Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/5508 K.2024/190

Taraflar arasında görülen ve istinaf incelemesinden geçen tapu iptal ve tescil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı ... vekili ve davalı ... tarafından duruşmalı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, duruşma isteminin değerden reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, 313 ada 1 No.lu parselin 500 m² sini 1975 tarihinde müvekkilinin davalı ...'den harici satış işlemi ile satın aldığını, müvekkilinin harici satış işlemine güvenerek 1976 yılında söz konusu taşınmazın kendisine verilen bölümüne ev inşa ettiğini, bu yerin tapusunun kendisine devredilmediğini, müvekkilinin iyiniyetli olduğunu, 313 ada 1 No'lu parselin 500 metrekarelik kısmının tapusunun öncelikle 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 713 üncü maddesine dayanarak iptalini, ikinci kademede binanın değerinin zeminden fazla olması sebebi ile 4721 sayılı Kanun'un 724 üncü maddesine göre tapu kaydının iptal edilerek müvekkili adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; kesin hüküm itirazında bulunduğunu, kabul görmemesi halinde ise 1975 yılında taraflar arasında yapılan herhangi bir sözleşmenin olmadığını, karşı tarafın dilekçesinde 4721 sayılı Kanun'un 724 üncü maddesine dayandığını, taşınmazın zemin değerinin bina değerinden daha yüksek olduğunu, aynı zamanda kadastro komisyonuna da 12.03.1984 tarihinde davacı tarafından itirazda bulunulduğunu ve itirazının reddedildiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 26.03.2019 tarihli ve 2018/89 Esas, 2019/208 sayılı Kararıyla; davaya konu taşınmazın 1970'li yıllarda davacıya haricen satıldığı tarihte tapulu taşınmaz olduğu ve satışın resmi şekilde yapılmadığı, tapulu taşınmazların iyi niyetle kazanılmasının mümkün olmadığı, kaldı ki 4721 sayılı Kanun'un 724 üncü maddesi uyarınca da tescil şartlarının oluşmadığı ve belirtilen taşınmaz kısmının ifrazının imar planı gereğince mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin 26.03.2019 tarihli kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 26.12.2019 tarihli ve 2019/872 Esas, 2019/1607 Karar sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 20.09.2022 tarih ve 2021/1071 Esas, 2022/5314 Karar sayılı ilamında; davacı vekili, 14.01.2020 tarihli temyiz dilekçesiyle davanın konusuz kaldığını beyan etmiş, dava konusu taşınmazın UYAP sisteminden incelenen tapu kaydında 03.01.2020 tarihli satış işlemi ile davacıya devir yapıldığı anlaşıldığından davanın konusuz kalıp kalmadığının mahkemece değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın davacıya devredilmesiyle konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili ve davalı ... temyiz dilekçesinde özetle; davanın tapulu yere ilişkin olması nedeniyle zaten reddedileceği, davacının dava açıldığı tarihte haklı olmadığı gibi konusuz kalmasında kendilerinin de bir etkilerinin olmadığını beyanla lehe yargılama giderleri yükletilmesi gerekirken aleyhe yükletilmesinin doğru olmadığını belirterek kararın bozulmasını istemişledir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 4721 sayılı Kanun 713 üncü maddesi ve 724 üncü maddesi. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 331 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. 6100 sayılı Kanun’un 331 inci maddesinin birinci fıkrasına göre; davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder.

2. Somut olayda; davacının dava dilekçesinde harici satış sözleşmesine dayalı tapu iptal ve tescil, olmazsa 4721 sayılı Kanun 713 üncü maddesine dayalı tapu iptal ve tescil olmazsa 4721 sayılı Kanun 724 üncü maddesi gereğince tapu iptal tescil isteminde bulunduğu, mahkemece davanın reddine dair verilen karara ilişkin yapılan istinaf talebinin, Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilmesi üzerine Dairemizce dava konusu taşınmazdan davacıya hisse satıldığı görülmekle davanın konusuz kalıp kalmadığının değerlendirilmesi gerektiği belirtilerek bozulduğu anlaşılmıştır.

3. Mahkemece bozma üzerine yapılan yargılamada, davanın konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek, dava açıldıktan sonra davacıya yapılan devir ile dava açılmasına davalının sebep olduğu ve davacının davasında haklılık durumunun mevcut olduğu gerekçesiyle yargılama giderlerinden davalıların sorumlu olduğuna dair hüküm kurulmuştur.

Dava konusu payın davacıya devredilmesiyle davanın konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi yerinde görülmüş ise de; davaya konu payların yargılama sırasında davacıya satış işlemi ile devredilmesinin dava konusu hukuki nedenlerden bağımsız olduğunun gözetilmemesi ve davanın açıldığı tarihteki haklılık durumu değil de, yargılama sırasında yapılan devre göre haklılık durumunun belirlenmiş olması doğru görülmemiştir.

Davacının tapulu yere ilişkin istemlerinin İlk Derece Mahkemesinin 26.03.2019 tarihli kararındaki gerekçeler doğrultusunda yerinde görülmeyerek reddededilmesi gerektiği, başka bir anlatımla davanın açıldığı tarihteki duruma göre davacının davasında haklı olmadığı açık olup, yargılama giderlerinin davacıya yüklenmesi gerekirken, yanılgılı gerekçeyle yazılı şekilde davalıya yüklenmesi isabetli olmamıştır.

4. Ayrıca; dava açılırken nispi harca tabi olan işlerde, davanın usule ilişkin bir nihai kararla sonuçlanması veya davanın konusuz kalması üzerine maktu karar ve ilam harcı alınması gerekir. Eldeki davada, dava konusuz kalmış olmasına rağmen davalıdan maktu karar ve ilam harcı alınmasına hükmetmek gerekirken, nispi karar ve ilam harcı alınmasına karar verilmesi de doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı ... vekili ile davalı ...'nin temyiz itirazlarının kabulü ile Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,