Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2025/2816 K.2025/3561

Mahkemece bozma ilâmına uyularak verilen karar davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl ve birleştirilen davalarda sunduğu dava dilekçesinde; müvekkili adına kayıtlı taşınmaz için komşu taşınmazlar üzerinden ana yola çıkabilmek için yeteri kadar tazminat ödenmesi karşılığında dört metre genişliğinde geçit hakkı kurulmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; müvekkili adına kayıtlı taşınmaz üzerinden geçit kurulması durumunda taşınmazın bütünlüğünün bozulup değer kaybına uğrayacağını belirterek davanın reddini savunmuştur. Diğer davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 22.12.2017 tarih ve 2017/111 Karar sayılı kararıyla yapılan inceleme neticesinde lehine geçit hakkı tesis edilecek olan 245 sayılı parselin yola çıkışı için her halükârda yüzölçümü küçük olan ve ana yola bağlantısı olan 244 parsel numaralı taşınmazdan geçit hakkı tesis edileceği anlaşıldığından asıl dosya ve birleştirilen 2013/11 esas sayılı dosya açısından davanın kabulüne, birleştirilen 2015/108 esas sayılı dosya açısından davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 04.04.2019 tarih 2018/4447 E., 2019/3141 K. sayılı ilâmında; dosya içerisindeki kadastro krokisi ve bilirkişi raporları ekindeki krokiden, aleyhine geçit tesis edilen Hazineye ait 243 parsel sayılı taşınmazdan yüzölçümünün daha büyük olduğu anlaşılan 242 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydı Tapu Müdürlüğünden getirtilerek dosya arasına alındıktan sonra,

maliklerinin davada taraf kılınması için davacı tarafa süre verilerek taraf teşkili sağlandıktan sonra taşınmazlar başında bilirkişiler eşliğinde tekrar keşif yapılmalı, bilirkişilerden yararına geçit hakkı tesisi istenen taşınmazın genel yola bağlantısını sağlayacak şekilde, fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkate alınarak öncelikle yüzölçümü büyük olan taşınmazlar üzerinden, ayrıntılı ve denetime uygun bir şekilde geçit seçeneklerini gösterir rapor düzenlemeleri ve krokide göstermeleri istenmeli, yararına geçit hakkı tesisi istenen 148 ada 245 parsel sayılı taşınmazın genel yola kesintisiz bağlanmasını sağlayacak şekilde,

her hangi bir engel yok ise yüzölçümü büyük olan taşınmazlar üzerinden, en uygun olan alternatiften geçit hakkı tesisine karar verilmesi gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece yukarıda karar başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararında 25.06.2021 tarihli bilirkişi heyeti raporunda belirtildiği şekilde 2 numaralı güzergâhın diğer alternatiflere kıyasla en uygun güzergâh olduğu, Yargıtay ilâmında belirtildiği üzere 242 parsel sayılı taşınmazın yüz ölçümünün diğer alternatif güzergahlarda bulunan taşınmazların yüz ölçümünden daha büyük olduğu, fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkate alınarak davanın kabulüne bilirkişi raporunda 2. alternatif olarak belirtilen güzergâhta bulunan müteveffa ... mirasçısı dahili davalılara ve müteveffa ... mirasçısı dahili davalılara ait 148 ada 242 parsel ve davalı ...'ya ait 148 Ada 244 parseller üzerinde geçit hakkı kurulmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ... temyiz dilekçesinde özetle; geçit hakkı istenen tarlada herhangi bir tarım ya da hayvancılık yapılmadığını, yola çok yakın olduğunu ve her yönden yola ulaşılabildiğini, hissedarı olduğu 148 ada 242 parselde kayıtlı taşınmaza ait 37,49 m² taban alanlı duvarın maddi değerinin hiçbir şekilde dikkate alınmadığını, ayrıca bu duvarın yıkılmasının iki komşu tarlanın demografik yapısını da bozacağını, geçit hakkı bedeli olarak karar verilen m² si 25 TL'nin düşük kaldığını, taşınmazın rayiç metrekare değerinin çok daha yüksek olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 747. maddesi gereğince geçit hakkı kurulması istemine ilişkindir.

1.Temyizen incelenen Mahkeme kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı ...'un aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiş, sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2.Saptanan geçit nedeniyle yükümlü taşınmaz malikine ödenmesi gereken bedel, taşınmazın niteliği gözetilerek uzman bilirkişiler aracılığı ile objektif kıstaslar esas alınarak belirlenmelidir. Bu bedel de hükümden önce depo ettirilmelidir. Hemen belirtmek gerekir ki, bedelin belirlenmesinden sonra hüküm tarihine kadar taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek uzunca bir süre geçmiş veya bedel tespitinden sonra yörede taşınmazın değerini artıracak değişiklikler meydana gelmiş olabilir. Bu gibi durumlarda, mülkiyet hakkı kısıtlanan taşınmaz malikinin mağduriyetine neden olmamak ve diğer tarafın hakkın kötüye kullanılması sonucunu doğuracak olası davranışlarını önlemek için hüküm tarihine yakın yeni bir değer tespiti yapılmalıdır.

Mahkemece ikinci alternatif yol esas alınarak geçit irtifakı tesis edilmiş olup, taşınmazların geometrik yapılarına uygun, kısa, ekonomik ve en az zarar veren nitelikte bulunan iki no.lu alternatif yolun hükme esas alınması uygun bulunmuşsa da, aleyhine geçit irtifakı kurulanın bu irtifak sebebiyle uğrayacağı tüm zararların karşılanması fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesinin bir gereğidir.

Ancak kurulan geçit irtifakı üzerinde duvar olup, bu duvarın geçit irtifakına isabet eden kısmının değeri bedele eklenmemiştir.

O hâlde bilirkişilere geçit irtifakı nedeniyle yıkılması gerekecek duvarın bedeli de hesap ettirilerek irtifak bedeline eklenmeli ve aradan geçen zamanda paranın satın alma gücünde azalma ve taşınmaz değerlerinin artması dikkate alınarak karar tarihine yakın geçit irtifakı bedeli tespit edilerek belirlenen toplam irtifak bedelinin depo ettirilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiş bu sebeple hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR