Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/5091 K.2024/2994

Taraflar arasındaki meraya el atmanın önlenmesi, kâl ve eski hale getirme bedelinin tahsili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı, davalı vekili tarafından duruşma istemli; davacı vekili tarafından duruşma istemsiz temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 28.05.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde duruşmalı olarak temyiz eden davalı vekili Av. ... ve davacı vekili Av. Melahat Alaftan geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Gelenlerin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacı Hazine vekili. Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, ...

Köyü'nde bulunan 7.707.389,00 m² yüzölçümlü evveliyatı itibariyle mera olan 1150 parsel sayılı taşınmazın ifrazı sonucu oluşan 1192 sayılı mera parselinin 29.660 m2²'lik bölümünün davalı şirket tarafından stok, şantiye ve eleme tesisleri alanı olarak kullanıldığının tespit edildiğini ileri sürerek el atmanın önlenmesini, tesislerin kâl'ini, eski hale getirme bedelinin tespiti ile şimdilik 5.000,00 TL'nin ve tespit masraflarının tespit tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, bozma sonrası rapora itirazında;

mera vasfını yitirmiş yerlerin yeniden mera vasfı kazanması için gerekli tohumlama, gübre ve ekim maliyetinin hesaplanmadığını, bu yönler için ek rapor alınmasını, mahkeme aksi kanaatte ise tahsili talep edilen miktara ilişkin açıklama yapmak üzere süre verilmesini istediklerini belirtmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; görev ve husumet itirazı ile zamanaşımı def'inde bulunarak dava konusu yer ile ilgili Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından verilmiş maden işletme ruhsatlarının bulunduğunu, sahanın mera olarak tescilinden çok önce bu ruhsatın alındığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece; "...dosyaya sunulan rapor doğrultusunda madencilik faaliyeti yapılan alanın ruhsat alanı içerisinde kaldığı tespit edildiğinden davanın reddine" karar vermiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesi 15.05.2019 tarihli ve 2017/1541 Esas, 2019/4400 Karar sayılı ilamında "...Mahallinde yapılan keşif sonucu alınan bilirkişi raporlarına göre dava konusu yerin davalı şirketin maden ruhsat alanı içinde kaldığı ancak işletme izni dışında kaldığı saptanmıştır. 1192 parsel sayılı taşınmazın 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 14 üncü maddesi gereğince meralık vasfının değiştirilmediği ve davalı şirketin de bu yere ilişkin işletme izni bulunmadığı anlaşılmakla davanın kabulü gerekirken yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir" gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve davacı vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı vekili; davalının Ankara ili, Kahramankazan ilçesi, ... Köyü sınırları içerisinde 55023 ruhsat numaralı 2A grubu kalker madeni için 98,65 hektar ruhsat alanı ve 9,94 hektar işletme izin alanı bulunduğunu, madenciliğin doğası gereği işletme izni bulunan sahalarda yapı, tesis ve müştemilat bulunamayacağını, Maden Kanunu gereğince yapı, tesis ve müştemilatların ruhsat sahası içerisinde başkaca herhangi bir izne tabi olmaksızın kurulabileceğini, mahkemece;

maden ruhsat alanı ile işletme izni alanının hatalı yorumlandığını, müvekkil şirkete ait 55023 sicil numaralı ruhsatın veriliş tarihinin 30.04.2001 tarihi olduğunu, yargılamaya konu mera parselinin ise tescil tarihinin 23.03.2011 tarihi olduğunu, davalının ruhsat sahasına ilişkin kazanılmış haklarının korunmasının zorunlu olduğunu, ruhsat süresinin de uzatıldığını, ayrıca 08.03.2002 tarihli kira sözleşmesi ile Hazine tarafından müvekkili şirkete kiralandığını, davalı şirket tarafından mera tahsis değişikliği talebinde bulunulduğunu belirterek hükmün bozulmasını istemiştir.

2. Davacı vekili; eski hale getirme talepleri hakkında hüküm kurulmadığını, belirsiz alacak davası açtıkları için eski hale getirme bedelinin arttırılması için süre istediklerini ancak bu taleplerinin duruşma zaptına dahi geçirilmediğini, hükümde kal masraflarının davalı tarafından karşılanmasına karar verilmiş ise de eski hale getirme bedelinin iadesine ilişkin taleplerinin kal masrafları kapsamında olmadığını, davalının Mera İl Komisyonundan izin almadan madencilik faaliyetlerine başlaması nedeniyle mera geri dönüşüm planı bulunmadığını,

ancak mera vasfını yitirmiş yerin yeniden eski hale getirilmesi için gerekli olan tohumlama ve benzeri biyolojik teknikler, gübre, ekim, zararlı ot mücadelesi gibi masrafların da talep edilebileceğini, ayrıca hüküm sonucunda "kırma" yerine "kuma" yazılmasının da hatalı olduğunu belirterek hükmün bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; meraya el atmanın önlenmesi, kâl ve eski hale getirme bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası.

2. 6100 sayılı HMK'nın 297/2 nci maddesi uyarınca "Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir."

3. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 30 uncu maddesi hükmü gereğince bir işin yapılmasına dair olan ilamın icra müdürlüğüne verilmesi üzerine borçluya bir icra emri gönderilerek ilamda gösterilen süre içinde ve eğer süre verilmemişse işin mahiyetine göre başlama ve bitirme zamanları tayin edilerek icra müdürlüğü tarafından o işin yapılması emredilir. Borçlu emir gereğini yerine getirmezse lazım gelen masraf icra müdürü tarafından bilirkişiye hesaplattırılarak ayrıca bir hüküm gerekmeksizin bu masraf borçludan tahsil edilir.

3. Değerlendirme Somut olayda; davalı tarafından madencilik faaliyeti sebebiyle işletme sahası dışında kalan merada tahribat yapıldığı iddia edilerek bunun için eski hale getirme tazminatı talep edilmiştir. Ne var ki; Mahkemece HMK'nın 297 nci maddesine aykırı şekilde bu konuda olumlu yada olumsuz bir karar verilmemiş olması isabetsizdir.

Kabule göre de; dava, el atmanın önlenmesi yanında ka'l istemine ilişkin olup Mahkemece İİK’nın 30 uncu maddesine aykırı olacak şekilde ka'l masraflarının davalı tarafından karşılanmasına karar verilmesi de doğru değildir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Davalı vekilinin temyiz itirazlarının bozma nedenine göre şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

17.100,00 TL Yargıtay duruşma vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,