Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/4374 K.2024/4499

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen asıl ve birleştirilen davalarda mirasın hükmen reddi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce Samsun Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın asıl ve birleştirilen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı bir kısım davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar ve birleştirilen davanın davacıları vekilleri dava dilekçelerinde; müvekkillerinin murisi ...'nin 31.05.2015 tarihinde vefat ettiğini; davalı ...Ş.'nin muris aleyhine icra takipleri başlattığını, murisin başkaca borçlarının da bulunma ihtimali olduğunu, murisin öldüğü tarih itibariyle terekesinin borca batık olduğunu beyan ederek; terekenin borca batık olduğunun tespiti ile mirasın hükmen reddedildiği yönünde karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

II. CEVAP

1. Davalı Yapı ve Kredi Bankası vekili cevap dilekçesinde; davacıların murisi ...'ye müvekkili bankanın ... Şubesince esnek ticari hesap, tüketici kredisi ve kredi kartı kullandırıldığını, borçlarından dolayı kendisine ihtarname tebliğ edilmiş olmasına rağmen borçlarını ödemediğinden hakkında icra takibi başlatıldığını, takip sırasında borçlu murisin vefat ettiğini, mirasçıları tarafından açılan bu dava ile icra takiplerinin sürüncemede bırakılmak istendiğini, müvekkilinin daha fazla zarara uğramaması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacıların murisi ...'nin, müvekkili ...'na olan çevre temizlik vergisi borcundan dolayı hakkında yasal takip başlatıldığını, huzurdaki davanın hak düşürücü süre içinde açılmadığını, öncelikle davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiğini, mahkemece davacıların mirası kabule yönelik herhangi bir işlem yapıp yapmadığının detaylı şekilde araştırılması gerektiğini, davanın açılmasına sebebiyet verilmediğinden müvekkili aleyhine vekalet ücretine ve yargılama giderlerine hükmedilmesinin mümkün olmadığını ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

3. Davalı ... Finansbank A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; müteveffa ...’nin müvekkil bankaya borçlu olup alacağa istinaden Kayseri Genel İcra Dairesi 2020/69864 E. (Kayseri 4. İcra Dairesi 2014/6041 Eski Esas) sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, dosyanın halen derdest olup herhangi bir tahsilat yapılamadığını, mirasçılara yönlendirilmiş bir takip söz konusu olmadığını, davanın esastan çözümlenebilmesi için murisin ölüm tarihindeki mal varlığı durumunun tespiti gerektiğini,

davayı kabul manasına gelmemekle birlikte mahkemece yapılan tahkikat neticesinde davanın kabulü ve mirasın hükmen reddine karar verilmesi halinde davanın niteliği gereği davalı müvekkilinin terekenin borca batık olduğunu bilmesinin mümkün olmadığını, davanın açılmasına sebebiyet vermediğinden müvekkilinin yargılama giderlerinden ve vekalet ücretinden sorumlu tutulamayacağını ileri sürmüştür.

4. Davalı ... vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde; ölüm tarihinde muris hakkında açıkça belli olan veyahut resmen tespit edilen bir aciz hali bulunmadığını, iş bu nedenle mirasçıların söz konusu maddeye dayanarak mirası reddettiklerini iddia etmelerinin yasal dayanaktan yoksun olduğunu, tarafların alacaklıyı zarara uğratma kastı ile hareket ettiklerini belirterek söz konusu davanın reddini dile getirmiştir.

5. Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; davanın yetki yönünden reddinin gerektiğini, müvekkili şirketin, dahili davalı olarak huzurdaki davaya dahil edilmesinin mümkün olmadığını, davacıların huzurdaki davayı yasada belirtilen 3 aylık hak düşürücü süre içerisinde ikame etmediklerini, davacı mirasçıların mal kaçırmak amacı ile muvazaalı bir şekilde huzurdaki davayı ikame ettiklerini, davacıların terekeyi sahiplenmiş olmaları sebebiyle huzurdaki davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, mirasın hükmen reddi için terekenin borca batık olması gerektiğini, mahkemenin TMK 618. madde kapsamında da araştırma yapması gerektiğini belirterek söz konusu davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 24.04.2018 tarihli ve 2017/581 Esas, 2018/236 Karar sayılı ilamıyla; eldeki dosya ile birleştirilen Samsun 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/124 Esas 2018/133 Karar sayılı dosyası ile birlikte davacıların davasının kabulü ile muris ...'nin terekesinin borca batık olduğunun tespitine, davanın nevi gereği yargılama giderlerinin davacılar üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin 24.04.2018 tarihli kararına karşı süresi içinde dahili davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 20.12.2018 tarihli ve 2018/2549 Esas, 2018/2604 Karar sayılı ilamıyla; dahili davalı ... Başkanlığı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin 20.12.2018 tarihli kararına karşı süresi içinde, dahili davalılar ... Başkanlığı vekili ile Maliye Hazinesi vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairemizin 2022/971 E., 2022/2138 K. sayılı ilamı ile; ‘’dosyanın temyizen incelenmesinde dahili davalı Maliye Hazinesinin karar başlığında gösterilmediği, Samsun 1. Asliye Hukuk Mahkemesi kararının ve Samsun Bölge Adliye Mahkemesi kararının dahili davalı Maliye Hazinesine tebliğ edilmediği anlaşılmış Dairemizin 29.11.2021 günlü ve 2021/7605 E., 2021/3301 K. sayılı ilamı ile bölge adliye mahkemesi kararının Maliye Hazinesine tebliği için dosyanın merciine geri çevrilmesine karar verilmiş,

Dairemizin geri çevirme kararı gereğince bölge adliye mahkemesi kararı dahili davalı Maliye Hazinesine 31.12.2021 tarihinde usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, Maliye Hazinesi vekili süresi içerisinde temyiz isteminde bulunmuş, dahili davalı Maliye Hazinesi karar başlığında gösterilmemiş, gerekçeli karar tebliğ edilmemiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27. maddesinde düzenlenen hukuki dinlenilme hakkı ihlal edilerek dahili davalı Maliye Hazinesine istinaf kanun yoluna başvuru imkanı tanınmaması doğru görülmemiş’’ gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ‘’hükme esas alınan 07.11.2022 tarihli bilirkişi raporunda murisin aktiflerinin toplamının 91.643,94 TL, pasiflerinin toplamının 1.893.066,53 TL olarak hesap edildiği, bu hali ile murisin terekesinin borca batık olduğunun açık olduğu, davacıların da murisin terekesini sahiplendiğini gösterir bir davranışları bulunmadığı’’ gerekçesiyle asıl ve birleştirilen davalar bakımından, davacıların davasının kabulü ile TMK 605. madde uyarınca mirası hükmen reddettiklerinin tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili, davalı Maliye Hazinesi vekili, davalı ...Ş. vekili, davalı ... Başkanlığı vekili, Davalı ...Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; cevap dilekçesindeki beyanlarını tekrarlayarak, bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığını, mahkemece eksik araştırma ile karar verildiğini beyan ederek hükmün bozulmasını istemiştir.

2. Davalı Maliye Hazinesi vekili temyiz dilekçesinde; bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığını, mahkemece eksik araştırma ile karar verildiğini ileri sürerek hükmün bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde; davacıların yasal süre geçtikten sonra eldeki davayı açtıklarını, murisin aktif ve pasif mal varlığının araştırılmadığını, eksik inceleme ile hüküm tesis edildiğini belirterek kararın bozulması gerektiğini savunmuştur.

4. Davalı ... Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde; mahkemece eksik araştırma ve inceleme ile yanılgılı değerlendirmeyle karar verildiğini, kararın haksız ve hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

5. Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde; mahkemece eksik araştırma ve inceleme ile denetime elverişli olmayan bilirkişi raporu esas alınarak hüküm kurulduğundan kararın bozulması gerektiğini savunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl ve birleştirilen davalar mirasın hükmen reddi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Tarafların yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davalı Maliye Hazinesi ve davalı ... Başkanlığı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Onama harcı davalı ... Başkanlığından peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,