Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/3816 K.2023/3998

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen tapu kaydındaki "775 sayılı Kanun'a tâbidir" şerhinin terkini davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... vekili, davalı ... vekili ve davalı Maliye Hazinesi vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacıların muris ...'nın mirasçıları olduğunu, Gaziosmanpaşa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1996/1176 Esas ve 2003/229 Karar sayılı ilâmında davaya konu 3206 ada 19 parsel sayılı taşınmazda ... adına olan tapu kaydının iptali ile davacıların murisi ... adına tesciline karar verildiğini, 11.03.2003’de verilen kararın temyiz edilmeksizin 13.07.2004’te kesinleştiğini, kararda şerhin terkini hususunda bir açıklama bulunmadığını,

775 sayılı Yasa'ya göre "başkasına devir edilemez" şeklinde olan şerhin kaldırılıp kaldırılmayacağı ile ilgili bir açıklama bulunmadığından bahisle tapu müdürlüğünün mahkeme kararını uygulamadığını, ilâmın infaz edilememesi nedeniyle eldeki davayı açmak zorunda kaldığını ileri sürerek, dava konusu taşınmazda 775 sayılı Yasa gereği konulan şerhin kaldırılması ve taşınmazın davacıların müşterek murisi adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Belediyesi vekili cevap dilekçesinde; davanın idare mahkemesinde görülmesi gerektiğini, davaya konu taşınmazın 775 sayılı Yasa'ya göre ... adına tescilinin Belediyelerince yapılmasına rağmen, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.09.1987 tarih ve 1987/1-375 Esas, 1987/635 Karar sayılı ilâmına göre husumetin Büyükşehir Belediyesine yöneltilmesi gerektiğini, yetkinin Büyükşehirde olduğunu, 3030 sayılı Yasa'ya göre Belediyelerine yetki devri yapıldığını belirterek davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; tescile ilişkin işlemlerin Gaziosmanpaşa Belediyesi tarafından yürütüldüğünü, idarelerince tescil ile ilgili herhangi bir işlem yapılmadığını, bu nedenle husumetin kendilerine yöneltilemeyeceğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

3. Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; davaya konu taşınmazın 28.02.1989 tarih ve 2902 yevmiye ile tescil edildiğini, yapılan imar uygulamasıyla mülkiyet hakkının sona erdiğini, bu nedenle 10 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, tapuda şerhin terkini istemli açılan davada davalının tapu müdürlüğü olması gerektiğini, işlemin Gaziosmanpaşa Belediyesince yürütüldüğünü belirterek davanın reddini istemiştir.

4. Davalı ... vd. vekili 16.04.2013 havale tarihli beyan dilekçesi ile İstanbul 2. İdare Mahkemesinin 1997/1168 Esas ve 1997/1201 Karar sayılı ilâmıyla davacılar lehine kazanılan hakkın Gaziosmanpaşa Belediyesi tarafından ifa edilmediğini belirterek dava açılmış ise de, İstanbul 5. İdare Mahkemesinin 2007/1081 Esas ve 2007/1556 Karar sayılı kararını belediyenin eksiksiz ifa ettiğini, davalıların murisi adına olan tapu tahsis belgesinin iptal edildiğinden bahsedilmekteyse de iptal kararının hukuka uygun olmadığını, davacıların bu davayı açmakta hukuki menfaatleri olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 24.12.2015 tarih ve 2004/589 Esas, 2015/466 Karar sayılı kararı ile Mahkemece, davalı Hazine yönünden davanın husumetten reddine, diğer davalılar yönünden davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin 24.12.2015 tarihli kararına karşı süresi içinde, davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 17.11.2020 gün ve 2016/18865 Esas, 2020/7378 Karar sayılı ilâmıyla; "dava konusu taşınmazın Gaziosmanpaşa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1996/1176 Esas, 2003/229 Karar sayılı ilâmıyla davalıların murisi ...adına olan kaydının iptaliyle davacıların murisi ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir. Davacılar külli halef olarak taşınmazın mülkiyetini bu ilâmla kazanmışlardır.

775 sayılı Yasa'nın 34 üncü maddesine göre tahsis tarihinden itibaren 10 yıllık süreyle şerh etkisini tasarruf etme yönünde gösterin ekteyse de dava tarihi itibariyle bu sürenin dolduğu anlaşılmakla, mahkemece, davacıların mahkeme ilâmıyla dava konusu taşınmazda mülkiyet elde ettiği göz önünde bulundurularak tapu kaydındaki şerhin terkinine yönelik talebin kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesinin doğru görülmediği" gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararı ile Yargıtay bozma ilâmındaki gerekçelerle davanın kabulüne, 3206 ada 19 parsel sayılı taşınmazda bulunan 775 sayılı Kanun gereği konulan devre engel olan şerhin kaldırılmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davalı ... vekili, davalı ... Belediyesi vekili ve davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde; taşınmazın Maliye Hazinesi adına kayıtlı iken 28.02.1989 tarih ve 2902 yevmiye numaralı işlemle 775 sayılı Kanun düzenlemesindeki amaçlarda kullanılmak üzere İstanbul Büyükşehir Belediyesi adına devredildiğini, dava konusu edilen taşınmaza ilişkin işlemlerin Belediye tarafından yapılmasından dolayı Hazineye dava yöneltilemeyeceğinden davanın husumetten reddine karar verilmesini, davanın idare mahkemelerinde görülmesi gerektiğini savunarak kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2. ... vekili temyiz dilekçesinde; tapu kaydındaki şerhin ilâmın infazına engel oluşturmayacağını, davanın hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiğini, taraflarına husumet yöneltilemeyeceğini, şerhin konulması ve tescile ilşkin işlemlerin Gaziosmanpaşa Belediyesi tarafından yapıldığını, yine adı geçen Belediye Encümen Kararı ile davacı tarafa başka bir taşınmazın tahsis edildiğini belirterek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

3. Gaziosmanpaşa Belediyesi vekili temyiz dilekçesinde; 775 sayılı Kanun'dan kaynaklanan her türlü işlerde İstanbul Biıyükşehir Belediye Başkanlığının yetkili ve görevli olduğunu, davanın idare mahkemelerinde görülmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, tapu kaydındaki "775 sayılı Kanun'a tâbidir" şerhinin terkini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası.

2.775 sayılı Kanun'un 34 üncü maddesinde; “(Değişik birinci fıkra: 2/3/1988 - 3414/4 md.) Bu Kanun hükümlerine göre belediyelerce tahsis olunan arsalar, yapılar ve bu arsalar üzerinde yapılan bina ile meydana gelen taşınmaz mallar, tahsis tarihinden itibaren 10 yıl süre içinde: a) Devir ve temlik olunamaz, b) Rehin, ve diğer ayni haklarla takyidedilemez. c) Satış va'di sözleşmesine konu teşkil edemez, d) Taksim ve satış suretiyle şüyuun giderilmesi talebine konu olamaz, e) Haczedilemez ve işgal olunamaz. Ancak, (e) fıkrası hükmü mahfuz kalmak şartıyle, ölüm, emeklilik, görev nakli ve Türkiye Emlak Kredi Bankasının veya konut kredisi veren diğer kuruluşların ipotekli alacaklarından dolayı yapılacak satış ve işlemler bu kayıtlara bağlı değildir.” hükmü yer almaktadır.

3. TMK’nın 705 inci maddesinde; “Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması, tescille olur. Miras, mahkeme kararı, cebrî icra, işgal, kamulaştırma hâlleri ile kanunda öngörülen diğer hâllerde, mülkiyet tescilden önce kazanılır. Ancak, bu hâllerde malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır.” hükmü yer almaktadır.

3. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, Yargıtay bozma ilâmı doğrultusunda hüküm kurulduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı ... vekili, davalı ... Belediyesi vekili ve davalı Hazine vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine, Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi gereğince Hazine harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,