Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/4165 K.2024/3379

Taraflar arasındaki tapu kaydındaki şerhin terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin dava konusu 1684 ada 18 parsel sayılı taşınmazı önceki malik ... tapu siciline güvenerek satın aldığını, taşınmazın tapu kaydının beyanlar hanesine davalı idarenin talimatı ile yolsuz tescil olduğuna dair şerh konulduğunu, söz konusu şerhin müvekkilinin mülkiyet hakkını kısıtladığını belirterek, dava konusu taşınmazın tapu kaydının beyanlar hanesine davalı idarenin talimatı gereği konulan şerhin terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; öncelikle davanın derdestlik, kesin hüküm ve zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, davaya konu işlemin Tapu Sicil Tüzüğünün 75 inci maddesi uyarınca usulüne uygun olduğunu, davacının ilk olarak müvekkili idareye başvurmadan eldeki davayı açamayacağını beyan ederek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; evveliyat kaydında olmayan bir kaydın konulmasının basit bir yazım hatasının düzeltilmesi niteliğinde olmadığı gibi tapu memurunca bu işlemin ilgililerin rızası alınarak tesis edilmediği, tek taraflı idari işlem ile usulsüz konulan ve mülkiyet hakkını sınırlayan şerhlerin terkin edilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne 1684 ada 18 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının beyanlar hanesinde bulunan 13.01.2021 tarih ve 488 yevmiye numaralı yolsuz tescil şerhi ile 01.01.1900 tarih ve müfettişlik talimatı doğrultusunda "bu hisse soruşturma konusu olup mahkemeye intikal ettirilecektir" şerhinin kaldırılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; dava konusu işlemin mevzuata uygun olduğunu, davacı tarafça öncelikle Tapu Müdürlüğüne başvurularak ilgili düzeltmenin yapılmasının istenebileceğini, davanın mahiyeti gereği davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini, eksik incelemeyle karar verildiğini beyan ederek ve re'sen gözetilecek sebeplerle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinin usul ve yasaya uygun olduğu, tek taraflı idari işlemle usulsüz konulan şerhlerin terkin edilmesi gerektiği, tapu kaydındaki şerhin terkininde husumetin şerh lehtarına yöneltilmesi gerektiği, şerh lehtarının bulunmaması halinde kütüğün düzgün tutulmamasından dolayı ilgili tapu müdürlüğüne husumet yöneltilebileceği, somut olayda lehine şerh konulmuş bir lehtar olmadığından davalı yasal hasım sıfatında olduğundan aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına,

6100 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının b bendinin ikinci alt bendi uyarınca düzeltilerek yeniden esas hakkında kararla 1684 ada 18 parsel sayılı taşınmazın beyanlar hanesindeki şerhlerin kaldırılmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davaya konu şerhlerin taşınmazın kaydına usulüne uygun şekilde konulduğunu, eksik incelemeyle karar verildiğini beyan ederek ve re'sen gözetilecek sebeplerle kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, tapu kaydının beyanlar hanesindeki şerhin terkini istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1. 4721 sayılı Türk Medenin Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 1012 inci maddesi,

2.Tapu Sicil Tüzüğünün 60 ve 75 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. 4721 sayılı Kanun'un “Beyanlar” kenar başlıklı 1012 inci maddesi şöyledir: " Bir taşınmazın eklentileri, malikin istemi üzerine kütükteki beyanlar sütununa yazılır. Bu kaydın terkini, kütükte hak sahibi görünen bütün ilgililerin rızasına bağlıdır.

Taşınmaz mülkiyetine ilişkin kamu hukuku kısıtlamalarının beyanlar sütununa yazılması ve bu sütuna yazılabilecek diğer hususlar Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.

Özel kanun hükümleri saklıdır."

Kanun'un sözü edilen bu hükmü uyarınca genellikle tapu kütüğüne yazılarak alenileştirilmesinde fayda umulan hukuki ilişki ve fiili durum şeklinde tarif edilen her beyanın tapu kütüğünün beyanlar hanesinde gösterilebilme olanağı yoktur. Başka bir anlatımla, tapu kütüğünün beyanlar hanesine “beyanda” bulunulabilmesi için ya 4721 sayılı Kanun'da bir hüküm olması veya özel kanunlarda bu konuda bir hükme yer verilmesi veya Tapu Sicil Tüzüğünde bir düzenleme yapılmış olması gerekir. Tapu Sicil Tüzüğünün 60 ıncı maddesi hükmü gereğince de kütüğün beyanlar sütununa ancak mevzuatın yazılmasını öngördüğü hususlar yazılabilir.

Birbirinden farklı konularda beyanlar sütununa yapılan kayıtların bazıları, üçüncü kişilerin iyiniyetini bertaraf etmeye yararken, bazıları ilgilisi yararına karine yaratır. Bazıları ise taşınmaza bağlı bir ayni hakkı ya da şahsi hakkı, bazı beyanlar da kamu hukukundan kaynaklanan kısıtlamaları açıklar. Bir diğer anlatımla, beyanın niteliğine göre beyana bağlanan sonuç değişmektedir.

Diğer taraftan; tapu kaydının beyanlar hanesindeki şerhlerin terkini davasında davacının davayı şerhin terkini ile hakları zarara uğrayabilecek olanlara, başka bir ifadeyle söz konusu şerhin terkini ile hakları alakalı olan hak sahiplerine yöneltmesi gerekir. Somut olayın özelliğine göre, tapu sicilinin doğru tutulmasından sorumlu tapu müdürlüğüne de husumet yöneltilebilir.

2. Bu genel açıklamalardan sonra somut olaya gelince;

Davacı, dava konusu 1684 ada 18 parsel sayılı taşınmazın geldisi olan 212 parsel sayılı taşınmaz 13.10.1975 tarihli tapulama işlemiyle ... ... adına kayıtlı iken, ... oğlu ... İstek'e vekaleten ...'ın talebi ile Tapu Sicil Tüzüğünün 75 inci maddesi uyarınca yapılan 04.05.2017 tarihli ve 4292 sayılı kişi kimlik bilgilerinin düzeltilmesi işlemi ile taşınmazın ... oğlu ...

İstek adına tescilinin yolsuz olduğunun tespitine yönelik 1684 ada 18 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının beyanlar hanesine davalı idare tarafından 13.01.2021 tarihli ve 488 yevmiye numarası ile konulan "Tapu ve Kadastro Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığının 18.09.2018 tarih E. 2137475 sayılı talimatı gereği .... mahallesi 212 No.lu parsel ... adına kayıtlı iken 28.04.2017 tarih 4183 yevmiye ile yapılan isim düzeltilmesi ile Halil oğlu ...

İstek adına yapılan düzeltme hatalı olup yolsuz tescil vardır." şerhi ile "Bu hisse soruşturma konusu olup Mahkemeye intikal ettirilecektir" şerhinin terkini istemiyle eldeki davayı açmıştır.

Yukarıda yapılan açıklamalar gözetildiğinde; dava konusu 1684 ada 18 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının beyanlar hanesinde yer alan davaya konu şerhlerin terkini halinde, hakları zarara uğrayabilecek, şerhlerin devamında korunmaya değer menfaati bulunan hak sahipleri ... ... ile ... İstek'i davaya dahil etmek üzere davacı tarafa süre ve imkan verilmesi gerekirken bu hususun gözardı edilmesi doğru görülmemiş olup, taraf teşkili sağlanmadan işin esasına yönelik karar verilmiş olması nedeniyle hükmün bozulması gerekmiştir.

VI KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.06.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi. (Karşı Oy)

KARŞI OY

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun; 1.Taşınmaz yükünün tescilini ve kazanılmasını düzenleyen 840 ıncı maddesinin üçüncü fıkrasında; "Aksine bir hüküm yoksa, taşınmaz yükünün kazanılmasında ve tescilinde taşınmaz mülkiyetine ilişkin hükümler uygulanır."

2. Yolsuz tescilin terkinini ve değiştirilmesini düzenleyen 1025 inci maddesinde; "Bir ayni hak yolsuz olarak tescil edilmiş veya bir tescil yolsuz olarak terkin edilmiş ya da değiştirilmiş ise, bu yüzden ayni hakkı zedelenen kimse tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebilir.

İyiniyetli üçüncü kişilerin bu tescile dayanarak kazandıkları ayni haklar ve her türlü tazminat istemi saklıdır."

3. "Düzeltme" başlıklı 1027 nci maddesinde; "İlgililerin yazılı rızaları olmadıkça tapu memuru tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebilir.

Düzeltme, eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması biçiminde de olabilir. Tapu memuru, basit yazı yanlışlıklarını, tüzük kuralları uyarınca re'sen düzeltir" hükmüne yer verilmiştir.

Anılan hükme göre; bir ayni hak yolsuz olarak tescil edilmiş veya bir tescil yolsuz olarak terkin olunmuş ya da değiştirilmiş ise, bu yüzden ayni hakkı zedelenen kimse tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebilir. Tapu sicilindeki bir yanlışlığın tapu memuru tarafından düzeltilebilmesi için ilgililerin rızası bulunmadığı takdirde de bir mahkeme kararının varlığı şarttır. Tapu memuru ancak basit yazı yanlışlarını tüzük kurallarını da gözeterek kendiliğinden düzeltebilir.

Eldeki davada davacı, daha önce tapu kayıtlarında yer almayan şerhin idarece tek taraflı konulduğundan bahisle terkinini istemiştir.

Dosya kapsamına göre; davaya konu taşınmaza ait tapu kaydında taşınmazın evveliyatından beri bahsi geçen şerhin yer almadığı, sonradan konulan şerhin ise tapuda yapılan tek taraflı işlem ile gerçekleştirildiği, bu şerhin ilgilisinin rızasına göre yapılmış bir işleme de dayanmadığı anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca; evveliyat kaydında olmayan bir kaydın konulması basit bir yazım hatasının düzeltilmesi olmadığı gibi, tapu memurunca bu işlem ilgililerin rızası alınarak da tesis edilmiş değildir. Hukuk Genel Kurulunun 06.07.2011 tarihli ve 2011/396 Esas, 2011/463 sayılı Kararında da belirtildiği gibi, tek taraflı idari işlemi ile usulsüz konulan bu şerhin terkini gerekir.

Mahkemece, tek taraflı bir idari işlemle, usulsüz olarak konulan ve mülkiyet hakkını sınırlayan dava konusu şerhin terkinine karar verilmiştir.

Açıklanan bu yönler gözetilmeden mahkeme kararının belirtilen nedenlerle bozulması doğru değildir. Hükmün onanması gerektiğinden sayın çoğunluğun kararına iştirak etmiyorum.