir durumda geçersiz devirden sonra taşınmazda kısıtlayıcı nitelikteki her türlü şerhe ve TMK'nın 1010 uncu maddesine göre kütüğe işlenmiş şerhlere de hukuki sonuç bağlanamaz.

Somut olayda; mutlak butlan sebebi olan ehliyetsizlik hukuki sebebine dayalı olarak açılan tapu iptal ve tescil davası sonucu verilen hüküm 03.03.2017 tarihi itibariyle kesinleşmiş olduğuna göre davalı ...Profil İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.'nin, temlik edenin ehliyetsiz olduğunu bilip bilmemesinin sonuca etkili olmadığında kuşku bulunmamaktadır. Hâl böyle olunca; TMK'nın 1010 uncu maddesi kapsamında devirden sonraki bütün şerhler yolsuz olduğundan davaya konu tüm haciz ve ipotek şerhlerinin kaldırılması ve davanın tümüyle kabulü gerekirken mahkemece kısmen kabul kısmen ret yönünde hüküm kurulması doğru görülmemiş hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin yatırılan harcın yatırana iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,