Davacı vekili, evlilik birliği içerisinde ...Köyünde bulunan 1228 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki dava dışı yüklenici ... tarafından kat karşılığı yapılan inşaattan 2. kat 27 nolu bağımsız bölümü vekil edeninin 20.11.1993 tarihli sözleşme ile satın aldığını açıklayarak dava konusu taşınmazın dava tarihindeki değerinin katkısı oranında vekil edenine ödenmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili, TMK nun 178. maddesi hükmü uyarınca evliliğin boşanma ile sona ermesinden doğan dava haklarının zamanaşımına uğradığını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
Mahkemece, zamanaşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi üzerine; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Taraflar 27.7.1978 tarihinde evlenmiş, 1.8.2003 tarihinde açılan boşanma davasının kabulüne ilişkin hükmün 8.3.2005 tarihinde kesinleşmesiyle boşanmışlardır. Eşler arasında başka mal rejimi seçilmediğinden 1.1.2002 tarihine kadar mal ayrılığı, bu tarihten mal rejiminin sona erdiği (TMK.nun 225/son) boşanma davasının açıldığı tarihe kadar ise yasal edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir.
Dava konusu taşınmazın eşler arasında mal ayrılığı rejiminin (743 sayılı TKM.nin 170 m) geçerli olduğu dönemde, kat karşılığı inşaat yapan yükleniciden 20.11.1993 tarihli sözleşme ile haricen satın alındığı, bedelinin ödendiği ve 1994 yılında tamamlanarak teslim alınan taşınmazda o tarihten beri oturulduğu, ne var ki arsa malikleri ile yüklenici arasında çıkan uyuşmazlıklar nedeniyle tapudan devir yapılamadığı ileri sürülmüştür.
Kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince, yükleniciye bırakılan bölümlerin yüklenici tarafından haricen satışına ilişkin sözleşmeler Borçlar Kanununun 163. maddesi hükmü uyarınca geçerli hukuki sonuç doğuran işlemlerdir. Yargıtay uygulamasıda bu yöndedir.
Dosya kapsamına göre, dava konusu 1228 parsel sayılı taşınmazın 2/144 arsa paylı 2. kat 27 numaralı bağımsız bölümü tapuda halen ½ payı 27.12.1988 tarihinde dava dışı arsa maliklerinden ..., ½ payı da 13.3.1996 tarihinde Melahat Bulut adlarına kayıtlı bulunmaktadır.
Dava konusu taşınmaz eşler arasında mal ayrılığı rejiminin (743 sayılı TKM.nin 170) geçerli olduğu dönemde alındığından uyuşmazlığın 4721 sayılı TMK.nun 5. maddesi yoluyla Borçlar Kanununun genel hükümlerine (BK.mad.125) göre çözüme kavuşturulması gerekmektedir.
Borçlar Kanununun 125. maddesi uyarınca; kural olarak alacak davaları on yıllık zamanaşımına tabidir. Borçlar Kanununun 125. maddesindeki “bu konuda başka suretle hüküm mevcut olmadığı takdirde her dava on senelik müruru zamana tabidir” hükmündeki (her dava) sözcüklerini “bütün alacaklar” şeklinde anlamak gerekir. Zamanaşımının başlangıcı boşanma hükmünün kesinleştiği 8.3.2005 tarihidir.
743 sayılı TKM.nin 170. maddesi gereğince mal ayrılığı rejiminin geçerli olduğu dönemde edinilen taşınmazlara ilişkin davalar için 743 sayılı TKM. sinde herhangi bir zamanaşımı süresi öngörülmemiştir. Bu bakımdan TMK.nun genel nitelikli kenar başlığını taşıyan 5. maddesi uyarınca Borçlar Kanununun zamanaşımına ilişkin hükümleri uygun düştüğü ölçüde tüm özel hukuk ilişkilerine uygulanır.
Bu açıklamalar dikkate alındığında yerel mahkemece zamanaşımı müessesesinin uygulanması konusunda yanlışa düşülerek ve 4721 sayılı TMK.nun 178. maddesindeki 1 yıllık zamanaşımından söz edilerek yazılı olduğu üzere karar verilmesi doğru olmamıştır. TMK.nun 178.maddesi 01.01.2002 tarihinden sonra edinilmiş mallara katılma alacağına ilişkin davalar hakkında uygulanır.
Hal böyle olunca, mahkemece tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde tüm deliller toplanıp gerekirse bilirkişi incelemesi de yaptırılarak hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekir.
Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle ve HUMK.nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA ve 17,15 TL peşin harcın istek halinde temyiz eden davacıya iadesine 11.10.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.