Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/4570 K.2023/6143

Taraflar arasında geçit ... tesisi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 14. (Kapatılan) Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili, maliki oldukları 106 ada 533 parsel sayılı taşınmazın genel yola bağlantısının bulunmadığını ileri sürerek davalılara ait 106 ada 524, 525, 526 parsel sayılı taşınmazlar üzerinden uygun bir bedel karşılığında geçit ... kurulmasını talep etmişlerdir.

II. CEVAP

Davalılar ..., ... ve ... yargılama aşamasındaki beyanlarında, lehine geçit tesisi istenen taşınmazın ana yola bağlantısının bulunduğunu belirterek, davanın reddini savunmuşlardır.

III. MAHKEME KARARI

Yargıtay 14. (Kapatılan) Hukuk Dairesinin bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda; Mahkemenin 03.03.2021 tarihli ve 2019/144 Esas, 2021/129 Karar sayılı kararıyla; "...davanın kabulü ile 106 ada 533 parsel sayılı taşınmaz lehine, Giresun ili, ... ilçesi, ... Köyü, 106 ada 524, 525, 526 parsel sayılı taşınmazlar aleyhine geçit ... kurulmasına..." karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Yargıtay Bozma Kararı

1. Hükmü, davalı ... temyiz etmiştir.

2. Yargıtay 14. (Kapatılan) Hukuk Dairesinin 27.10.2021 tarih ve 2021/2861 Esas, 2021/2388 Karar sayılı ilamıyla; "...mahkemece bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir....mahkemece, mahallinde teknik bilirkişiler aracılığı ile yeniden keşif yapılarak bilirkişilere davacıya ait taşınmazda teknik araçlarla (greyder vb.) çalışma yapılmak suretiyle bitişiğindeki yola çıkış olanağının bulunup bulunmadığı hususu açıklattırılmalı,

gerekirse fotoğrafları da çektirilmek suretiyle keşfi izlemeye elverişli rapor ve kroki düzelttirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir...Mahkemece bu yönler araştırılmadan ve davalıya ait taşınmazın bütünlüğü bozulmadan yola ulaşımın sağlanmasının mümkün olup olmadığı araştırılarak en uygun alternatiften geçit ... kurulmalıdır..." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 08.03.2023 tarihli ve 2022/18 Esas, 2023/52 Karar sayılı Kararı ile bozmaya uyularak yapılan inceleme ve araştırma sonucu; "...davacı tarafın her ne kadar ana yola cephesi bulunmakta ise de davacı tarafın bu yolu kullanması arazinin coğrafi yapısı itibarı ile mümkün bulunmadığı..." gerekçesiyle "davacılara ait 106 ada 533 parsel sayılı taşınmaz lehine, Giresun ili, ... ilçesi, ... Köyü 106 ada 524, 525, 526 parsel sayılı taşınmazlar aleyhine geçit ... tesisine, dosyada mevcut 12.12.2022 havale tarihli heyet bilirkişisi ek raporunun ve krokisinin kararın eki sayılmasına..." karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda karar başlığında belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... temyiz dilekçesinde özetle; Yargıtay tarafından bozma ilamının gereğinin mahkemece yerine getirilmediğini, eksik incelemeyle hüküm kurulduğunu, geçit bedeline yönelik depo işleminin 2022 tarihindeki değer göre belirlendiğini, karar tarihinde göre değerin belirlenmesi gerektiğini, tesis edilen geçitin taşınmazların ekonomik bütünlüğünü bozmuş olduğunu belirterek, hükmün bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme: Dava, geçit ... isteğine ilişkin olup; uyuşmazlığın davanın kabulü kararının eksik incelemeye ve hatalı değerlendirmeye dayalı olup olmadığı noktasında toplandığı anlaşılmaktadır.

2. İlgili Hukuk 1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 747 nci ve devamı maddeleri,

2. Türk Medeni Kanununun 747/2 nci maddesi gereğince geçit isteği önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira geçit ... taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak ... olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit ihtiyacının nedeni, taşınmazın niteliği ile bu ihtiyacın nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının subjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakarlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.

3. Uygun güzergah saptanırken önemle üzerinde durulması gereken diğer bir yön ise, aleyhine geçit kurulan taşınmaz veya taşınmazlar bölünerek kullanım şekli ve bütünlüğünün bozulmamasıdır. Şayet başka türlü geçit tesisi mümkün değilse bunun gerekçesi kararda açıkça gösterilmelidir.

4. Saptanan geçit nedeniyle yükümlü taşınmaz malikine ödenmesi gereken bedel taşınmazın niteliği gözetilerek uzman bilirkişiler aracılığı ile objektif kıstaslar esas alınarak belirlenmelidir. Bu bedel de hükümden önce depo ettirilmelidir. Hemen belirtmek gerekir ki, bedelin belirlenmesinden sonra hüküm tarihine kadar taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek uzunca bir süre geçmiş veya bedel tespitinden sonra yörede taşınmazın değerini artıracak değişiklikler meydana gelmiş olabilir. Bu gibi durumlarda mülkiyet ... kısıtlanan taşınmaz malikinin mağduriyetine neden olmamak ve diğer tarafın hakkın kötüye kullanılması sonucunu doğuracak olası davranışlarını önlemek için hüküm tarihine yakın yeni bir değer tespiti yapılması da gerekebilir.

3. Değerlendirme

1. Dosyada yer alan 25.12.2015 tarihli bilirkişi raporunda aleyhine geçit ... tesis edilen taşınmazların m2 değerinin 14,58 TL olduğu, bozma ilamı sonrası mahkemece aldırılan ve hükme esas alınan 07.12.2022 düzenleme, 12.12.2022 havale tarihli bilirkişi raporunda taşınmazların m2 değerinin 17,16 TL olarak esas alındığı, bu değerin ise 21.02.2020 tarihli bilirkişi raporunda dava tarihi itibariyle belirlenen birim arazi değeri olduğu belirtilerek hesaplama yapıldığı anlaşılmıştır.

Geçit bedeli mahkemece dava tarihi itibariyle belirlendiğinden fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi uyarınca; hükmün temyiz edildiği tarihe kadar geçen süre içerisinde enflasyonda meydana gelen artış sebebiyle güncel bedelin yeniden belirlenmesi amacıyla bilirkişiden ek rapor alınmalı, belirlenen geçit bedelinden depo edilen miktarın mahsubuyla kalan miktarın depo edilmesinden sonra işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekmektedir.

2. Öte yandan taşınmazın sınırından geçit ... tesis edilmesinin uygun görülmediği ve hiçbir çözüm bulunamadığı taktirde, aleyhine geçit ... tesis edilen parsellerin ikiye bölünmesi nedeniyle taşınmazlarda meydana gelebilecek değer kaybı da bilirkişiye hesaplattırılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı ... temyiz itirazlarının kabulü ile kararın BOZULMASINA,

Peşin yatırılan harcın istek halinde iadesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,