Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2023/895 K.2024/735

Taraflar arasındaki muhdesat aidiyetinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm tesisi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; tarafların miras bırakan ...'dan intikal eden taşınmazlar üzerinde bulunan ev, çardak, ahır, derin kuyu, konteynır ve bir tarlanın etrafında bulunan beton duvarın müvekkili tarafından yapıldığını, davalıların bu yapıların yapılmasında katkısının bulunmadığını, yapılara ait malzemelerin müvekkili tarafından satın alındığını, buna yönelik faturalar ve abonelik sözleşmelerinin de mevcut olduğunu belirterek, taşınmaz üzerindeki muhdesatların müvekkili tarafından meydana getitildiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; muhdesat aidiyeti tespiti davası şartlarının oluşmadığını, davanın yersiz açıldığını, dava dilekçesinde belirtilen muhdesatların köylerinde 1997 yılında yapılan kadastro çalışmaları esnasında mevcut olan yapılar olduğunu, o tarihlerde de rahmetli babası miras bırakan ...'ın da sağ olduğunu, babaları vefat ettikten sonra mirasını mirasçılar arasında pay etmediklerini ve mirasçıların yerinin belli olmadığını, intikal eden bütün taşınmazları ve ekini davacının kullanıp kaldırdığını, bugüne kadar davacının mirasçılara ecrimisil de ödemediğini belirterek, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 20.04.2022 tarihli ve 2020/234 Esas, 2022/314 Karar sayı kararında "... tarafların murisin ortak mirasçıları olduğu,... ispat yükünün davacı üzerinde bulunduğu, davacının ise tanık beyanları nazara alındığında taşınmazlar üzerindeki muhdesatların kendisine ait olduğu iddiasını ispatlayamadığı..." gerekçesi ile "...davanın reddine.." karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; murisin yaptırdığı yapıların yıkılmış olduğunu, bir kısım davalıların davayı kabul ettiklerini ve bu hususun dikkate alınmadığını, muristen kalan ürünün parası ile muhdesatların yapıldığı iddiasının kabul edilemez olduğunu, murisin yaşamakta olduğu yerin meydana getirilen yapılar arasında değil, taşınmazda bulunan yıkıntı yer olduğunu belirterek, İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasını ve talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 07.11.2022 tarihli ve 2022/1704 Esas, 2022/1949 Karar sayılı kararı ile "...

23 parseldeki evin zemin katının ve besihanenin yaş itibariyle kadastro tespiti öncesinde var olduğu, bu yapılardaki iyileştirmenin muhdesat meydana getirme sayılmasının mümkün olmadığı, aksi düşünülse bile ayrı bağımsız bölüm niteliğindeki evin ikinci kat, yığma çardak, bahçe duvarı ve kuyunun görevinden ihraç edilen davacının tereke mallarının gelirinden elde ettiği gelirle meydana getirdiği anlaşıldığından mahkemece davanın reddine karar verilmesinde hukuka aykırı yön görülmediği ancak davalı ... ve ...’ın kabule ilişkin beyanlarının muhdesat bedelinin paylaşımında dikkate alınması gerektiği,

bu hususun hükümde belirtilmemesinin doğru olmadığı..." gerekçeleri ile "...İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm tesisi ile davanın reddine, davalı ... ve ...’ın kabule ilişkin beyanlarının muhdesat bedelinin paylaşımında dikkate alınmasına..." karar vermiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü nedenleri tekrar ederek hükmü temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, muhdesat aidiyetinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı HMK’nın "İspat yükü" kenar başlıklı 190 ıncı maddesine göre; "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir."

2. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "İspat yükü" kenar başlıklı 6 ncı maddesine göre; "Kural olarak herkes iddiasını ispat etmekle yükümlüdür."

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371inci maddeleri.

4. Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur (4721 s.lı TMK. mad. 684/1). Arazi üzerindeki mülkiyet, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde, üstündeki hava ve altındaki arz katmanlarını kapsar. Bu mülkiyet kapsamına, yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere kalıcı yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer (TMK mad. 718).

22.12.1995 tarih ve 1/3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulandığı gibi Eşya Hukukunda, muhdesattan, bir arazi üzerinde kalıcı yapı ve tesisler ile bağ ve bahçe şeklinde dikilen ağaçları anlamak gerekir. Muhdesat, şahsi bir hak olup (TMK 722, 724, 729 m.ler), sahibine arazi mülkiyetinden ayrı bağımsız bir mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak bahşetmez.

Taşınmaz üzerindeki kalıcı yapı, ağaç gibi bütünleyici parça niteliğindeki muhdesatların taşınmazın arzından ayrı bir mülkiyetinin varlığından söz edilemez. Açıklanan bu ilke ve esaslara göre, kural olarak muhdesatın arz malikinden başkasına aidiyetinin tespiti istenemez.

5. Tespit davası, kendine özgü davalardan olup dava sonucunda istihsal edilecek ilamın icra ve infaz kabiliyeti bulunmamaktadır. Bunun doğal sonucu olarak da bu davaların uygulama alanı sınırlıdır. Bilindiği üzere, tespit davalarının görülebilmesi için güncel hukuki yararın bulunması (6100 s.lı HMK mad.106/2) ve dava sonuçlanıncaya kadar da güncelliğini kaybetmemesi gerekir.

3. Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,