Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/4433 K.2024/4908

Taraflar arasındaki ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili ve davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile yeniden kurulan hükümle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 05.11.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde hükmü temyiz eden davalı vekili Av.... ve davacılar vekili Av.... geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Gelenlerin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra açık duruşmanın bittiği bildirildi. İşin incelenerek karara bağlanması için Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili; müvekkillerinin 3155 ada 2 parsel sayılı taşınmazda paydaş olduklarını, taşınmazın 1/4 payının davalı tarafından 08.03.2022 tarihinde 1.500.000,00 TL bedelle satın alındığına ilişkin Karşıyaka Noterliğinin 08.03.2022 tarihli ve 6530 yevmiye numaralı ihtarnamesinin davacılara gönderildiğini, müvekkillerinin yasal önalım haklarını kullanmak istediklerini ileri sürerek davalı adına kayıtlı 1/4 hissenin iptali ile müvekkilleri adına eşit oranda tescilini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu meydana gelen değer üzerinden davanın kabul edilmemesi halinde resmi senette yazılı 1.500.000,00 TL satış bedeli ile tapu harç ve masraflarının toplamı üzerinden önalım ... tanınması gerektiğini dile getirmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında, davanın kabulüne karar vermiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; ön alım bedelinin mahkemece fazla tayin edildiğini dile getirmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın güncel değerinin yeniden hesaplanması gerektiğini, 08.03.2022 tarihinde ödenen bedelden daha fazla olduğunu, müvekkilinin iyiniyetli olduğunu, tapuda işlemin yapıldığı gün ihtarname gönderdiğini, 08.03.2022 tarihinden itibaren faiz işletilmeyerek müvekkilinin mağdur edildiğini dile getirmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; "...ön alım bedeli makul süre içinde vadeli bir mevduat hesabında değerlendirildiğinden davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine; önalım davalarında depo ettirilmesi gereken miktar, tapudaki satış bedeli ile alıcının (davalının) ödediği tapu harcı olması nedeni ile 1.530.000,00 TL'nin depo ettirilmesi gerekirken, satıcının ödemekle yükümlü olduğu tapu harcı ve döner sermaye ücretinin de depo ettirilmesinin yerinde olmadığı ancak davacı vekilinin istinaf dilekçesinde,

resmi satış aktinde satıcı tarafından ödendiği anlaşılan 30.000,00 TL ve döner sermaye ücretinin yarısından sorumlu olmadıklarını ileri sürdüğünden istinaf nedenleri ile bağlı kalınarak fazla yatırıldığı anlaşılan 30.233,00 TL önalım bedelinin iadesine; ayrıca harç kamu düzenine ilişkin olduğundan ve davalı taraf yargılamanın başında ve süresi içinde davayı kabul beyanında bulunmadığından harçtan 1/3 oranında sorumlu tutulmasının yerinde görülmediği gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile hükmün kaldırılmasına ve bu yönler düzeltilmek suretiyle yeniden kurulan hükümle davanın kabulüne" karar vermiştir.

V.TEMYİZ

A.Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; paranın değer kaybı ile ilgili itirazlarının dikkate alınmadığını, hükmün bozulması gerektiğini dile getirmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2.Kural olarak 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununa göre, istinaf mahkemesi, İlk Derece Mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde, istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu halde, istinaf mahkemesi aşağıdaki kararları verebilir;

a) İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın esası hakkında yeniden karar verilmesi,

b) İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilmesi ve davanın esası hakkında karar verilmesi

Öte yandan, HMK’nın “Yargılama Giderlerinin Kapsamı” başlıklı 323. maddesinde, karar ve ilam harçları yargılama giderleri arasında sayılmış, “Yargılama Giderlerinden Sorumluluk” başlıklı 326. maddesinde, yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği düzenlenmiştir.

492 sayılı Harçlar Kanununa ekli (I) sayılı tarifenin yargı harçları başlığını taşıyan kısmında, konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden tarifede gösterilen oranda nispi karar ve ilam harcı alınacağı, bölge adliye mahkemelerinin tasdik veya işin esasını hüküm altına aldığı kararları için bu oranda karar ve ilam harcı alınacağı hükme bağlanmış ve aynı Kanunun 16. madde düzenlenmesi ile de temyize konu kararla ilgili davanın nispi harca tâbi olacağı öngörülmüştür.

Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 28/09/2018 tarih ve 2018/2 Esas, 2018/8 sayılı Kararının gerekçesinde ise; düzelterek onamanın yargılama giderlerinden olan onama harcı bakımından bozma kararı niteliğinde olması, aslında bozulması gereken bir kararın, bozma sebebinin yeniden yargılamayı gerektirmeyecek mahiyette görülmesi nedeniyle yasanın verdiği takdir yetkisine istinaden onanmasına karar verilmesi nedeniyle düzelterek onama kararlarında onama harcı alınmayacağı görüşü benimsenmiştir.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Somut olaya gelince; Bölge Adliye Mahkemesi, İlk Derece Mahkemesi kararını kaldırıp geçersiz hale getirdikten sonra yeniden hüküm tesisi suretiyle karar verdiğinden İlk Derece Mahkemesi kararı tasdik edilmediği için karar ilam harcı yanında ayrıca istinaf harcına hükmedilmesi mümkün değildir. Başka bir deyişle bölge adliye mahkemesi, tasdik etmediği bir karar için istinaf harcı alamaz.

3. Taraflardan birisinin istinaf talebinin kabulü ve yeniden hüküm kurulması işlemi, aslında başlı başına bir istinaf yargılaması işlemidir. Bölge Adliye Mahkemesi bu aşamada işin esası ile ilgili hüküm verdiğinden, hüküm altına alınan miktar üzerinden nispi harca hükmedilmeli ve ayrıca hükmün başka bir bölümünde istinaf yargılamasına yönelik mükerrer ve çelişkili hüküm kurulmamalıdır.

4. O halde, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından yeniden kurulan hükümde nisbi karar ve ilam harcı alındıktan sonra istinaf yargılaması yapıldığından bahisle ayrıca istinaf karar ve ilam harcına hükmedilmesi doğru görülmemiştir. Bu husus, kararın bozulmasını gerektirmiş ise de; yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden HMK'nın 370/2. maddesi gereğince hüküm sonucunun aşağıdaki şekilde düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine; Kamu düzeni gereği res'en yapılan inceleme sonucu (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulüne, Bölge Adliye Mahkemesi hükmünün 4. bendinin hükümden çıkarılmasına, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 370/2. maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi hükmünün DÜZELTİLMİŞ bu şekli ile ONANMASINA,

28.000,00 TL Yargıtay duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

Peşin yatırılan harcın yatırana iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,