Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2024/2427 K.2025/664

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; dava konusu 166 ada 2, 3, 4 ve 6 parsel sayılı taşınmazlarda müvekkilleri ve davalılar tarafından meydana getirilen seraların bulunduğunu ve söz konusu taşınmazlara yönelik ortaklığın giderilmesi davası açıldığını belirterek, dava konusu taşınmazlarda bulunan her bir seranın ilgili tarafa aidiyetine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Bir kısım davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu muhdesatların davacılara ait olmadığını ve onların tarafından kullanılmadığını ifade ederek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar lehine muhdesat tespiti isteminin dava şartı yokluğu nedeniyle reddine; diğer muhdesatlara ilişkin istemin ise kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin belirtilen kararına karşı süresi içerisinde bir kısım davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile seraların muhdesat sayılamayacağı, bunlar hakkında muhdesatın tespiti isteminde bulunulamayacağı gerekçesiyle bir kısım davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davalılar lehine muhdesatın tespiti istemi yönünden davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine, davacıların kendileri adına olan istemleri yönünden ise davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; bilirkişi raporu gözetildiğinde dava konusu seraların muhdesat niteliğinde olduklarının değerlendirilmesi gerektiğini, söz konusu seraların muhdesat niteliğinde olup olmadığının açıklığa kavuşturulması için bu konuda rapor alınması ve seraların muhdesat olduğunu gösterir dosyada bulunan diğer delillerin de değerlendirilmesi gerektiğini beyan ederek ve re'sen gözetilecek sebeplerle kararın bozulmasını istemiştir. B.Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, muhdesatın tespiti istemine ilişkindir.

Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur (4721 sayılı TMK mad. 684/1). Arazi üzerindeki mülkiyet, kullanılmasında yarar olduğu ölçüde, üstündeki hava ve altındaki arz katmanlarını kapsar. Bu mülkiyet kapsamına, yasal sınırlamalar saklı kalmak üzere kalıcı yapılar, bitkiler ve kaynaklar da girer (TMK mad. 718).

22.12.1995 tarih ve 1/3 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulandığı gibi eşya hukukunda, muhdesattan, bir arazi üzerinde kalıcı yapı ve tesisler ile bağ ve bahçe şeklinde dikilen ağaçları anlamak gerekir. Muhdesat, şahsi bir hak olup (TMK mad. 722, 724 ve 729), sahibine arazi mülkiyetinden ayrı bağımsız bir mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak bahşetmez.

Taşınmaz üzerindeki kalıcı yapı, ağaç gibi bütünleyici parça niteliğindeki muhdesatların taşınmazın arzından ayrı bir mülkiyetinin varlığından söz edilemez.

Ne var ki; çoğun içinde azda vardır kuralı gereğince, muhdesatın mülkiyetinin aidiyetinin tespiti isteğinin, muhdesatın tespitini de kapsadığı kabul edilmelidir. Muhdesatın aidiyeti isteğiyle açılan bu tür davalarda, güncel hukuki yararın mevcut olması ve iddianın kanıtlanması durumunda muhdesatın davacı tarafça meydana getirildiğinin tespitine karar verilmesi gerekir.

Bu genel açıklamalardan sonra somut olaya gelince; Bölge Adliye Mahkemesince, davacılara aidiyetinin tespitine karar verilmesi istenen seraların kalıcı yapı niteliğine haiz olup olmadığı hususunda yeterli araştırma ve değerlendirme yapılmaksızın, seraların muhdesat sayılamayacağının kabulüyle davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

O hâlde; Bölge Adliye Mahkemesince, davacılar tarafından meydana getirildiğinin tespitine karar verilmesi talep edilen davaya konu seraların muhdesat niteliğinde olup olmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması için bilirkişilerden denetime elverişli ek rapor alınmak suretiyle veya gerekirse yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılarak sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Bölge Adliye Mahkemesince, değinilen hususlar göz ardı edilerek, yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmediğinden hükmün bozulması gerekmiştir.

VI.KARAR