Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2025/6389 K.2026/675

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların maliki oldukları 1 06... parsel sayılı taşınmazın genel yola bağlantısının bulunmadığını ileri sürerek davalılara ait 1 06... , 525, 526 parsel sayılı taşınmazlar üzerinden uygun bir bedel karşılığında geçit hakkı kurulmasını talep etmişlerdir.

II. CEVAP

Davalılar ..., ... ve ... yargılama aşamasındaki beyanlarında; lehine geçit tesisi istenen taşınmazın ana yola bağlantısının bulunduğunu belirterek, davanın reddini savunmuşlardır.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 27.04.2016 tarih, 2015/74 Esas ve 2016/118 Karar sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesi'nin 21.03.20 19... /16186 Esas, 2019/2572 Karar sayılı ilâmı ile "Mahkemece, lehine geçit tesis edilen 1 06... parsel sayılı taşınmazın dosya içerisinde bulunan krokiye göre yola cephesinin olduğu, yol ile geçit tesis edilen taşınmaz arasında uçurum olduğu davacı tarafından iddia edilmiş ise de; bu hususun bilirkişiler tarafından irdelenmediği bu alandan yola geçişin mümkün olup olmadığının değerlendirilmediği,

mahkeme tarafından geçit hakkı kurulan güzergahlar olan fen bilirkişisi raporunda F harfi ile gösterilen alanın 526 parsel sayılı taşınmazı ve C harfi ile gösterilen alanın 524 parsel sayılı taşınmazı ikiye böldüğü taşınmazların ekonomik kullanım bütünlüğünün bozulduğu, bilirkişi raporunda R- N- L- H harfleri ile gösterilen alternatif yol güzergahının da taşınmazları ikiye böldüğü, başkaca alternatiflerinde gösterilmediği gibi tek ve zorunlu geçit hakkı tesis edilecek yerin mahkeme tarafından geçit hakkı tesis edilen yer olduğu da yeterince ve bilimsel olarak açıklanamadığı anlaşılmıştır.

Bu durumda Mahkemece, taşınmaz başında bilirkişiler eşliğinde tekrar keşif yapılarak, yararına geçit tesisi istenen 533 parsel sayılı taşınmazın yola cephesi bulunduğundan davacının yol ile parsel arasının uçurum olduğu iddiasının gözönünde bulundurulup, taşınmazın yola cephesi olan kısmın eğiminin araştırılması istenerek bu kısımdan yola geçişin mümkün olup olmadığı hususunda bilirkişilerden denetime uygun ayrıntılı rapor alınması, bu kısımdan yola geçişin mümkün olması halinde davanın reddine dair karar verilmesi,

taşınmazın yola cephesi olan kısımdan yola geçişin mümkün olmadığı anlaşılması halinde, bilirkişilerden yararına geçit hakkı tesisi istenen taşınmazın genel yola bağlantısını sağlayacak şekilde, taşınmazların ekonomik bütünlüğünü bozmadan geçit seçeneklerini gösterir rapor düzenlemeleri ve krokide göstermeleri istenerek, yararına geçit hakkı tesisi istenen 1 06... parsel sayılı taşınmazın genel yola kesintisiz bağlanmasını sağlayacak şekilde en uygun alternatiften geçit hakkı tesisine karar verilmesi gerekir.

Açıklanan hususlar gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir" gerekçesiyle karar bozulmuştur.

3. Mahkemece bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucunda 03.03.2021 tarihli ve 2019/1 44... /129 Karar sayılı karar ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

4. Dairemizin 27.10.20 21... /2861 Esas, 2021/2388 Karar sayılı ilâmı ile "Mahkemece her ne kadar bozma ilâmına uyulmasına karar verilmiş ise de; bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Dosya içindeki bilgi ve belgeler ile hükme esas alınan 19.02.2020 tarihli fen bilirkişi raporuna ekli krokinin incelenmesinden, davacıya ait 1 06... parsel sayılı taşınmazın, kadastral yola cepheli olduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıda açıklandığı üzere geçit hakkı ile genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazların genel yola bağlantısının sağlanması amaçlanmaktadır.

Davaya konu olayda, teknik bilirkişi yol ile davacı taşınmazı arasında kot farkı bulunduğunu bildirmiş ise de davacı taşınmazından iş makinalarıyla makul süre çalışma (tıraşlama vb.) ve masraf yapılmak suretiyle yola çıkma olanağı bulunup bulunmadığını ayrıntılı şekilde açıklamamıştır.

Bu durumda mahkemece, mahallinde teknik bilirkişiler aracılığı ile yeniden keşif yapılarak bilirkişilere davacıya ait taşınmazda teknik araçlarla (greyder vb.) çalışma yapılmak suretiyle bitişiğindeki yola çıkış olanağının bulunup bulunmadığı hususu açıklattırılmalı, gerekirse fotoğrafları da çektirilmek suretiyle keşfi izlemeye elverişli rapor ve kroki düzelttirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece bu yönler araştırılmadan ve davalıya ait taşınmazın bütünlüğü bozulmadan yola ulaşımın sağlanmasının mümkün olup olmadığı araştırılarak en uygun alternatiften geçit hakkı kurulması gerekirken belirtilen hususlar gözetilmeden davalılara ait taşınmazları ikiye bölerek ekonomik kullanım bütünlüğü bozulacak şekilde ve davacıya ait parselin mutlak geçit ihtiyacı içinde olup olmadığı kesin olarak saptanmadan geçit hakkı tesisine karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

5. Mahkemece bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucunda 08.03.2023 tarihli ve 2022/ 18... /52 Karar sayılı karar ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

6. Dairemizin 11.12.20 23... /4570 Esas, 2023/6143 Karar sayılı ilâmı ile "1.Dosyada yer alan 25.12.2015 tarihli bilirkişi raporunda aleyhine geçit hakkı tesis edilen taşınmazların m2 değerinin 14,58 TL olduğu, bozma ilamı sonrası mahkemece aldırılan ve hükme esas alınan 07.12.2022 düzenleme, 12.12.2022 havale tarihli bilirkişi raporunda taşınmazların m2 değerinin 17,16 TL olarak esas alındığı, bu değerin ise 21.02.2020 tarihli bilirkişi raporunda dava tarihi itibariyle belirlenen birim arazi değeri olduğu belirtilerek hesaplama yapıldığı anlaşılmıştır.

Geçit bedeli mahkemece dava tarihi itibariyle belirlendiğinden fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi uyarınca; hükmün temyiz edildiği tarihe kadar geçen süre içerisinde enflasyonda meydana gelen artış sebebiyle güncel bedelin yeniden belirlenmesi amacıyla bilirkişiden ek rapor alınmalı, belirlenen geçit bedelinden depo edilen miktarın mahsubuyla kalan miktarın depo edilmesinden sonra işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekmektedir.

2.Öte yandan taşınmazın sınırından geçit hakkı tesis edilmesinin uygun görülmediği ve hiçbir çözüm bulunamadığı taktirde, aleyhine geçit hakkı tesis edilen parsellerin ikiye bölünmesi nedeniyle taşınmazlarda meydana gelebilecek değer kaybı da bilirkişiye hesaplattırılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucunda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; bilirkişilerce belirlenen en uygun güzergahın her ne kadar davalılara ait 524, 525, 526 parsel sayılı taşınmazları iki kısma ayırsa da zeminde fiilen yol olarak kullanıldığından taşınmazlara fazla bir zayiat vermeyeceği, diğer güzergahlarda arazinin çok eğimli ve dik yapılı olmasından dolayı araç yolu olarak kullanılmasının müsait olmadığı, geçit hakkı bedelinin karar tarihine yakın zamanda güncellendiği, değer kaybının bedele yansıtıldığı ve davacı tarafından depo edildiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ... temyiz başvuru dilekçesinde özetle; bozma ilamının gereğinin mahkemece yerine getirilmediğini, eksik incelemeyle hüküm kurulduğunu, geçit bedeline yönelik depo işleminin 2024 tarihindeki değere göre belirlendiğini, karar tarihinde göre değerin belirlenmesi gerektiğini, tesis edilen geçitin taşınmazların ekonomik bütünlüğünü bozmuş olduğunu, davacının taşınmazının yola cephesi olduğunu belirterek hükmün bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, geçit hakkı tesisi istemine ilişkindir.

Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3/2 hükmü atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428. maddesi ile 439/2 hükmünde yer alan sebeplerden birisinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı ...'ın temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR