Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/4199 K.2024/3689

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 10.09.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde temyiz eden davacı vekili Av. ... ile karşı taraftan davalılardan ... vekili Av. ... ..., davalılardan ... vekili Av. ... geldiler. Diğer davalılar adına gelen olmadı. Açık duruşmaya başlandı. Gelenlerin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra açık duruşmanın bittiği bildirildi. İşin incelenerek karara bağlanması için Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; dava konusu 762 ada 5 parsel sayılı taşınmazın tapuda ... adına kayıtlı bulunduğunu, bu kişi ile müvekkilinin 1987 yılında tanıştığını, bir takım işlerini yaptığını, taşınmazı temizleyip ihya ettiğini, 1989 yılında da ticari faaliyete başladığını, 1990 yılında ...'nın vefat ettiğini, taşınmazın müvekkili tarafından 29 yılı aşkın süreden beri davasız ve aralıksız, malik sıfatıyla kullandığını ileri sürerek taşınmazın davacı adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Hazine vekili; davaya konu taşınmazın maliki ...'nun yasal mirasçısı bulunmadığının tespiti halinde son mirasçı sıfatıyla Hazine adına tescilini talep ederek davanın reddini istemiştir.

2. Davaya dahil edilen kayıt maliki ... mirasçıları vekili; davacının murisin mirasçılar hakkında bilgi sahibi olduğunu, buna rağmen dava dilekçesinde mirasçıların gösterilmemesinin kötüniyeti gösterdiğini, koşulları oluşmayan davanın reddini istemiştir.

3. Taşınmazın yeni maliki dahili davalı ... vekili; kayıt malikinin mirasçıları tarafından tapuda intikal yaptırıldıktan 4 gün sonra açılan davanın kötüniyeti gösterdiğini, davacının taşınmazdaki kullanımının kiracı sıfatı ile olduğunu, miras hakkının da davacının dayandığı haktan daha üstün olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tapu kayıtlarında gerek muris ve gerekse hak sahibi mirasçılarının belli ve belirlenebilir olduğu, hatta davacı tarafından bu şahısların bilindiği ve mirasçıların davaya dahil edildiği, bu yüzden devletin mirasçılık sıfatının da bulunmadığı, davalı Maliye Hazinesi açısından davanın husumet yokluğundan reddinin gerektiği, ayrıca HMK'nın 125 inci maddesi gereğince davacı tarafça verilen dilekçe ile davaya yeni kayıt maliki ...'e karşı devam olunduğu,

muris ... mirasçıları olan diğer davalılar bakımından da davacının HMK'nın 125 inci maddesi gereği davaya ...'e karşı devam etmesi nedeniyle, davalı mirasçılar ..., ..., ..., ... açısından da davanın husumet yokluğundan reddinin gerektiği, diğer davalı ... yönünden muvazaa iddiasının dinlenebilmesi için öncelikle TMK 713 kapsamında kazanma şartlarının oluşması gerektiği, Anayasa Mahkemesince “ölmüş” sözcüğünün iptal edildiği tarihten önce şartlar oluşup oluşmadığı yönünden yapılan incelemede, dava konusu taşınmazda davacının 01.09.1992 ile 30.11.1994 ve 10.11.2004 ile 30.04.2005 tarihleri arasında kiracı olarak zilyetlik sürdüğü,

buna ilişkin kira kontratlarının yer aldığı, böylelikle davacı asilin de kayıt malikinin üstün hakkını kabul etmiş bulunduğu, malik sıfatı ile zilyetlikten bahsedilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davalı Hazine, ..., ..., ..., ... açısından davanın husumet yokluğundan reddine, davalı ... açısından davanın esastan reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davada kanunun aradığı kazanma şartlarının oluştuğunu, mahkemece usulüne uygun keşif yapılmadığını, mahkeme salonu önünde hazır edilen davacı tanığının dinlemediğini, vergi açılış sistemine göre kira kontratı olmadan kişinin ticarethane kuramadığını, tapu kütüğündeki malik ölü olduğundan kira sözleşmesi yapılamadığını, bu sıkıntıyı atlatmak adına göstermelik olarak yanında gündelik çalışan kişi ile aralarında kira sözleşmesi yaptığını, davacı tarafından ödenen vergi dekontların aslının davacı tarafça dosyaya sunulduğunu,

belge aslının davacının elinde bulunduğu göz önüne alındığında vergilerinin kendisi tarafından yatırıldığının gayet açık olduğunu, taşınmazda davacının hiçbir zaman kiracı olmadığını, kiracının otuz yıl boyunca emlak vergisi ödemesinin ve taşınmazın hacizleri için ödemelerde bulunmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının taşınmazda kiracı sıfatıyla ikamet ettiği, davacının taşınmazda davasız, ihtilafsız malik sıfatıyla zilyet olduğunu kanıtlayamadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili duruşmalı olarak temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili istinaf sebepleriyle hükmün bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, TMK'nın 713/2 nci fıkrasında yer alan “...maliki 20 yıl önce ölmüş…” hukuki sebebine dayalı olarak TMK'nın 713/1 ve 2 nci fıkraları gereğince açılan tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 266, 288, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun, 713 üncü maddesinin 2 nci fıkrası.

3. Bu davanın hukuki dayanağını teşkil eden 4721 sayılı Kanunun 713 üncü maddesinin 2 nci fıkrasında yer alan "…ölmüş…" sözcüğü, Anayasa Mahkemesinin 17.03.2011 gün ve 2009/58 Esas, 2011/52 sayılı Kararıyla iptal edilmiş ve bu hükmün yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmiştir.

3. Değerlendirme 6100 sayılı Kanunun 32 nci maddesin göre; yargılamayı hakim sevk ve idare eder, yargılama düzeninin bozulmaması için gerekli her türlü tedbiri alır. Aynı Kanunun 288 inci maddesine göre; hakim, uyuşmazlık konusu hakkında bizzat duyu organları yardımıyla bulunduğu yerde veya mahkemede inceleme yaparak bilgi sahibi olmak amacıyla keşif yapılmasına karar verebilir. Keşif kararı, mahkemece sözlü yargılamaya kadar taraflardan birinin talebi üzerine veya re'sen alınır.

Keşif, bir olay veya durumun oluş şeklini anlayabilmek için inceleme yapmak demektir. Keşfin konusu mahkemeye getirilebiliyorsa inceleme mahkemede, mahkemeye getirilemiyorsa yahut bulunduğu yerde inceleme yapılması zorunlu görülüyorsa keşif, mahallinde yapılır. Keşif sayesinde hakim, dava konusu olan şeyi bizzat müşahede ederek bilgi edinebilir ve ona göre isabetli karar verebilir.

Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir (HMK 266/1). Kanunda belirtilen haller dışında, deliller davaya bakan mahkeme huzurunda, mümkün olduğunca birlikte ve aynı duruşmada incelenir (HMK 197). Hakimlik yetkisinin bilirkişilere devri mümkün değildir. Bu kural, yargılama usulünde doğrudanlık ilkesinin bir sonucudur.

Doğrudanlık ilkesi, mahkemenin aracısız bir şekilde yargılama süreçlerine hakim olması anlamına gelir. Uyuşmazlık hakkında mahkeme delilleri bizzat değerlendirerek karar vermelidir. Hakim, aracısız bir şekilde delilleri görüp incelerse daha doğru karar verecektir. Bu nedenle keşif delili, doğrudanlık ilkesinin en önemli örneklerinden biridir.

Mahkemece 19.10.2021 tarihli celsede.

“Günümüzde corona virüs sebepli salgının mevcut olduğu, yapılacak keşiflerde araçta 10 kişiye yakın keşif için bir süre birlikte kalındığı, gerek sağlık açısından gerekse yapılacak keşifte sadece dava değerinin tespitinin yapılacağından, bilirkişilere yerinde inceleme yetkisi verilmesine, 1 kadastro, 1 inşaat, 1 gayrimenkul değerleme uzmanı alınmasına, Fatih ...de bulunan 762 ada, 5 parseldeki dava konusu bağımsız bölüme ilişkin, dava tarihi, davalılar arası devir tarihleri itibariyle değer tespitlerinin yapılmasına,

dosya kapsamında sunulan evraklar incelenerek taşınmazın vergi borçlarının kim tarafından ve hangi tarihlerde ödendiğinden de raporda yazılmasına, dosyadaki evraklar gözetilerek davacı ile davalı .../ mirasçıları arasında kira ilişkileri olup olmadığına evraklar kapsamında bakılmasına ve dilekçeler teatisindeki iddia, savunmalar doğrultusunda inceleme yapılmasına” dair ara karar kurularak teknik bilirkişilere yerinde inceleme yetkisi verilmiştir.

Kural olarak taşınmazın aynına ilişkin davalarda taşınmaz başında hakim tarafından bizzat keşif yapılarak sınırları belirlenmeli, taraf ve tanıklar taşınmaz başında dinlenerek beyanları tutanağa geçirilmelidir. Somut olayda, dava 4721 sayılı Kanunun 713 üncü maddesinin 2 nci fıkrasında düzenlenen “...maliki 20 yıl önce ölmüş…” hukuki sebebine dayalı olarak açılan tapu iptali ve tescil talebine ilişkindir. Dava konusu taşınmazın davasız ve aralıksız olarak yirmi yıl süreyle ve malik sıfatıyla davacının zilyetliğinde olup olmadığı tespit edilmelidir.

Mahkeme hakiminin bizzat yaptığı keşif ile dava konusu taşınmazın neresi olduğunun bilirkişi yardımıyla belirlenmesi, davanın niteliğine göre tanıklar taşınmaz başında bizzat dinlenerek davacının zilyetliğinin kanunun aradığı şekilde 20 yıllık süreyi doldurup doldurmadığının tespit edilmesi, harç ve vekalet ücreti tayini için dava konusu taşınmazın dava tarihine göre değerinin bilirkişilerce hesaplanması,

hakimin taraf ve tanık beyanları ile mahkeme gözlemini bizzat tutanağa geçirerek imzalaması gerekirken, hakim gözetimi olmadan bilirkişilere yerinde inceleme yetkisi verilerek yukarıda belirtilen kanun maddelerine aykırı olarak alınan raporun hükme esas alınması, bu durumun 6100 sayılı Kanunun 27 nci maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan hukuki dinlenilme hakkına da aykırılık teşkil etmesi nedeniyle eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile verilen kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

17.100,00 TL Yargıtay duruşma vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,