Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2025/534 K.2025/770

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; mülkiyeti kendisine ait 109 ada 47 parsel sayılı taşınmazının genel yola bağlantısının olmadığını belirterek 109 ada 59 parsel ve 120 ada 11 parsel sayılı taşınmazlardan geçit hakkı tesis edilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; "davacıya ait 109 ada 47 parsel sayılı taşınmazın genel yola bağlantısının bulunmadığı, geçit irtifakı tesisi isteminin haklı olduğu" gerekçesiyle davanın kabulüne; dosyaya ibraz edilen 15.03.2024 tarihli fen bilirkişileri raporunda 2 numaralı alternatif olarak gösterilen güzergahtan 109 ada 47 parsel sayılı taşınmaz lehine 120 ada 10 parsel ve 109 ada 59 parsel sayılı taşınmazlardan zorunlu geçit irtifakı tesisine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla dava değerinin 11.286,50 TL olduğu, karar tarihi olan istinaf kesinlik sınırı 28.250,00 TL'nin altında kaldığı gerekçesiyle davalı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 341/2, 352/1 hükümleri gereğince kesinlikten reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle;

1.İnşaat bilirkişisi raporunda 3 alternatifin maliyetinin ayrı ayrı belirtildiğini ancak hangi alternatifin uygun olduğu yönünde görüş bildirilmediğini,

2.Dava dışı 109 ada 50 parsel sayılı taşınmazın da geçit ihtiyacı içinde olduğunun sabit olduğunu, komşuluk hukuku ve fedakarlığın denkleştirilmesi ilkelerinin dikkate alınması gerektiğini, 109 ada 50 ve 59 parsel sayılı taşınmazların ortak sınırında geçit hakkı tesis edilmesi hâlinde 109 ada 50 parsel sayılı taşınmazın da genel yola bağlantısını sağlayarak geçit ihtiyacının objektif esaslara göre karşılanmasını sağlayacağını,

3.Aleyhine geçit irtifakı tesis edilen taşınmazların kullanım şekli ve bütünlüğünün göz ardı edilmemesi gerektiğini, verilen karar ile Hazineye ait 109 ada 59 parsel sayılı taşınmazın kullanım bütünlüğünün bozulduğunu,

4.Tayin edilen geçit bedelinin, aleyhine geçit hakkı tesis edilen taşınmazın uğrayacağı değer kaybı ve taşınmazın gelirindeki azalmayı da kapsaması gerektiğini,

5.Geçit bedelinin 109 ada 59 parsel sayılı taşınmazda Hazine hissesine isabet eden kısmının tespiti ile mahkeme veznesine depo ettirildikten sonra davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini,

6. Eksik inceleme ve araştırma ile karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirtmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1.Uyuşmazlık, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 747. maddesi gereğince geçit hakkı kurulması isteğine ilişkindir. 2.Taraf teşkili kamu düzenine ilişkin olup re’sen yargılamanın her aşamasında göz önünde bulundurulması gerekir. Savunma hakkı, Anayasanın 36. maddesi ile güvence altına alınmış olup, 6100 sayılı Kanunun 27. maddesinde de “hukuki dinlenilme hakkı” başlığı altında ayrıca düzenlenmiştir. Hâkim, tarafları dinlemeden veya iddia ve savunmalarını bildirmeleri için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremez. Buna göre hâkim iddia ve savunma haklarını kullanabilmeleri için tarafları duruşmaya çağırmak zorundadır.

3. Dava konusu edilen 109 ada 47 parsel sayılı taşınmaz lehine, 120 ada 10 parsel ve 109 ada 59 parsel sayılı taşınmazlar aleyhine geçit irtifakı tesis edilmiştir. Kamu düzeni yönünden yapılan incelemede aleyhine geçit irtifakı tesis edilen 120 ada 10 parsel sayılı taşınmazın tapu bilgileri dikkate alındığında, taşınmazın tapu kayıt malikinin dava tarihinde ve hâlen dava dışı ... oğlu İbrahim Aydıner olduğu, davada taraf olmamasına rağmen aleyhinde hüküm kurulduğu görülmüştür.

Bu durumda dava değerinin belirlendiğinden söz edilemez. Anılan taşınmazın tapu kayıt malikine husumet yöneltilmeden, savunması alınmadan ve delilleri toplanmadan hüküm kurulmuş olması, 6100 sayılı Kanunun 27. maddesindeki hukuki dinlenilme hakkına aykırı olduğundan, eksik taraf teşkili ile karar verilmesi ve böylece dava değeri kesinleşmediği halde dava değeri bakımından kesinlikten söz edilerek istinaf incelemesi yapılmaması doğru görülmemiş, hükmün bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR