Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/3056 K.2023/3845

Taraflar arasındaki geçit hakkı tesisi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... mirasçıları vekili tarafından duruşmalı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, duruşma talebinin değerden reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; 155 ada 41 parsel sayılı taşınmazın genel yola bağlantısının bulunmadığını belirterek, davalıya ait 155 ada 56 parsel sayılı taşınmazdan uygun görülecek güzergahtan geçit hakkı kurulmasını talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Bir kısım davalılar cevap dilekçesinde; davanın reddini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemenin 03.03.2016 tarihli ve 2014/138 Esas, 2016/30 sayılı Kararı ile; davacının 155 ada 41 parsel sayılı taşınmazı için davalı ...'ya ait olan 155 ada 56 parsel sayılı taşınmazdan geçit hakkı tesis edilmesine ilişkin açmış olduğu davanın reddine, davacının dahili davalılar ..., ... aleyhine açmış olduğu davanın kabulü ile davacıya ait 155 ada 41 parsel sayılı taşınmazın ana yola çıkabilmesini teminen bu parsel lehine, 155 ada 43 parsel (...'a ait olan), 155 ada 42 parsel (..., ...'a ait olan) sayılı taşınmazlardan 28/04/2015 tarihli fen bilirkişilerine ait rapor ile 01/06/2015 tarihli inşaat-mülk bilirkişisine ait raporda,

43 numaralı parselden yeşil renkli taralı "a1" diye gösterilen 67,36 m2'lik kısmı kullanılarak, 42 numaralı parselden yeşil renkli taralı "a" diye gösterilen 92,98 m2'lik kısmı kullanılarak davacı adına kayıtlı 155 ada 41 numaralı parsel lehine geçit hakkı tesisine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin 03.03.2016 tarihli kararına karşı süresi içinde bir kısım davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 16.04.2019 tarihli ve 2016-10255 Esas, 2019-3423 Karar sayılı kararıyla; "...fen bilirkişisi raporunda a ve a1 harfi ile gösterilen ve mahkeme tarafından geçit hakkı kurulan güzergah 155 ada 42 parsel ve 155 ada 43 parsel sayılı taşınmazları ikiye bölmüş, taşınmazın ekonomik kullanım bütünlüğü bozulmuştur. Bilirkişi raporunda alternatifler gösterilmiş ise de en uygun güzergahın mahkeme tarafından geçit hakkı tesis edilen yer olduğu yeterince ve bilimsel olarak açıklanamadığı anlaşılmıştır. Mahkemece bu husus gözardı edilerek, 155 ada 42 ve 155 ada 43 parsel sayılı taşınmazlar aleyhine geçit hakkı tesisine karar verilmesi doğru değildir.

Bu durumda mahkemece, öncelikle bilirkişi raporunda belirtilen b ve b1 harfleri ile gösterilen alternatif davalı ... ve davacı ... arasında adi şekilde ve iki şahit huzurunda yapılan 07.05.2010 tarihli yol muvafakat anlaşması da dikkate alınarak geçit davalarında uygulanan kesintisizlik ilkesi göz önünde bulundurularak taşınmazların bütünlüğü bozulmadan yola ulaşımın sağlanmasının mümkün olup olmadığı araştırılmalı, davacının maliki olduğu taşınmazlardan genel yola kadar kesintisiz bağlantı sağlanacak şekilde alternatifler oluşturularak en uygun alternatiften geçit hakkı kurulmalıdır...’’ gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 27.12.2022 tarihli ve 2021/43 Esas, 2022/224 sayılı Kararı ile; davanın kabulüne, davacıya ait 155 ada 41 parsel sayılı taşınmaz lehine fen bilirkişileri ... ve ... tarafından düzenlenen 31/01/2022 tarihli raporda ekli krokide hesaplanan 1. alternatife göre 155 ada 56 No.lu parsel içerisinden (A) harfi ile gösterilen yeşil renk ile taralı 3 metre genişliğinde yaklaşık 120,75 metre uzunluğunda 361,82 m2'lik kısımdan geçit hakkı tesisine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... mirasçıları vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... mirasçıları vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunda mahkemece hüküm tesis edilen 1. alternatifin geçit hakkı tesisi için uygun olmadığının belirtildiğini, 1. alternatiften geçit hakkı tesisi halinde üzerinde bulunan evin yıkılmasının fahiş zarar doğuracağını, depo bedelinin düşük belirlendiğini, yol muvafakat anlaşmasına itibar edilmemesi gerektiğini belirtilerek kararın bozulması talep edilmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, geçit hakkı tesisi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası.

2. Türk Medeni Kanunu'nun 747/2 maddesi gereğince geçit isteği, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak geçit yeri belirlenirken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit ihtiyacının nedeni, taşınmazın niteliği ile bu ihtiyacın nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.

3. Değerlendirme 1. Somut olayda; mahallinde 10.01.2022 tarihinde yapılan keşif sonucu alınan 31.01.2022 tarihli fen bilirkişi raporunda 155 ada 41 parsel sayılı taşınmaz lehine geçit hakkı tesisi için dört farklı alternatif belirlendiği, mahkemece üzerinden geçit hakkı tesis edilen 155 ada 56 parsel sayılı taşınmazdan geçen 1. alternatif için yol muvafakat anlaşması yapılan alternatifin bu alternatif olduğu ancak zemin durumu itibariyle yol olarak kullanılmadığı, güzergahın üzerinde bina ve çeşme bulunduğu, tarım makine ve ekipman kullanımına uygun olmadığı raporda bildirilmiştir.

2. Dosyada davalı muris ... ile davacı ... arasında adi şekilde ve iki şahit huzurunda düzenlenen 07.05.2010 tarihli yol muvafakat anlaşması olduğu dikkate alındığında 31.01.2022 tarihli fen bilirkişi raporunda belirlenen 2. alternatifin yine ...'nın malik olduğu 155 ada 56 parselden geçtiği raporda alternatif üzerine kurulan geçit hakkının alanda zemin durumu itibariyle yol olarak kullanılmadığı ancak ürün hasadı zamanlarında geçici olarak kullanıldığı ve uygun güzergah olduğu belirtilmiştir.

3. Mahkemece 31.01.2022 tarihli fen bilirkişi raporunda belirtilen 2. alternatif üzerinden geçit hakkı tesisine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirmeyle üzerinde ev ve çeşme bulunan 1. alternatiften mülkiyet hakkını kısıtlayacak şekilde geçit hakkı tesisi doğru görülmemiş, hükmün bu sebeple bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,