Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2025/855 K.2025/5229

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "asli müdahale" kenar başlıklı 65. maddesi, "(1) Bir yargılamanın konusu olan hak veya şey üzerinde kısmen ya da tamamen hak iddia eden üçüncü kişi, hüküm verilinceye kadar bu durumu ileri sürerek, yargılamanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açabilir. (2) Asli müdahale davası ile asıl yargılama birlikte yürütülür ve karara bağlanır" şeklinde düzenlenmiştir. İki kişi arasında belli bir şey veya hak üzerinde bir dava devam ederken, üçüncü bir kişi, bu dava konusu olan şey veya hak üzerinde (kısmen veya tamamen) bir hak sahibi olduğunu iddia ederek (aynı mahkemede ve aynı dava dosyasında) bir dava açarsa, buna asli müdahale denir.

Üçüncü kişinin asli müdahalesinin söz konusu olabilmesi için, iki kişi arasında bir davanın mevcut ve görülmekte olması ve asli müdahilin, müdahale etmek istediği davanın konusu olan şey veya hak üzerinde (kısmen veya tamamen) bir hak sahibi olduğunu iddia etmesi gerekir. Fakat, asli müdahilin, müdahale etmek istediği davanın konusunu teşkil eden şey veya hak üzerinde, o davanın davacısının istediği hakkın (kısmen veya tamamen) aynını istemesi şart değildir.

Asli müdahilin, ilk davanın açılmış (ve görülmekte) olduğu mahkemede ayrı bir dava açması ve bu davanın usulüne uygun biçimde açılması gerekir. Yani asli müdahale davası da bir dava dilekçesi ile açılmalıdır. Asli müdahale davası açan kişinin (asli müdahale davacısının) asli müdahale davası için ayrı harç (başvurma ve peşin karar ile ilam harcı) ödemesi gerekir.

Aslında asli müdahale davası açması gereken bir kişi, fer'i müdahale talebinde bulunursa, mahkemenin, müdahalenin niteliğinin asli müdahale olduğunu bildirerek (asli) müdahilden (asli müdahale davası için) ayrı harç yatırmasını istemesi gerekir. Asli müdahil, asli müdahil davası için gerekli harcı ödemezse, mahkeme, asli müdahale talebini inceleme konusu yapamaz. Asli müdahilin usulüne uygun biçimde dava açması (ve harçlarını ödemesi) ile asli müdahale tamamlanmış olur.

Bunun dışında mahkemenin asli müdahale talebinin kabulüne karar vermesine gerek yoktur (... Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, C.IV, ..., Baskı, ..., s.3491 vd.).

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Fer’i müdahale" kenar başlıklı 66. maddesi, "(1) Üçüncü kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, tahkikat sona erinceye kadar, fer’î müdahil olarak davada yer alabilir’’şeklinde düzenlenmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 66... . maddeleri uyarınca, fer’î müdahil, davayı taraflardan birinin yanında ve onun iradesine bağlı olarak takip eder. Fer’î müdahil, asıl tarafın başvurmadığı bir kanun yoluna tek başına başvuramaz. Asıl tarafın başvurduğu kanun yolunda, onun yanında yer alarak süreci takip edebilir.

Somut olayda; müdahale talebinde bulunan ...’ın talebine ilişkin dilekçesinin içeriğinde açıkca davalı yanında fer’i müdahil olarak davaya katılmak istediğini belirtmiş olmasına rağmen Bölge Adliye Mahkemesince bu talebin fer’i değil asli müdahale niteliğinde olduğu şeklinde değerlendirilme yapılması doğru değildir. Çünkü fer’i müdahillik sıfatı asli müdahale talebi olarak değiştirilemeyecektir. Fer’î müdahilin sıfatı itibarıyla bağımsız olarak kanun yoluna başvurma hakkı bulunmayıp temyiz hakkı ancak yanında davaya katıldığı taraf ile beraber mümkündür.

Davalı tarafça temyiz başvurusunda bulunulmadığı, yalnızca fer’i müdahil tarafından temyiz yoluna başvurulduğu, fer’î müdahilin tek başına temyiz hakkı bulunmadığından, fer'i müdahil ...’ın temyiz dilekçesinin reddi gerekmektedir.

KARŞIOY

1. Uyuşmazlık, gaibin malvarlığının Hazineye intikali talebi ile tapu iptali ve tescil taleplerine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince (İDM) Hazine vekilinin davasının kabulüne karar verilmiş, müdahilin istinaf yoluna başvurması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince (BAM) anılan kişinin asli müdahil olduğu kabul edilerek yapılan inceleme sonucunda, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. BAM kararının temyizi üzerine Dairemizin Sayın Çoğunluğunca anılan kişinin asli müdahil değil fer'i müdahil olduğu kabul edilerek ve fer'i müdahilin bağımsız olarak kanun yoluna başvurma hakkının bulunmadığı, temyiz hakkını ancak yanında davaya katıldığı tarafla beraber kullanabileceği gerekçesiyle temyiz dilekçesinin reddine karar verilmiştir.

2. Sayın Çoğunlukla aramızda oluşan uyuşmazlık, müdahilin fer'i müdahil mi yoksa asli müdahil mi olduğu noktasında toplanmaktadır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) "asli müdahale" kenar başlıklı 65. maddesinde: " (1) Bir yargılamanın konusu olan hak veya şey üzerinde kısmen ya da tamamen hak iddia eden üçüncü kişi, hüküm verilinceye kadar bu durumu ileri sürerek, yargılamanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açabilir. (2) Asli müdahale davası ile asıl yargılama birlikte yürütülür ve karara bağlanır." hükmüne yer verilmiştir.

3. Buna göre asli müdahalede iki taraf arasında belli bir şey veya hak üzerinde dava devam ederken müdahalede bulunan üçüncü kişi de aynı şey veya hak üzerinde hak iddia ettiğinde, bunun asli müdahale olduğu kabul edilmektedir.

Fer'i müdahale de ise üçüncü kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla davaya müdahil olmaktadır. ... müdahale dilekçesinde her ne kadar fer'i müdahil olduğunu yazmış ise de maddi vakıaları ileri sürmek taraflara, hukuki nitelendirmeyi yapmak ise mahkemelere aittir.

Bu bağlamda müdahalede bulunan kişinin talebi incelendiğinde anılan kişinin dava konusu paylar üzerinde hak iddia ettiği bu çerçevede davayı kazanmasında yararı bulunan taraf yanında davaya katılmak gibi bir iradesinin bulunmadığı açıkça anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla Bölge Adliye Mahkemesinin (BAM) müdahalede bulunanın talebini fer'i müdahale değil asli müdahale olarak kabul etmesinin yerinde olduğu ve temyiz dilekçesinin reddi yönündeki Sayın Çoğunluk görüşünün isabetli olmadığı değerlendirilmektedir.

4. Açıklanan nedenlerle müdahale talebinde bulunan ...'ın asli müdahil olduğunun kabulü ile temyiz başvurusunun kabul edilerek temyiz incelemesinin yapılması gerekirken aksi yöndeki Değerli Çoğunluk görüşüne iştirak edilememiştir.