Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2024/2060 K.2025/1384

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar; davacı vekili ve davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı Hazine vekili dava dilekçesinde özetle; Gaziantep ili, ... ilçesi,...Mahallesi, 109 ada 278 parsel, 110 ada 328 parsel, 112 ada 341 parsel, 103 ada 118 parsel, 102 ada 98 parsel ve 101 ada 60 parsel sayılı mera vasıflı taşınmazlara davalılar tarafından ağaç dikilmek suretiyle müdahale edildiğini ileri sürerek, dava konusu taşınmazlara davalılarca yapılan el atmanın önlenmesine, işgal edilen alana yeniden mera vasfı kazandırmak amacıyla yapılacak maliyetin tespiti ile bu bedellerin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Bir kısım davalılar cevap dilekçeleri ve yargılama aşamasındaki beyanlarında, davanın reddini savunmuşlardır.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 26.05.2016 tarihli ve 2013/1396 Esas, 2016/426 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Mahkemenin yukarıda (III) numaralı bentte belirtilen kararının süresi içinde davacı Hazine vekili ve davalılardan ... tarafından temyizi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 28.04.2021 tarihli ve 2018/3286 Esas, 2021/3127 Karar sayılı karar ile "...mahallinde yapılan keşif sonucu alınan raporların keşfi izlemeye uygun bulunmadığı,

mahkemece yeniden mahallinde keşif yapılarak çekişmeli mera veya yayla ile herhangi bir yararlanma ilişkisi bulunmayan, yansız anlatımda bulunabilecek, yöreyi iyi bilen ve çevre köy ya da kasabalarda yaşayan yaşlı kişilerden mahalli bilirkişiler temin edilerek her bir davalının mera parseline müdahalesinin bulunup bulunmadığının tesbiti ile müdahale var ise hangi parsele ne şekilde müdahale edildiği ve ne kadar miktarın kullanıldığı (terk edilmiş ise hangi tarihte terk edildiği) tespit edilmesi gerektiği,

fen bilirkişine keşfi izlemeye uygun krokili rapor düzenletilmek ve ziraat mühendisine de el atılan yerin eski hale getirme bedeli hesaplatılmak suretiyle alınan raporlar doğrultusunda infaza elverişli bir hüküm kurulması gerektiği; davalı ...’in temyiz itirazları yönünden, davalının el attığı söylenen parsel ile ilgili bilirkişi raporlarındaki çelişki ve eksiklikler giderilmeden karar verilmesinin doğru görülmediği...." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

2. Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, yukarıda karar başlığında yer verilen 13.04.2023 tarihli ve 2022/262 Esas, 2023/37 Karar sayılı karar ile; "... bir kısım davalılar yönünden davanın kabulü ile bu davalıların dava konusu parsellere müdahalesinin önlenmesine, müdahale edilen kısımların eski hale getirilmesine, eski hale getirme bedellerinin hakkında hüküm verilen davalılardan dava tarihi 02.12.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, davalı ... aleyhine açılan davanın reddine..." karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Mahkemenin yukarıda (IV.2.) numaralı bentte belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Hazine vekili ile davalı ... temyiz isteminde bulunmuşlardır.

1. Davacı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle;

a. Davalı ... bakımından davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, bu konuda eksik incelemeyle hüküm tesis edildiğini, ... Kaymakamlığı İlçe Hukuk İşleri Şefliğinin 28.11.2012 tarihli ve 33 sayılı kararı ile bu davalının taşınmazın 2.271,88 m²'sini işgal ettiğinin tespit edildiğini,

b. Bozmadan sonra alınan bilirkişi raporunun önceki bilirkişi raporunu tekrar etmekten öteye gitmediğini ve yetersiz olduğunu,

c. ... dışında kalan davalılar hakkındaki kâl talebi ile ilgili Mahkemece olumlu veya olumsuz bir karar verilmediğini,

d. Mahkemece maktu vekâlet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, vekâlet ücretinin dava konusu taşınmazların değeri ve eski hâle getirme bedelinin toplamı üzerinden nispi olarak hesaplanması gerektiğini ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı ... temyiz dilekçesinde özetle;

a. 2018 yılında yapılan toplulaştırma işleminde dava konusu taşınmazların Hazine arazisi olarak kaydedilmesi gerekirken mera olarak tescil edildiğini,

b. Dava konusu taşınmazın mera olduğunu bilmediğini, bilmesi hâlinde kesinlikle ağaç dikmeyecek olduğunu,

c. Dava konusu taşınmazı satın almak için gerekli işlemleri başlattığını, kendisinin İdareye yaptığı başvurunun Mahkemece araştırılmadığını belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; meraya el atmanın önlenmesi ve eski hâle getirme bedelinin tazmini istemlerine ilişkindir.

1. Taraf teşkili kamu düzenine ilişkin olup re’sen yargılamanın her aşamasında göz önünde bulundurulması gerekir. Savunma hakkı, Anayasa'nın 36. maddesi ile güvence altına alınmış olup, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27. maddesinde de “hukuki dinlenilme hakkı” başlığı altında ayrıca düzenlenmiştir. Hâkim, tarafları dinlemeden veya iddia ve savunmalarını bildirmeleri için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremez. Buna göre hâkim iddia ve savunma haklarını kullanabilmeleri için tarafları duruşmaya davetle zorunludur.

2. Somut olayda, Maliye Hazinesi tarafından açılan davada ......, ... Ateş, ..., ... ...... ......... ... Kılıç, ... ... Kılıç ve ... mirasçıları ... Avcı, ... Avcı, ......nın dava dilekçesinde isimlerinin yer almadığı, bu kişilere usulüne uygun şekilde husumet yöneltilmediği gibi bu kişilere karşı açılmış bir davanın da bulunmadığı hâlde, adı geçenler hakkında hüküm kurulması önemli bir usul hatası olup hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Yukarıda (V.B. 1-2.) bentlerde açıklanan nedenlerle temyiz olunan hükmün BOZULMASINA, bozma sebebine göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, Peşin yatırılan temyiz karar harcının istek hâlinde temyiz eden davalı ...'a iadesine, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,