Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/4071 K.2024/2952

Taraflar arasındaki mirasta denkleştirme, terditli talep tenkis davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; tarafların kardeş olduklarını, davalının muris anne ve babasına ait bankada bulunan paraları önce müşterek hesap açtırarak bu hesaba yatırdığını, daha sonra müşterek hesabın kapatıldığını ve hesapta bulunan tüm paranın davalı adına açılan hesaba aktarıldığını müvekkilinin kanuni mirasçı olması nedeni ile murislere ait paralar üzerinde hakkının bulunduğunu ve bu bedelin davalı tarafından müvekkili davacıya ödenmediğini belirterek, murislere ait bankada ayrı ayrı tutulan paralar yönünden kanuni miras payının davacıdan tahsiline, bu talebin kabul edilmemesi halinde ikinci kademede tenkise karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının murislerle vefat tarihlerine kadar hiç ilgilenmediğini, muris olan anne ve babasının gerekse günlük işleri gerekse hastane, cenaze ve diğer işlerinin müvekkili tarafından yerine getirildiğini, hesapta bulunan paraların murislerin ihtiyacı için harcandığını, terekede sadece bankadaki paranın bulunmadığını, dört adet gayrimenkulün de yer aldığını, bu taşınmazların mirasçılar adına intikali işlemlerinin davalı müvekkil tarafından yapıldığını, intikal işlemlerine yönelik masrafların da müvekkili tarafından karşılandığını ileri sürererek, haksız açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 09.02.2023 tarih ve 2022/540 Esas, 2023/99 Karar sayılı kararıyla; "...murisin yaptığı kazandırmanın miras payına mahsuben olmadığının ispatının, altsoyu olan davalı tarafa düştüğü, davalı tarafından dinletilen tanıklarca, tarafların anne ve babasının bakım ve diğer ihtiyaçlarının giderilmesi, hastanedeki tedavilerinin yaptırarak masraflarını karşılanması gibi işlerin devamlı olarak davalı tarafından yerine getirildiği, murisler tarafından dava konusu paranın minnet duygusuyla davalıya hibe edildiği, buna karşın davacının murisleri ile ilgilenmediğinin beyan edildiği,

yine murisin amacının mirasçılardan mal kaçırmak amacı olmadığı hususunun tanık beyanları ile sabit olduğu, söz konusu işlemlerin TMK'nın 669. madde hükmündeki kazandırmalardan olmayıp denkleştirmeye tabi tutulamayacağı ve terekeye iade edilemeyeceği..." gerekçeleriyle "davanın reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda (III) numaralı bentte belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı tarafın dinlettiği tanıklarının para konusunda görgüye dayalı beyanları olmadığı gibi kendi içlerinde çelişkili beyanlarda bulunduklarını, dosyaya getirilen banka ve hesap ekstrelerinden davalı tarafın murislere ait hesapları vekaletname ile kendi uhdesine geçirmek sureti ile haksız kazanç elde ettiğinin sabit olduğunu belirterek, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 30.05.2023 tarihli ve 2023/703 Esas, 2023/1014 Karar sayılı kararı ile; "...dinlenen davalı tanıklarının beyanına göre tarafların miras bırakanları tarafından davalıya verilen paranın miras payına mahsuben olmaksızın ve iade edilmemek kaydıyla verildiğini davalı tarafın ispat ettiği, kazandırmanın miras payına mahsuben verilmediğini, murisler tarafından davalının kendileri ile ilgilenmesi karşılığı murisin bağış iradesiyle hareket ettiği tüm dosya kapsamından anlaşıldığı,.. murislerin temlikleri saklı payı ihlal kastı ile yapıldığı ispatlanmadığından tenkis talebinin de reddine karar verilmesi gerektiği...." gerekçeleriyle "...davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine..." karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda (IV.C) bendinde belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili dava ve istinaf dilekçesindeki nedenlere dayanarak, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, miras sebebiyle denkleştirme, ikinci kademede tenkis istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. Mirasta denkleştirme mirasçıların murisin sağlığında muristen karşılıksız olarak aldığı mal ve kıymetlerin geri alınarak miras taksiminde tereke içerisinde yer almasıdır. TMK’nın 669 uncu maddesi gereğince. “Yasal mirasçılar, mirasbırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlararası karşılıksız kazandırmaları, denleştirmeyi sağlamak için terekeye geri vermekle birbirlerine karşı yükümlüdürler.

Mirasbırakanın çeyiz veya kuruluş sermayesi vermek ya da bir malvarlığını devretmek veya borçtan kurtarmak ve benzerleri gibi karşılık almaksızın altsoyuna yapmış olduğu kazandırmalar, aksi mirasbırakan tarafından açıkça belirtilmiş olmadıkça denleştirmeye tabidir.” ... dışındaki yasal mirasçılara yapılan kazandırmalarda ise miras payına mahsup edilmek üzere hareket edilmediği yönünde bir karine vardır. Bu karinenin aksinin davacı tarafından kanıtlanması gerekmektedir.

2. Murisin sağlığında karşılıksız olarak yaptığı kazanımı elde eden yasal mirasçılara karşı dava açılabilir.

3. Değerlendirme

1. Dava konusu alacağa ilişkin hesaplar, mirasbırakan ve davalı adına müşterek hesap olup, müşterek hesaptaki paylar aksi iddia edilip kanıtlanmadıkça birbirine eşittir. Zira, para müşterek hesaba yatırıldığına ve pay bakımından bir anlaşma bulunmadığına göre mülkiyetin yarı yarıya olmak üzere hak sahiplerine ait olması gerekir. Müşterek hesap birden fazla kişiye aitse mudilerden birinin ölümü halinde, aksine sözleşme yoksa, hesaptaki paralar eşit paylara bölünecek ve hayatta kalan mudiye kendi payı ödenebilecektir. Ortak hesabın taraflarından her biri bankadan para çekerken, payına göre kendi adına, payından fazlası için diğer hesap sahibinin vekili olarak hareket etmekte olup, payından fazla çektiği miktarda diğer hak sahibine karşı borçlu durumuna girer.

2. Mahkemece, yukarıdaki açıklamalar dahilinde ve dava konusu ortak hesapların açıldığı günden itibaren murisin ölüm tarihine kadar tüm hesap hareketleri dikkate alınarak, murislerin ve davalının ayrı ayrı çektiği miktarlar belirlenmeli, davalının ortak hesaptaki payından daha fazla miktarda para çektiğinin tespiti halinde fazla çekilen miktarın denkleştirmeye tabi tutulması gerekir. Bu husus dikkate alınmadan yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle; Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde yatırana iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,