Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2024/2291 K.2024/3166

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; dava konusu 2526 ada 18 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan gecekondu için davalı Hazine tarafından davalı ...'ye 21.09.1985 tarihli tapu tahsis belgesi verildiğini, davalı ...'nin söz konusu tapu tahsis belgesine konu hakkını 27.07.1993 tarihli satış vaadi sözleşmesi ile müvekkiline satmayı vadettiğini, müvekkilinin satış bedelini ödediğini belirterek, taşınmazın DOP kesintisi yapıldıktan sonra kalan kısmının müvekkili adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Maliye Hazinesi vekili cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazın adlarına kayıtlı olmadığını, gecekondu önleme bölgelerinde verilen tapu tahsis belgelerinin geçerliliğinin olmadığını, tapu tahsis belgesinin iptali idari yargıda dava edilmeden bu davanın açılamayacağını beyan ederek davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı TOKİ vekili cevap dilekçesinde; gecekondu önleme bölgelerinde verilen tapu tahsis belgelerinin geçerli olmadığını, tapu tahsis belgesinin iptali idari yargıda iptal edilmeden eldeki davanın açılamayacağını, satış vaadi sözleşmesinin 775 sayılı Kanunun'un 34 üncü maddesinde düzenlenen 10 yıllık süre dolmadan düzenlendiğini, tapu tahsis belgesinin mülkiyet belgesi olmadığını beyan ederek davanın reddini savunmuştur.

3. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; satış vaadi sözleşmesinin teminat amacıyla düzenlendiğini, müvekkilinin okuma yazma bilmemesinden istifade edildiğini, davacının taşınmazda zilyetliğinin olmadığını, 10 yıllık devir yasağı dolmadan yapılan satış vaadi sözleşmesinin geçersiz olduğunu beyan ederek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 11.11.2014 tarihli ve 2012/758 Esas, 2014/397 Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin 11.11.2014 tarihli kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 22.02.2018 tarihli ve 2015/8709 Esas, 2018/1298 Karar sayılı kararıyla davacının dava konusu taşınmazı geçerli bir temlik sözleşmesi niteliğindeki 27.07.1993 tarihli satış vaadi sözleşmesi ile kendisine satışını vaat eden davalı ...'den temlik aldığı, şahsi hakkı devralan davacının satış vaadi sözleşmesine dayalı tapu tahsis belgesinin kapsadığı alanın adına tescilini talep hakkı bulunduğu, bozma ilamında yazılı ilkeler doğrultusunda araştırma yapılması gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

3. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 22.02.2018 tarihli bozma ilamına karşı süresi içinde davalı TOKİ vekili tarafından karar düzeltme isteminde bulunulmuştur.

4. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 27.02.2019 tarihli ve 2018/3522 Esas, 2019/1806 Karar sayılı kararıyla davalı TOKİ vekilinin karar düzeltme isteminin reddine karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne 2526 ada 18 parsel sayılı taşınmazda 2097/2400 payın davacı adına tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde; müvekkili yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, tapu tahsis belgesinin iptaline yönelik dava açılmadığını, davacının hak sahipliğinin tartışılmadığını, 775 sayılı Kanun'un 34 üncü maddesinde düzenlenen 10 yıllık hak düşürücü süre dolmadan satış vaadi sözleşmesi düzenlendiğini, gecekondu önleme bölgesinde bulunan taşınmazlar için düzenlenen tapu tahsis belgelerinin geçersiz olduğunu beyan ederek ve re'sen gözetilecek sebeplerle kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; satış vaadi sözleşmesinin geçerli olmadığını, 10 yıllık devir yasağı dolmadan satış vaadi sözleşmesi düzenlendiğini, karar ve ilam harcının müvekkilinden tahsiline karar verilmesinin hatalı olduğunu, davanın koşularının oluşup oluşmadığının araştırılmadığını, davanın zamanaşımı süresi içerisinde açılmadığını beyan ederek ve re'sen gözetilecek sebeplerle kararın bozulmasını istemiştir.

3. Davalı TOKİ vekili temyiz dilekçesinde; taşınmazın konut alanında mı yoksa kamu hizmetine ayrılan yerde mi kaldığının yeterince araştırılmadığını, karar tarihinden 12 yıl öncesi için belirlenen bedel depo ettirilerek davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, yargılama giderlerinin davalılara yüklenmesinin hatalı olduğunu, taşınmazın yargılama devam ederken Hazineye devrolduğunu, taraf teşkilinin sağlanmadığını beyan ederek ve re'sen gözetilecek sebeplerle kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, tapu tahsis belgesi ve satış vaadi sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası.

2. 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanunu'nun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun'un (2981 sayılı Kanun) 1 inci maddesi ile 13 üncü maddesinin a bendi,

3. 3290 sayılı Kanun İle Değiştirilen Ve Bazı Maddeler Eklenen 2981 sayılı Kanunun Uygulamasına Dair Yönetmeliğin 25 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Mülga 2981 sayılı Kanun'un "Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular" başlıklı 13 üncü maddesinin a bendi şöyledir:

"a) (Değişik : 22/5/1986 - 3290/6 md.) Bu Kanun gereğince arsa tahsis edilecek kimselerin; kendisinin veya eşinin veya reşit olmayan çocuğunun oturduğu belediye ve mücavir alan sınırı içinde ev yapmaya müsait arsaya veya bir eve veya apartmanın bağımsız bir bölümüne veya bir bölümü iş yeri olarak kullanılan bir yapıya sahip bulunmaması gerekir."

3290 sayılı Kanun İle Değiştirilen Ve Bazı Maddeler Eklenen 2981 sayılı Kanunun Uygulamasına Dair Yönetmeliğin "Gecekondu bölgelerinde tapu verme" kenar başlıklı 25 inci maddesinin ilgili kısmı ise şöyledir:

"...Tapu tahsis belgesi alındıktan sonra, gecekondunun, Kanunun 13 üncü maddesi (a) bendi hükümlerine göre hak sahibi niteliklerini taşıyan bir kişiye satılması halinde, satış belgesi ve tapu tahsis belgesi ibraz edilmek kaydıyla, tapu, yeni maliki adına düzenlenir."

2. Mülga 2981 sayılı Kanun'un 1 inci maddesi hükmüne göre Kanun'un amacı; imar ve gecekondu mevzuatına aykırı olarak inşa edilmiş ve inşa halindeki bütün yapılar hakkında uygulanacak işlemleri düzenlemek ve bu işlemlere dair müracaat, tespit, değerlendirme, uygulama ve duyuru esaslarını ve ilgili diğer hususları belirlemektir.

Görülüyor ki; Kanun, imar ve gecekondu mevzuatına aykırı olarak inşa edilmiş ve inşa halindeki yapı maliklerini hedeflemiştir. Başka bir anlatımla, kanunda yazılanlar dışındaki kişilerin 2981 sayılı Kanun'a dayanarak istemde bulunma olanakları yoktur.

Ne var ki, 3290 sayılı Kanun İle Değiştirilen Ve Bazı Maddeler Eklenen 2981 sayılı Kanun'un Uygulamasına Dair Yönetmeliğin 25 inci maddesi, kanun kapsamında kalan kişilere yapılan tahsisin bunlar tarafından üçüncü kişilere temlikine imkan tanımıştır. Ancak bu gibi durumlarda da tahsis sahiplerinden devralan kişilerin 2981 sayılı Kanun'dan yararlanıp yararlanamayacağı hususunun araştırılması gerekir. 2981 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinin a bendine göre, arsa tahsis edilecek kimselerin kendisinin veya eşinin veya reşit olmayan çocuğunun oturduğu belediye ve mücavir alan sınırları içinde ev yapmaya müsait arsaya veya bir eve veya apartmanın bağımsız bir bölümüne veya bir bölümü işyeri olarak kullanılan bir yapıya sahip bulunmaması zorunludur.

3. Somut olayda; davacı, 27.07.1993 tarihli taşınmaz satış vaadi sözleşmesine dayalı olarak davalı ...'ın 21.09.1985 tarihli tapu tahsis belgesine konu şahsi hakkını devraldığına göre, tahsise konu yeri tahsis sahibinden devralan davacının yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler doğrultusunda 2981 sayılı Kanun'dan yararlanıp yararlanamayacağı hususları araştırılmadan eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmediğinden hükmün bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı Maliye Hazinesi vekilinin, davalı ... vekilinin ve davalı TOKİ vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,