Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2024/171 K.2025/2586

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... Tasarım Mimarlık Mühendislik Emlak İnşaat Katı Yakıt Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 13.05.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde duruşmalı temyiz eden davalı ... Tasarım Mimarlık Mühendislik Emlak İnşaat Katı Yakıt Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili Av. ... ile karşı taraftan davacı vekili Av. ... geldiler. Başkaca gelen olmadı. Açık duruşmaya başlandı. Gelenlerin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra açık duruşmanın bittiği bildirildi. İş karara bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ile davalı ... İnşaat arasındaki 11.02.2015 tarihli harici satım sözleşmesi uyarınca dava konusu 8 numaralı bağımsız bölümün, davacıya 210.000,00 TL bedelle satıldığını, taşınmaz bedelinin davalı ...

İnşaata ödendiğini, taşınmazın davacıya teslim edildiğini ve 01.09.2015 tarihinden bu yana taşınmazın davacı tarafından kullanıldığını, taşınmazın davacı adına tescil edilmediği gibi davalılar arasındaki hukuki ilişkilerin teminatı olarak 11.10.2016 tarihinde davalı ... İnşaata devredildiğini, davalı ...

İnşaat tarafından da taşınmazın davacı tarafından satın alındığının bilindiğini, kaldı ki taşınmazın kim tarafından kullanılıp kullanılmadığı hususunda hiçbir araştırma yapılmaksızın taşınmazın satın alınmasının basiretli tacir hükümlerine aykırı olduğunu ileri sürerek davaya konu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline; tapu iptali ve tescil talebinin kabul görülmemesi halinde sözleşme tarihi itibari ile ödenen bedelin günümüz şartlarına uyarlanarak davalılardan müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

2. Davacı vekili 08.12.2020 tarihli ıslah dilekçesi ile; bedel yönünden 30.000,00 TL olan taleplerini 293.997,54 TL' ye yükselttiklerini, bu bedele ödeme tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesini ve bu bedelin ... İnşaattan alınmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... İnşaat Turizm Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'ne usulüne uygun tebligat yapılmış ancak davalı tarafından davaya cevap verilmemiştir.

2. Davalı ... Tasarım Mimarlık Mühendislik Emlak İnşaat Katı Yakıt Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili; taşınmazın iyiniyetle satın alındığını, tescil tarihi ile örtüşen yevmiye defteri ve faturadan görüleceği üzere taşınmaz bedelinin ödendiğini, taşınmazın davacı tarafından satış sözleşmesine istinaden kullanıldığının bilinmediğini, satın alındığı sırada taşınmazda oturanların kiracı olduğu ve 1 yıl süre ile oturacaklarının beyan edildiğini, diğer davalı ile aralarında tanışıklık olmadığını, davacının dayandığı sözleşmenin geçersiz olduğunu, davacının kişisel hakkının davalıya yöneltilemeyeceğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 16.02.2021 tarihli kararıyla; tapu iptali ve tescil davasının reddine, tazminat davasının tam kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 08.12.2020 tarihli kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... Tasarım Mimarlık Mühendislik Emlak İnşaat Katı Yakıt Taah. San. ve Tic. Ltd.

Şti. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 28.06.2021 tarihli kararıyla; davacı tarafça yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı tarafınca yapılan istinaf başvurusunun ise kabulü ile vekâlet ücreti ve yargılama gideri yönünden İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında tapu iptal ve tescil talebi yönünden her iki davalı yönünden de reddine, bedel talebinin ise davalı ...

İnşaat Turizm Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. yönünden kabulü ile. 293.997,54 TL 'nin ıslah tarihi olan 08.12.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı ... İnşaat Turizm Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacı ve davalı ... Tasarım Mimarlık Mühendislik Emlak İnşaat Katı Yakıt Taah. San. Ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 21.06.2023 tarihli ve 2023/3521 Karar sayılı ilâmı ile; davalı ...

İnşaat Limited Şirketinin hem malik hem yüklenici sıfatını haiz olup yap-satçı konumunda olduğu ve davacının davalı Şirket ile adi yazılı akdettiği alacağın temliki niteliğindeki bağımsız bölüm satışına ilişkin sözleşmenin 6098 sayılı Kanun'un 184. maddesi gereğince geçerli olduğu, ne var ki, dava konusu bağımsız bölümün, davalı ...

Tasarım Limited Şirketi adına tapuya kayıtlı bulunduğu, İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesince harici satım sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil olarak yorumlanmasının doğru görülmediği, işin esasının incelenmesi ve yap-satçının temliki hükümleri gereği deliller değerlendirilip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken hatalı hukuki nitelendirme ile karar verilmesi doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince; davanın kabulüne, davaya konu taşınmazın davalı ... Tasarım Mim. Müh. Emlak İnşaat Katı Yakıt San. Tic. Ltd. Şti. adına kayıtlı olan tapusunun iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Tasarım Mimarlık Mühendislik Emlak İnşaat Katı Yakıt Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili duruşma talepli temyiz dilekçesinde özetle; bozma ilâmının hatalı olduğunu, zira davacı ve diğer davalı arasındaki sözleşmenin alacağın temliki niteliğinde kabul edilemeyeceğini, bu hukuki nitelendirmenin yanlış olduğunu, taşınmazın mülkiyetinin hiçbir zaman davacı tarafça elde edilmediğini, sözleşmenin geçersiz olduğunu, bir an için cebri tescil imkanı olsa dâhi bunun 2016 yılında taşınmazı iyiniyetle edinen davalı Şirkete karşı ileri sürülemeyeceği, davacının nispi ve kişisel hakkının ayni hak sahibi davalıya ileri sürülemeyeceğini, tapuya güvenen ve taşınmazı iyiniyete edinen 3. kişi olduklarını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, tapu iptali ve tescil, terditli tazminat istemine ilişkindir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373/2 hükmü "Bölge adliye mahkemesinin düzelterek veya yeniden esas hakkında verdiği karar Yargıtayca tamamen veya kısmen bozulduğu takdirde dosya, kararı veren bölge adliye mahkemesi veya uygun görülen diğer bir bölge adliye mahkemesine gönderilir. " şeklinde düzenlenmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararının yanlış bulunup kaldırarak yeniden hüküm kurulduğu durumlarda, Yargıtayın bozma kararı bölge adliye mahkemesi kararına ilişkin olmak zorundadır. Zira, artık İlk Derece Mahkemesinin kararı mevcut değildir. Bunun yanında, 6100 sayılı Kanun'un 373/2 hükmü nedeniyle dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesi gerektiği de kuşkusuzdur.

Dolayısıyla Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın bozulması nedeniyle dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesi mümkün olmadığı gibi dosya yanılgı sonucu İlk Derece Mahkemesine gönderilse dahi İlk Derece Mahkemesince bozma kararı hakkında uyma yahut direnme kararının verilmesi bir sonuç doğurmayacaktır. Çünkü, böyle bir durumda bozma kararına uyma yahut direnme kararını verme yetki ve yükümlülüğü Bölge Adliye Mahkemesine aittir.

Somut olaya gelince; İlk Derece Mahkemesinin 16.02.2021 tarihli kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş, Bölge Adliye Mahkemesince davacı tarafça yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı tarafça yapılan istinaf başvurusunun ise kabulüne ve İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm tesisine karar verilmiş, anılan kararın davacı ve davalı ... Tasarım Mimarlık Mühendislik Emlak İnşaat Katı Yakıt Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizce bozma kararı verilmiştir.

Dairemizce, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına ve dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekirken 21.06.2023 tarihli ve 2023/3521 Karar sayılı ilâmıyla maddi hataya dayalı olarak Bölge Adliye Mahkemesinin kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına ve dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

İlk Derece Mahkemesince 6100 sayılı Kanun'un 373/2 hükmüne aykırı şekilde bozma ilâmına uyularak işbu temyize konu karar verilmiş ise de; dosyanın, maddi hata sonucu İlk Derece Mahkemesine gönderilmiş olması yasal olarak yetkisiz olan İlk Derece Mahkemesini yetkili hâle getirmemektedir.

6100 sayılı Kanun'un 373. maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca, bozmaya uyulup uyulmayacağı konusunda ve sonucuna göre işin esası hakkında karar verme yetkisi Bölge Adliye Mahkemesine ait olup İlk Derece Mahkemesince bu husus gözetilmeden yargılamaya devamla hüküm kurulması doğru bulunmadığından, yetkisiz İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen kararın kaldırılmasına ve Dairemizin 21.06.2023 tarihli ve 2023/3521 Karar sayılı bozma ilâmı uyarınca dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

VII. KARAR