Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/5772 K.2024/2595

Taraflar arasında görülen ve istinaf incelemesinden geçen ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 26.09.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde temyiz eden davalı vekili Avukat ...., karşı taraftan davacı vekili Avukat ... geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Gelenlerin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra açık duruşmanın bittiği bildirildi. İşin incelenerek karara bağlanması için Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin dava konusu 13184 ada 18 parsel sayılı taşınmazda hissedar olduğunu, taşınmazın bir kısım hissesinin 25.09.2013 ve 18.06.2014 tarihinde davalıya satıldığını, satışa konu yerler için müvekkilinin ön alım hakkını kullanmak istediğini belirterek, dava konusu taşınmazda davalı adına kayıtlı hisselerin müvekkili adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; fiili taksim savunmasında bulunarak davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 23.03.2017 tarihli ve 2015/503 Esas, 2017/83 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin 23.03.2017 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 22.06.2018 tarihli ve 2017/1057 Esas, 2018/722 Karar sayılı kararıyla; davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin 22.06.2018 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 08.02.2022 tarihli ve 2021/5983 Esas, 2022/796 Karar sayılı kararıyla davalı tarafın fiili taksim savunması yönünden eksik araştırmayla karar verildiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı tarafın fiili taksim savunmasını ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu taşınmazın fiilen taksim edildiğinin ispatlandığını, davacının satıcılarının kullandığı yer olduğunu, toplulaştırma işlemiyle paydaşlığın sona erdiğini, imza incelemesine itirazlarının değerlendirilmediğini, kararın gerekçesinin yetersiz olduğunu beyan ederek ve re'sen gözetilecek sebeplerle kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 732, 733 ve 734 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Ön alım hakkı, paylı mülkiyet hükümlerine tâbi taşınmazlarda bir paydaşın taşınmazdaki payını kısmen veya tamamen üçüncü kişiye satması halinde, diğer paydaşlara, satılan bu payı öncelikle satın alma yetkisi veren bir haktır. Bu hak, paylı mülkiyet ilişkisi kurulduğu anda doğar ve pay satışı yapılmasıyla kullanılabilir hale gelir.

Paylı mülkiyet nedeniyle doğan ön alım hakkı ancak paylı mülkiyet devam ettiği sürece mevcuttur. Ön alım hakkı paylı mülkiyete tâbi taşınmazlarda kullanılabilir Taşınmazın paylılık durumunun herhangi bir nedenle sona ermesi halinde ön alım hakkı sona erer.

2. Somut olayda. İlk Derece Mahkemesince, dava konusu 13184 ada 18 parsel sayılı taşınmazın ifrazı ile oluşan 13184 ada 42 parsel sayılı taşınmaz yönünden davanın kabulüne karar verilmiş ve 13184 ada 43 parsel sayılı taşınmaz yönünden olumlu veya olumsuz bir karar verilmemiştir. 13184 ada 43 parsel sayılı taşınmaz yönünden karar, taraflarca temyiz konusu yapılmamıştır.

13184 ada 42 parsel sayılı taşınmaz yönünden davalı tarafın temyiz itirazlarının incelenmesinde; taşınmazın tapu kaydının UYAP sisteminde bulunan Tapu Kadastro Bilgi Sistemi (TAKBİS) üzerinden yapılan sorgulamasında toplulaştırma işlemi nedeniyle pasif olduğunun anlaşılması üzerine toplulaştırma işlemine ilişkin belgeler ile toplulaştırma sonucu oluşan taşınmazların tapu kayıtlarının temin edilmesi için Dairemizce 26.09.2023 tarihinde dosyanın geri çevrilmesine karar verilmiştir.

Dairemizin geri çevirme kararı gereği dosyaya eklenen toplulaştırma işlemlerine ilişkin belgeler, pay cetvelleri ve tapu kayıtlarının incelenmesinde.

13184 ada 42 parsel sayılı taşınmazın 01.06.2023 tarihinde tescil edilen toplulaştırma işlemi sonucunda pek çok taşınmaza revizyon gördüğü, bu şekilde oluşan taşınmazlardan 13813 ada 14 ile 13815 ada 16 parsel sayılı taşınmazda davacının tam malik olduğu, 13813 ada 13 parsel sayılı taşınmazda ise davalının tam malik olduğu, yeni oluşan taşınmazlarda davacı ve davalı tarafın paydaşlık durumlarının kalmadığı anlaşılmıştır. Bu durumda.

İlk Derece Mahkemesince, paylı mülkiyet nedeni ile doğan kanuni ön alım hakkının müşterek mülkiyet ilişkisi devam ettiği sürece mümkün olduğu, başka bir ifadeyle taşınmazın paylılık durumunun herhangi bir nedenle sona ermesi halinde ön alım hakkının kullanılamayacağı gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerektiğinden hükmün bozulması gerekmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının usulden BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Yargıtay duruşma vekalet ücreti 17.100,00 TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,