Davacı ... vekili, evlilik birliği içerisinde alınarak davalı koca adına tescil edilen dava konusu 1729 ada 28 parsel ile 285 ada 2 parsel üzerindeki 2 nolu mesken ile 17 nolu dükkanın edinilmesine, vekil edeninin altınlarını bozdurarak ve çalışmasıyla katkıda bulunduğunu ileri sürerek öncelikle tapu kayıtlarının 1/2 oranında iptali ile vekil edeni adına tesciline, bu isteklerinin yerinde görülmemesi durumunda keşifte belirlenecek değerin 1/2'sinin davalıdan yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini istemiş, 28.04.2009 havale tarihli dilekçe ile istek miktarını 283.537,50 TL olarak göstermiştir.
Davalı ... vekili, 1729 ada 28 parselin tapuda vekil edeni ile kardeşi adına paylı olarak kayıtlı iken paylaşımı ile tamamının davalıya kaldığını, diğer taşınmazların ise vekil edeninin Almanya'daki bankadan aldığı kredi ve kundaklanan iki adet işyeri için sigorta şirketinin ödediği tazminat kullanılarak satın alındığını, davacının katkısının bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
Mahkemece iptal ve tescil davasının reddine, tazminata ilişkin davanın ise kısmen kabulü ile 267.410,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesi üzerine; hükmün kabule ilişkin bölümü davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Taraflar 24.02.1982 tarihinde evlenmişler, Almanya-Solingen Asliye Hukuk Mahkemesinin boşanma davasının kabulüne ilişkin verdiği 31.01.2005 tarihinde kesinleşen kararının Denizli 2.Aile Mahkemesinin 21.05.2007 tarihinde kesinleşen 2005/4 Esas, 2006/119 Karar sayılı tanıma hükmüyle boşanmışlardır.
Dava konusu 1729 ada 28 parsele ait önceki tapu kayıtları dosya arasında bulunmamakla birlikte 13.05.1998 tarihinde taksim ile tamamının davalı ... adına tescil edildiği, bilahare 18.08.2004 tarihinde dava dışı Halit Tanış'a satış suretiyle devredildiği, diğer dava konusu 285 ada 2 parseldeki 2 nolu mesken ile 17 nolu dükkanında 05.08.1986 tarihinde alım yoluyla davalı adına tescil edildiği anlaşılmıştır. Dava konusu mal varlıkları 743 sayılı TMK.nun 170. maddesi hükmüne göre taraflar arasında mal ayrılığı rejiminin geçerli olduğu dönemde alındığından aralarındaki uyuşmazlık Borçlar Kanununun genel hükümlerine göre çözüme kavuşturulmalıdır.
Mahkemece, dava konusu mal varlıklarına her bir eşin 1/2 oranında katkısının bulunduğu gerekçesiyle yazılı şekilde karar verilmiş ise de; soyut nitelikli delillere dayanılarak verilen bu karar katılma olanağı bulunmamaktadır. Öncelikle 1729 ada 28 parselin ilk tesisinden itibaren tüm tedavülleri ile birlikte tapu kaydı Tapu Sicil Müdürlüğünden istenilerek dosya arasına konulmalı, bu yolla ilk ediminin evlilik birliği içinde yapılıp yapılmadığı belirlenmelidir.
Dosya içeriğine göre, tarafların Almanya'da işçi olarak çalıştıkları konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Ne var ki; her iki tarafın çalıştıkları, işyerlerine, sürelere ve gelirlerine ilişkin evraklar getirtilmemiştir. Taraflardan çalışmalarına ilişkin açıklayıcı bilgi alındıktan sonra evlenme tarihi ile her bir taşınmazın edinildiği tarihe kadar olan gelirlerine ilişkin evraklar eksiksiz olarak dosya arasına getirtilmeli, Türkçe'ye çevrilerek hüküm kurulurken dikkate alınmalıdır.
Bundan ayrı; davalı vekili savunmasında, vekil edeninin Almanya'daki bankadan çektiği krediyi ve kundaklanan Solingen şehrindeki iki adet iş yeri için ödenen sigorta tazminatını kullanılarak dava konusu mal varlıklarının edinildiğini ileri sürmüş, iddiaya ilişkin bir kısım belgeler dosyaya sunulmuşsa da karar vermeye yeterli bulunmamaktadır. Mahkemece, söz konusu belgelere ilişkin evrakların onaylı suretleri bulunduğu yerden getirtilerek, Türkçeye çevrilip dosya arasına konulmalı bu yolla savunmanın doğruluğu araştırılmalıdır.
Davacı vekili, Gündoğdu Mahallesindeki 285 ada 2 parselin satın alımında vekil edeninin altınlarını bozdurarak katkıda bulunduğunu da ileri sürülmüştür. Davalı tanıklarından ... ( davalının kardeşi) 12.09.2007 tarihli yargılama oturumundaki beyanında davacıya ait 5 adet düz bilezik, 2 adet burgulu bilezik, 1 adet beşibiryerde ve 2 metrelik altın zincirin bozduralarak satın alımında kullanıldığını bildirmek suretiyle davacının bu iddiasını doğrulamıştır.
Bu açıklamaya göre, davacının altınlarını bozdurarak 285 ada 2 parseldeki bağımsız bölümlerin alımına katkısının olduğunun kabulü gerekir. Bu kabule göre, kuyumcu bilirkişiden bağımsız bölümlerin satın alındığı tarihteki altınların gerçek değeri belirlenerek, inşaatcı ve emlak işlerinden anlayan bilirkişilere tesbit ettirilecek bağımsız bölümlerin alım tarihindeki değerlerine yapılan katkı oranının hesabında gözönünde bulundurulmalıdır.
Yukarıda belirtilen tüm bu eksiklikler giderildikten sonra, taşınmazların edinildiği tarih itibariyle davacının altınlarını bozdurarak, davalının ise toplanacak delillere göre kanıtlanması durumunda banka kredisi, sigorta şirketi tarafından ödenen tazminat ve her iki tarafın çalışmaları ile elde ettikleri gelirlerden yapabilecekleri katkı oranı belirlenmeli,
öte yandan iki tarafın ekonomik ve sosyal statüleri gözönünde tutularak evlenme tarihinden taşınmazların edinildiği tarihlere kadar yapabilecekleri kişisel masraflar ile davalı kocanın ayrıca 743 sayılı TKM.nin 152. maddesi uyarınca aileyi geçindirme yükümlülüğüne ilişkin giderlerinin toplam gelirlerinden düşürülerek her birinin ayrı ayrı toplam tasarruf miktarlarının hesaplanması, eşlerin toplam tasarruf miktarları karşısındaki katkı oranları ayrı ayrı bulunmalı, bulunan bu oranının mal varlıklarının dava tarihindeki değerleri ile çarpılarak katkı payı alacağı saptanmalıdır.
Bu belirleme için gerek görülmesi durumunda bir hukukçu bilirkişi ile bir maliye ve muhasebe işlerinden anlayan bilirkişiden rapor alınmalıdır.
Davalı vekilinin temyiz itirazları açıklanan bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile usul ve kanuna aykırı bulunan mahkeme hümünün HUMK.nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA ve 3.971,05 TL peşin harcın istek halinde temyiz eden davalıya iadesine 12.07.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.