Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/5347 K.2023/6593

Taraflar arasındaki suya el atmanın önlenmesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Mahkemece asıl ve karşı davanın reddine, asli müdahilin davasının kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı-karşı davada davalı vekili, davalı-karşı davada davacı vekili ve asli müdahil vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece Mahkeme kararının onanmasına karar verilmiştir.

Davacı-karşı davada davalı vekili, davalı-karşı davada davacı vekili ve asli müdahil ... vekili tarafından Dairece verilen kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla; kesinlik, süre ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, karar düzeltme dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacı ...

(6360 sayılı Kanunla Kınık Belediyesi) vekili dava dilekçesinde; davalı ... tarafından içme suyunu aldıkları ... kaynaklarına müdahale edilerek kaynak ağızlarının bozulduğunu, davalı köy tarafından içme suyu ihtiyacının sondaj ile sağlandığını, ... kaynak sularına ihtiyacın bulunmadığını, davacının da dahil olduğu bir kısım köylerin (Recepli, Rahmanlar, Asmalı, Sakallı Köyleri) içme sularının evvelce bu kaynaklardan boru ile akıtmak sureti ile sağlanmakta iken aradan geçen yıllarda suların debisinin düştüğünü, bu kaynakların kırk yıl önce köylerin içme sularını sağlamaya yetmekte iken şimdi yetersiz kaldığını belirterek davalı ...

Köy tüzel kişiliğinin dava konusu ... kaynak suyuna yaptığı müdahale'nin meni'ne, dava konusu kaynaktan sadece ... Köyü'nün yararlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Asli müdahil ... vekilinin 06.03.2015 tarihli asli müdahil talepli dilekçesinde; 6360 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesi ile Kınık ilçelerinin su kanalizasyon artıma faaliyetlerinin 30.03.2014 tarihinden bu yana ... tarafından yürütülmeye başlandığını, ... kaynağının Kınık ilçesinde yer aldığını, bu kaynakla ilgili dava açma hakkının idarelerinde bulunduğu, idare tarafından yapılan hesaplamada su debisinin ... Köyünün su ihtiyacını karşılamadığı, su ihtiyacının karşılanmasının da idarenin görev ve yetkisi arasında olduğunu, idarenin su ihtiyacı olduğunu, bu nedenlerle ... su kaynağına ... ve Recepli Köylerinin müdahalelerinin menine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... cevap dilekçesinde (6360 sayılı Kanunla Yunus Emre Belediyesi); tapu kayıtlarına göre dava konusu su kaynağının davacı köy sınırlarının içerisinde bulunmadığını, dava konusu suyun 11 köyün ihtiyacını karşılamak için oluşturulmuş bir grup suyu olduğunu, bu grup suyunun tüm plan ve projeleri ve çalışmalarının tamamen Manisa Valiliği ve Manisa İl Özel İdaresi tarafından gerçekleştirildiğini, kadimden beri bu şekilde kullanıldığını, ancak davacı Köy Tüzel Kişiliği tarafından Manisa köylerine giden sulara boruları kesmek ve su yollarını bozmak suretiyle müdahale edildiğini,

söz konusu su kaynağına herhangi bir müdahalelerinin olmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiş; süresinde açmış olduğu karşı davasında da su kaynağına müdahale edenin bizzat davacı köy tüzel kişiliği olduğunu, su kaynağının davacı köye ait bir su olmadığını ileri sürerek dava konusu su kaynağına müdahale eden davacı köy tüzel kişiliğinin müdahalesinin önlenmesini, su kaynaklarının tahsis ve tevzi kararına uygun şekilde grup köyleri arasında kullanımının sağlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... Belediyesi Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde; davanın Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresi'ne yöneltilmesi gerektiğini ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

3. Davalı ... Su ve Kanalizasyon İdaresi vekili cevap dilekçesinde; idarenin köyün su hakkına bir müdahalesinin bulunmadığını, su kaynaklarının yetki ve görev alanları dışında olduğunu, tahsis kararına bir etkilerinin olmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece 26.11.2013 tarihli kararında dava konusu ... kaynak suyuna ilişkin Manisa İl Özel İdaresi tarafından tahsis kararı alındığı, idari işlem niteliğindeki tahsis kararı mevcut olduğu sürece ve bu karar idari yoldan iptal edilmedikçe davanın adli yargı yerinde bakılmasının hukuken olanaksız olduğu gerekçesiyle dava dilekçesinin görevsizlik nedeni ile reddine ve Manisa Nöbetçi İdare Mahkemesi'nin görevli olduğuna karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. İlk Derece Mahkemesinin 26.11.2023 tarihli kararının davalı-karşı davada davacı vekili; davacı-karşı davada davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 09.07.2014 tarihli, 2014/4923 Esas ve 2014/9222 Karar sayılı ilamında; davacı tarafından dava konusu kaynağın köylerin içme suyunu karşılamaya yeterli iken ilerleyen zamanda debisinin düştüğü, davalı ve diğer köylerin sondaj kuyusu ile ihtiyaçlarını karşıladığı, zaman içinde koşullar değiştiğinden suyun kullanma biçiminin de değişmesinin gerektiği belirtilerek haksız fiil niteliğindeki müdahalenin önlenmesinin talep edildiği,

herhangi bir idari işlemin iptalinin istenmediği, su tahsis kararının bulunmasının bir hakka yapılan müdahalenin önlenmesi için açılan davanın idari yargı yerinde görülmesi için yeterli sayılamayacağı, davacının kullandığı suya, davalı köyler tarafından yapılan müdahalenin önlenmesine yönelik bulunan davanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde görülmesi gerektiği, kaldı ki tahsis kararının iptali için İzmir 2. İdare Mahkemesinin 2013/1737 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığı, anılan davanın da sonucu beklenerek bir karar verilmesi gerektiği gerekçeleriyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

2. Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verilerek yukarıda belirtilen kararı ile ... kaynak suyunun Karadere köyü kadastro çalışma alanı içerisinde bulunduğu, ... köyü kadastro çalışma alanı sınırları içerisinde doğru aktığı, genel su olduğu, genel sudan kadim kullanım ... gözetilmek kaydıyla herkesin kullanım hakkına sahip bulunduğu, dinlenen mahalli bilirkişi, tanık beyanları ve dosya içeriğinden kaynak suyunun içme suyu amaçlı kullanıldığı,

dava konusu ... su kaynağının Kınık İlçesi sınırlarından çıktığı, İzmir Büyükşehir Belediyesine bağlı olarak 2560 sayılı kanun hükümlerine göre kurulan asli müdahil İZSU Genel Müdürlüğünün İzmir Mülki Sınırları içerisinde kanunen su ve atıksu hizmetlerini vermeye yetkili ve görevli olduğu, dava konusu suyun İZSU idaresinin görev alanı içerisinde kaldığı gerekçeleriyle esas dava ve karşı davanın reddine, asli müdahil İZSU'nun davasının kısmen kabulüne ... su kaynağının İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün görev ve yetki kapsamında olduğunun tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı-karşı davalı vekili, davalı-karşı davada davacı vekili, asli müdahil ... vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Gerekçe ve Sonuç

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 06.07.2023 tarih ve 2023/1423 Esas, 2023/3703 Karar sayılı ilamında; hükmün onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR DÜZELTME

A. Karar Düzeltme Yoluna Başvuran

Dairenin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı-karşı davada davalı vekili, davalı-karşı davada davacı vekili, asli müdahil ... vekili karar düzeltme isteminde bulunmuşlardır.

B. Karar Düzeltme Sebepleri

1. Davacı-karşı davada davalı ... Belediyesi vekili karar düzeltme dilekçesinde özetle; asıl davanın neden reddedildiği ile asli müdahilin hangi talebinin kabul edildiğinin hükümden anlaşılmadığını, davanın açılış zamanında ...'nün olmadığını, bu nedenle vekalet ücreti ve yargılama giderlerinden sorumlu tutulmamaları gerektiğini, bilirkişi raporları, tespit edilen durumlar karşısında müdahalenin menine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulması istemiştir.

2. Davalı-karşı davada davacı ... Belediyesi vekili karar düzeltme dilekçesinde özetle; karşı davanın kabul edilmesi gerektiğini, ... Köyünün kadimden beri kullanılan genel suya müdahale ettiğini, raporların güncel olmadığını, mağduriyetin giderilmediğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

3. Asli müdahil ... vekili karar düzeltme dilekçesinde özetle; müdahalenin önlenmesine yönelik hüküm kurulmadığını, kararın bu yönden hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, suya müdahalenin önlenmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 440 ıncı maddesi.

2. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 718 ve 756 ıncı maddeleri.

3. 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun.

4. 2560 sayılı İstanbul Su Ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun.

3. Değerlendirme 1. Dosya içeriğine, yargılama tutanaklarına ve Yargıtay ilâmında açıklanan gerektirici sebeplere göre davacı/ karşı davada davalı vekili ile davalı- karşı davada davacı vekilinin yerinde olmayan ve 1086 sayılı HUMK'nun 440 ıncı maddesinde yazılı hallerden hiçbirisine uymayan sair karar düzeltme istemlerinin reddine karar vermek gerekmiştir.

2.Asli müdahil ... vekilinin suya el atmanın önlenmesine yönelik karar düzeltme itirazlarına gelince;

a. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 756 ncı maddesinde "Kaynaklar, arazinin bütünleyici parçası olup bunların mülkiyeti ancak kaynadıkları arazinin mülkiyeti ile birlikte kazanılabilir. Başkasının arazisinde bulunan kaynaklar üzerindeki hak, bir irtifak ... olarak tapu kütüğüne tescil ile kurulur. Yeraltı suları, kamu yararına ait sulardandır. Arza malik olmak onun altındaki yeraltı sularına da malik olmak sonucunu doğurmaz. Arazi maliklerinin yer altı sularından yararlanma biçimi ve ölçüsüne ilişkin özel kanun hükümleri saklıdır." şeklinde düzenlenmiştir.

b. Somut olayda 6360 sayılı Yasa ile davacı-karşı davada davalı ... ile davalı-karşı davada davacı ...'nün köy tüzel kişiliklerini yitirerek mahalle olarak Kınık ve Yunusemre İlçe Belediyelerine katıldıkları anlaşılmıştır.

6360 sayılı Yasa'nın geçici 1.maddesinin sekizinci bendinde "Bu Kanunla büyükşehir ilçe belediyesi olan belediyelerce yürütülen su, kanalizasyon, katı atık depolama ve bertaraf, ulaşım, her çeşit yolcu ve yük terminalleri, toptancı halleri, mezbaha, mezarlık ve itfaiye hizmetlerine ilişkin olmak üzere personel, her türlü taşınır ve taşınmaz malları ve bu hizmetlerin yerine getirilmesine yönelik yatırım, alacak ve borçları,

komisyonca ilgisine göre büyükşehir belediyesi ile ilgili bağlı kuruluş arasında paylaştırılır." denilmek suretiyle somut olayımızda Kınık ve Yunusemre İlçe Belediyelerinin su ve kanalizasyon hizmetlerinin ... tarafından yerine getirileceği belirtilmiştir.

c. 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 2 nci maddesinin (a) bendinde "İçme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yerüstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması için;

kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek" yine (c) bendinde ise, "Bölge ve içindeki su kaynaklarını, deniz, göl, akarsu kıyılarının ve yeraltı sularının kullanılmış sularla ve endüstri artıkları ile kirletilmesini, bu kaynaklarda suların kaybına veya azalmasına yol açacak tesis kurulmasını ve bu tür faaliyetlerde bulunulmasını önlemek, bu konuda her türlü teknik,

idari ve hukuki tedbiri almak" şeklinde ...'nün görev ve yetkileri düzenlenmiştir.

d. Dosya kapsamı bir bütün halde incelendiğinde, 2560 sayılı Yasa ile dava konusu ... kaynak suyunun ...'nün idaresi kapsamında kaldığı, davaya asli müdahil olarak katılan ... tarafından davacı-karşı davada davalı ... Belediyesi ile davalı-karşı davacı ... Belediyesinin ... kaynak suyuna müdahalelerinin önlenmesine karar verilmesinin talep edildiği, asli müdahil yönünden davacı-karşı davada davalı, davalı-karşı davada davacı Belediyelerin ... kaynak suyuna müdahalelerinin önlenmesine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde ... su kaynağının İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün görev ve yetki kapsamında olduğunun tespitine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

e. Mahkeme kararının, yukarıda açıklanan gerekçeler doğrultusunda Belediyelerin müdahalelerinin önlenmesi yönünde karar verilmek üzere kararın bozulması gerekirken, yazılı şekilde onanmasına dair verilen Dairemizin kararı maddi hataya dayalı olup belirtilen hususlar bu defa yapılan inceleme sırasında anlaşıldığından, Dairemizin 06.07.2023 tarih ve 2023/1423 Esas, 2023/3703 Karar sayılı onama ilâmının kaldırılarak, hükmün yukarıda ayrıntılı şekilde açıklanan gerekçeler doğrultusunda bozulmasına karar verilmesi gerekmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı-karşı davada davalı vekili ile davalı-karşı davada davacı vekilinin karar düzeltme taleplerinin REDDİNE,

Asli müdahil ... vekilinin karar düzeltme talebinin kabulü ile Dairemizin 06.07.2023 tarih ve 2023/1423 Esas, 2023/3703 Karar sayılı onama ilamının KALDIRILMASINA,

Mahkeme hükmünün BOZULMASINA,