Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/5206 K.2023/5876

Taraflar arasındaki taşınmazın tapu kaydındaki irtifak hakkı şerhinin terkini davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinin İstanbul ili, Güngören ilçesi, Güngören Mahallesi, 6991 parsel sayılı taşınmazın maliki olduklarını, kamulaştırılarak üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazdaki enerji nakil hattının sökülmesi üzerine, taşınmazın tapu kaydındaki irtifak hakkı şerhinin terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının Kuruma müracaatı üzerine kendisine kamulaştırma bedelinin güncel değeri olan 242.525,00 TL'nin ödendiği takdirde irtifak hakkının terkininin kabul edileceğinin bildirilmiş olduğunu, bu konuda ... Yönetim Kurulunca 26.11.2014 tarih ve 23-339 sayı ile karar alındığını, davalının terkin için talep edilen bu bedeli ödemediği gibi işbu davayı açarak sicildeki kaydın bedelsiz olarak terkinini talep ettiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece; irtifak hakkına konu enerji nakil hattının kaldırıldığı dosya kapsamı ile ... olup her ne kadar davalı taraf 6552 sayılı Yasa'nın 100 üncü maddesi ile Kamulaştırma Kanununun 22 nci maddesine eklenen ek fıkrada madde hükümlerinin kamulaştırmanın kesinleşme tarihinden itibaren 5 yıl geçmiş olması durumunda uygulanmayacağı düzenlenmiş ise de, bu hükmün mülkiyete ilişkin kamulaştırmalarda esas olduğu, irtifak kamulaştırmalarına uygulanmasının tapu maliklerinin mülkiyet haklarına sınırlama getireceğinden uygun olmadığından bu yöndeki savunmalara itibar edilmeyerek davanın kabulüne.

İstanbul ili, Güngören ilçesi, Güngören Mahallesi, 6991 parsel sayılı taşınmazdaki "krokisinde gösterilen 193,22 m²'lik kısımda ... Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlük lehine dair irtifak hakkı vardır" şerhinin ve irtifak hakkının kaldırılmasına karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bakırköy 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 15.10.2015 tarih ve 2014/606 E., 2015/464 K. sayılı kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 27.03.2019 tarih ve 2016/16546 E., 2019/2779 K. sayılı ilâmında; dava konusu taşınmazın emsal incelemesi yapılarak değeri belirlendikten sonra, taşınmazın tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattının taşınmazdan geçiş güzergahı dikkate alınıp, söz konusu enerji nakil hattı nedeniyle taşınmazın tamamında meydana gelecek olan değer düşüklüğü oranı belirlenip, taşınmazın tamamının değeri ile bu oranın çarpılması sonucu bulunacak miktar belirlenerek, bu bedel depo ettirilerek sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

3. Davacılar vekilinin karar düzeltme talebi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 09.09.2020 tarihli, 2019/3260 E., 2020/4781 K. sayılı ilamı ile istemin reddine karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; davacılara ait Güngören Mahallesi, 6991 parsel üzerinde davalı adına tesis edilen 193,22 m²'lik irtifak hakkına konu enerji nakil hattının kaldırıldığı dosya kapsamı ile ... olduğundan, alınan 20.06.2022 tarihli bilirkişi raporunda tespit edilen bedel davacı tarafından dosyaya depo edilmiş olup depo edilen bedel mukabilinde irtifak hakkı şerhinin tapu sicilinden kaldırılmasına, davalı lehine depo edilen 241.529,28 TL'nin karar kesinleştiğinde davalıya ödenmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A.Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Nedenleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu parsel üzerinden geçen irtifak hakkı bedelinin tespiti için bilirkişiler tarafından belirlenen m² birim fiyatının düşük olduğunu, davanın açılmasına sebebiyet vermediklerinden aleyhlerine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini, bilirkişi raporlarında da ödenmesi gereken irtifak bedelinin, Kurumun tespit ettiği bedele yakın olduğu, lehlerine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırılarak üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazdaki enerji nakil hattının sökülmesi üzerine, taşınmazın tapu kaydındaki irtifak hakkı şerhinin terkini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. İrtifak hakları bir eşya üzerinde hak sahibine o eşyadan yararlanma yetkisi sağlayan sınırlı bir ayni haktır. Ayni hak olarak herkese karşı ileri sürülebilen mutlak bir etkiye sahiptir. Fakat hak sahibine eşya üzerinden sınırlı bir hakimiyet sağlar. Bu sınırlı hakimiyet 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 718 ... maddesindeki mülkiyet hakkının sınırlandırılması sonucunu da doğurur.

2. İrtifak hakkı Türk Medeni Kanunu'nun 783 üncü maddesi uyarınca sicildeki kaydın terkini ile sona erer. Yine 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 1014 üncü maddesi uyarınca bir tescilin terkin edilmesi veya değiştirilmesi ancak bu kaydın kendilerine hak sağladığı kimselerin yazılı beyanı üzerine yapılabilir.

3. Yukarıda açıklanan haller dışında, Türk Medeni Kanunu'nun 785 ... maddesi uyarınca irtifakın sağladığı yararın yok olması veya olağanüstü azalarak çok az yarar sağlaması halinde yüklü taşınmaz maliki irtifakın terkinini isteyebilir. Yüküne oranla çok az yarar sağlayan bir irtifak hakkının, bedel karşılığında kısmen veya tamamen terkini istenebilir.

3. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3/2 nci maddesinin atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 ... maddesi ile 439/2 nci maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve bozma ilamına uyularak bozma kararı gereğince hüküm verilmesine bozma ile usulü kazanılmış hak teşkil eden hususların yeninden incelenmesinin mümkün olmamasına göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Tarafların kabulüne göre dava açılmadan önce davacı tarafın davalıya şerhin tapu kaydından terkini için başvurduğu, davalı tarafın terkin yapılabilmesi için 242.525,00 TL irtifak bedelinin kendilerine ödenmesini istediği, davacının ödemeyi kabul etmediği anlaşılmıştır.

Ayrıca davalı vekili cevap dilekçesinde de, davanın açılmasına sebebiyet vermediklerini, kamulaştırma bedelinin güncel değeri olan 242.525,00 TL'nin davacı tarafından müvekkiline ödendiği takdirde irtifak hakkının terkininin kabul edileceğini bildirmiş olup yargılama aşamasında bilirkişilerce belirlenen 241.529,28 TL irtifak bedelinin davacı tarafça depo edilmesi üzerine mahkemece şerhin terkinine karar verildiği görülmüştür.

Bu halde davalı davanın açılmasına sebebiyet vermediğinden aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesi bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, sonucu itibarıyla doğru bulunan kararın düzeltilerek onanması, 6100 sayılı HMK’nın geçici 3 üncü maddesinin yollamasıyla 1086 sayılı HUMK’nın 438/7 nci maddesi hükmü gereğidir.

V. KARAR

1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle; Davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. (2) No.lu bentte açıklanan nedenlerle; Kararın "HÜKÜM" bölümünün 8 numaralı bendinin karardan çıkarılarak hüküm fıkrasının değiştirilmiş bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin yatırılan harcın istek halinde davalıya iadesine,

Karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 ... içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine,