Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/4901 K.2024/396

Taraflar arasındaki ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Mahkeme kararı bir kısım davacılar ve asli müdahiller vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacılar ... ve arkadaşları vekili 14.10.2014 tarihli dava dilekçesinde; çekişme konusu 70 ada 47 (eski 16) parsel sayılı taşınmazın 132,37m²’lik bölümünün Ulaştırma Bakanlığı Demiryolları ve Hava Meydanları İnşaat Genel Müdürlüğü (DHL) tarafından Marmaray Bölge Müdürlüğü adına kamulaştırılıp ifraz edildiğini, arsa üzerindeki bina yıkıldığından cins tashihine gerek kalmadan taşınmazın arsa niteliğine dönüştüğünü, 09.03.2013 tarihli taahhütname ile hissedarların ortaklığın giderilmesi davası açmayacaklarının ve payını satmak isteyen paydaşın önce diğer paydaşa teklif vereceğinin kabul edildiğini, paydaş ... ’in payını önce ...’ye,

... tarafından da davalı ...’a satıldığını ileri sürerek; ihtar ve ihbar yapılmadan yapılan pay satışı nedeniyle, davalı adına temlik edilen 60/2000 payın tapuda belirtilen 80.000,00 TL satış bedeli esas alınarak bu bedelin ve tüm yasal eklentilerinin ödenmek suretiyle müvekkillerinin ön alım haklarının kabul edilerek, davalı adına olan tapu kaydının iptali ile müvekkilleri adına eşit olarak tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

2. Asli müdahale talebinde bulunan ... ve arkadaşları vekili 30.04.2015 tarihli dilekçesinde; müvekkillerinin ön alım davasına konu çekişmeli taşınmazda paydaş olduklarını, yapılan satış işlemlerini yeni öğrendiklerini, ön alım hakkına dayalı olarak davaya konu 60/2000 payın tapu kaydının iptali ile taşınmazdaki payları dikkate alınarak müvekkilleri adına tesciline, dava değerinin satış bedeli olan 80.000,00 TL olarak dikkate alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili 10.11.2014 tarihli cevap dilekçesinde; çekişme konusu taşınmaz üzerinde kat irtifakı kurulu olduğundan 634 sayılı Kanun'un 8 inci maddesi gereğince şuf'a hakkının kullanılamayacağını, müvekkilinin ikinci alıcı olması nedeniyle iyi niyetinin korunacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 12.05.2015 tarihli ve 2014/416 Esas, 2015/222 Karar sayılı kararı ile; dava konusu taşınmazın kat mülkiyetine tabi bir taşınmaz olduğu, kat mülkiyetine tabi taşınmazda ön alım hakkı kullanılamayacağından davacı ... ve asli müdahillerin davasının reddine, davacılar ... ve ... yönünden açılan davanın 17.02.2015 tarihinde takipsiz bırakıldığı ve bu davacıların süresinde davalarını yenilemedikleri anlaşıldığından bu davacıların açmış olduğu davanın Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)’nun 150. maddesi gereğince açılmamış sayılmasına karar verilmiştir

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin 12.05.2015 tarihli ve 2014/416 Esas, 2015/222 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı ... ile asli müdahiller ... ve arkadaşları vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince 18.01.2016 gün 2015/14663 Esas, 2016/436 sayılı Kararı ile; 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu (KMK)’nın 47 nci maddesine göre ana yapının tümü harap olmuşsa, ana gayrimenkul üzerindeki kat mülkiyetinin kendiliğinden sona ermiş olduğunun düzenlendiği, dava konusu 70 ada 47 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki ana yapının tamamen harap olması nedeniyle kat mülkiyetinin kendiliğinden sona erdiği, bu itibarla, taşınmazdaki paydaşlardan birinin payını üçüncü bir kişiye satması hâlinde 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK)'nın 732 nci maddesi gereğince diğer paydaşların ön alım haklarını kullanabileceği gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozma Sonrası Verilen Direnme Kararı

Mahkemenin 04.05.2017 tarihli ve 2016/281 Esas, 2017/146 Karar sayılı kararı ile; ilk hükümdeki gerekçeler tekrar edilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.

C. Hukuk Genel Kurulu Kararı

1. Mahkemenin 04.05.2017 tarihli ve 2016/281 Esas, 2017/146 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı ... ile asli müdahiller ... ve arkadaşları vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 05.03.2020 gün ve 2018/14-559 Esas, 2020/261 sayılı Kararı ile dava konusu 70 ada 47 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki kat mülkiyetinin kendiliğinden sona erdiği ve arsa payı üzerindeki paylı mülkiyetin devam ettiği anlaşıldığından, taşınmazdaki paydaşlardan birinin payını üçüncü bir kişiye satması hâlinde 4721 sayılı TMK'nın 732 nci maddesi gereğince diğer paydaşların ön alım haklarını kullanabileceği gözetilerek, bu yönde araştırma ve inceleme yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği belirtilerek direnme kararı bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 16.11.2022 tarihli ve 2022/3691 Esas, 2015/6951 Karar sayılı kararı ile; davacılar ... ve ... yönünden bozma ilamı öncesi verilen karar kesinleştiğinden bu davacılar yönünden yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına, davacı ... (mirasçılarının) ve asli müdahillerin davasının ayrı ayrı kabulü ile; dava konusu 70 ada 47 parsel (eski 16) sayılı taşınmazda davalı ... adına kayıtlı 60/2000 payın iptali ile 1/3 er hisseler halinde ... (mirasçıları); ... (Mirasçısı) ve asli müdahil Hatice Sebla Özbilen mirasçıları adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

E. Bozma Kararı

1. Mahkemenin 24.12.2013 tarihli ve 2013/132 Esas, 2013/73 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce 16.11.2022 gün ve 2022/3691 Esas, 2022/6951 sayılı Kararı ile; bekletici mesele yapılan İstanbul Anadolu 11. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/375 Esas sayılı dosyasında; dava konusu 70 ada 47 parsel sayılı taşınmazın ... adına tesciline karar verildiği, hükmün Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 05.04.2022 gün ve 2022/2149 Esas, 2022/2789 Karar sayılı ilamı ile onanarak 05.04.2022 tarihinde kesinleştiği, kesinleşen mahkeme ilamı uyarınca yargılamaya devam edilerek sonuca göre bir karar verilmesi gerektiği belirtilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar

Mahkemenin 11.07.2023 tarihli ve 2023/198 Esas, 2023/398 Karar sayılı kararı ile davacılar ... ve ... yönünden bozma ilamı öncesi verilen karar kesinleştiğinden bu davacılar yönünden yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına, davacı ... (mirasçılarının) ve asli müdahillerin davasına ilişkin olarak dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... Berkham, ... Berkham, ... ile asli müdahiller İ. ... Telatar, Fuat Özbilen, M. ... Özbilen, A.Engin Özbilen vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı ... Berkham, ... Berkham, ... ile asli müdahiller İ. ... Telatar, Fuat Özbilen, M.... Özbilen, A.Engin Özbilen vekili temyiz dilekçesinde özetle; Dairemizin Başkan ve üyelerini reddettiklerini, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararına aykırı olarak karar verildiğini, İstanbul Anadolu 11. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/375 Esas sayılı kararı ile şuf'a hakkına engel olunduğunu davanın konusuz kalmadığını ileri sürülerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 732, 733 ve 734 üncü maddeleri.

2. Ön alım hakkına konu payın dava sırasında bir başka kişiye veya satışı yapan paydaşa satılması hâlinde davacının 6100 sayılı HMK’nın 125 inci maddesi hükmü uyarınca seçimlik hakkı olduğundan, dilerse davayı yeni satın alan şahsa yöneltir, dilerse davasını tazminata dönüştürerek davalı hakkındaki davasını devam ettirir. Bu nedenle davacıya seçimlik hakkını kullanması için süre verilmelidir. Ön alım hakkına ilişkin payın satış yapan önceki paydaşa dönmesi davacının ilk satışla doğan ön alım hakkını kullanmasına engel değildir.

3. Değerlendirme 1. a. 2797 sayılı Yargıtay Kanunu'nun çalışma usullleri başlıklı 5 inci bölümün "Genel Esaslar" başlıklı 39/3 üncü maddesinde Dairelerin veya genel kurullarının başkan ve üyeleri reddolunabilirler. Ret hususundaki istemler reddedilen başkan veya üye katılmaksızın İlgili Daire veya Genel Kurullarca incelenerek kesin karara bağlanır.

b. Daire ve kurulların toplantılarını engelleyen toplu ret istemleri dinlenilemez hükmü yer almaktadır. Bu madde hükmüne göre (emsal YHGK 23.01.2020 tarih ve 613/63 No.lu karar) davacılar ... vd. ile asli müdahiller vekilinin toplu ret talebi dinlenemeyeceğinden, talebin reddi ile yapılan temyiz incelemesinde;

2. a. Mahkemece bozma ilamına uyulmuş ise de bozma gereği yerine getirilmemiştir. İstanbul Anadolu 11. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/375 Esas sayılı dosyasında; davacı ... tarafından davalı ... aleyhine 70 ada 47 parsel sayılı taşınmazda bulunan 60/2000 arsa paylı bodrum kat 2 numaralı bağımsız bölümün kentsel dönüşüm sürecinde yenilenmesi için emaneten devrinden kaynaklanan geri alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil davası açıldığı, yapılan yargılama sonunda davalının kabulü sebebiyle davanın kabulü ile davaya konu edilen bağımsız bölümün tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verildiği, hükmün Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 05.04.2022 gün ve 2022/2149 Esas, 2022/2789 Karar sayılı ilamı ile onanarak 05.04.2022 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

b. 6100 sayılı HMK'nın 125 inci maddesinde, dava konusunun üçüncü kişiye devir ve temliki halinde yapılacak usulî işlemler düzenlenmiştir. Söz konusu madde hükmüne göre; iki taraftan biri dava konusunu (müddeabihi) bir başkasına temlik ettiği takdirde diğer taraf seçim hakkını kullanmakta, dilerse temlik eden ile olan davasını takipten vazgeçerek davayı devralan kişiye yöneltmekte, dilerse davasına temlik eden kişi hakkında tazminat davası olarak devam edebilmektedir. Bu usul kuralının kendiliğinden (re'sen) gözetilmesi gerektiği de açıktır.

Davanın açılmasından sonra kayıt maliki mahkeme ilamı ile değiştiğinden, güncel tapu kaydı getirtilerek davacıya HMK'nın 125 inci maddesi uyarınca seçimlik hakkı hatırlatılarak ve sonucuna göre bir karar verilmek üzere hüküm bozulmalıdır.

VI. KARAR

1. Açıklanan sebeplerle; Davacılar ... vd. ile asli müdahiller vekilinin toplu ret talebi dinlenemeyeceğinden REDDİNE,

2. Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,