Davacılar, imar-ihya ve kazanmayı sağlayan zilyetlik nedeniyle kadastro çalışmalarında tespit dışı bırakılan dava dilekçesinde mevkii ve sınırları yazılı taşınmazın adlarına tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalı Hazine vekili, zilyetlikle edinim koşullarının oluşmadığını açıklayarak davanın reddine karar verilmesini savunmuş, bilahare niza konusu taşınmazın Hazine adına tescilini talep etmiştir.
Davalı ... vekili, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi üzerine; hüküm, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava konusu taşınmaz 1959 yılında yapılan kadastro çalışmalarında ziraate elverişsiz taşlık arazi niteliği ile tespit dışı bırakılmıştır.
Davanın kabulüne ilişkin Bala Sulh Hukuk Mahkemesinin 1997/ 143 Esas ve 365 Karar sayılı hükmü davalı Hazine ve Karaali Belediye Başkanlığı vekillerinin temyizi üzerine Dairenin 26.5.1998 gün ve 848 Esas, 6064 Karar sayılı ilamıyla özet olarak “…….taşlık arazi olarak tespit dışı bırakıldığı saptanan taşınmazın niteliğinin ve kazanma koşullarının tespiti, komşu parsellere ilişkin tutanak ve dayanakların getirtilerek uygulanması ve mera araştırması yapılması….” gereğine işaret edilmek suretiyle bozulmuştur.
Bozma sonrası nizalı taşınmazın hudutları içinde bulunduğu belediyenin tüzelkişiliği kaldırılarak, taşınmazın bulunduğu yerin Gölbaşı Belediyesi hudutlarına alınması üzerine, dava dosyası yetkisizlik kararı ile süresinde Gölbaşı Sulh Hukuk Mahkemesine aktarılmış ve Gölbaşı Belediye Başkanlığının davalı sıfatıyla yer alması sağlanmak suretiyle taraf teşkili tamamlanarak anılan mahkemece yazılı şekilde hüküm kurulmuştur.
Dava konusu taşınmazın tespit dışı bırakılma tarihindeki niteliğine göre, imar-ihyaya muhtaç bulunan yerlerden olduğu anlaşılmaktadır. Bu nitelikte bir yer ancak 3402 sayılı Kadastro Kanununun 17.maddesinde belirtilen koşullar altında para ve emek sarfedilmek suretiyle kültür arazisi haline getirilerek ve bu olgunun tamamlandığı tarihten itibaren koşullarına uygun şekilde 20 yıldan fazla süre ile zilyetliğin sürdürülmüş olması halinde edinilebilir.
Mahkemece, davaya konu taşınmazda imar-ihya çalışmalarının yapılıp yapılmadığı hususunda yerel bilirkişi ve tanık beyanlarının denetlenmesi bakımından hava fotoğraflarından yararlanılmış ise de, buna ilişkin inceleme yeterli bulunmamaktadır. Dava konusu taşınmaz bölümünü kapsayan hava fotoğraflarının getirtilmesi hususunda ara kararları oluşturularak, getirtildiği belirtilen hava fotoğraflarının tevdii suretiyle bilirkişiden dosya üzerinde inceleme ile rapor alınmıştır.
Mahkemece yapılacak iş, dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgeye ait dava tarihinden (3.6.1997) geriye doğru en az 20 yıl ve daha önce (1970-1977 ve ayrıca 1977-1980 yılları arası) 2 ayrı zamanla çekilmiş hava fotoğrafları ve topoğrafik haritaların bulundukları yerden getirtilerek dosya arasına konulması, ondan sonra yerel, teknik, jeodezi ve fotogrametri mühendisleri, fotoğrafçı ve ziraat yüksek mühendislerinden oluşan bilirkişi kurulu aracılığıyla dava konusu taşınmaz başında keşif yapılması,
memleket haritası ve hava fotoğraflarına göre bu yerde en erken hangi tarihten itibaren ihya olgusunun tamamlanarak ve zilyetliğe başlanarak tarım arazisi olarak tasarruf edildiğinin belirlenmesi, jeodezi ve fotogrametri mühendisinden bu hususta gerekçeli ve denetime elverişli nizalı taşınmaz bölümünün hava fotoğrafı üzerindeki konumunu gösterir rapor ve kroki, ziraatçı uzman bilirkişiden gerekçeli, taşınmazın niteliğini belirtir ve komşu taşınmazlarla mukayeseli şekilde ayrıntılı rapor alınması,
tescil konusu taşınmazın niteliğinin belirlenmesine esas olmak üzere dava konusu taşınmaz bölümünü ve çevresini içine alan resimlerin HUMK.nun 366.maddesi hükmü uyarınca fotoğrafçı bilirkişi tarafından çekilip usulen onaylandıktan sonra dosya arasına konulması, taşınmaz belediye sınırları içinde bulunduğuna göre gerektiği takdirde 3402 sayılı Kadastro Kanununun 17/ son maddesi uyarınca imar planına alındığı tarihin ilgili kurumdan sorularak gözönünde tutulması, ondan sonra toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm kurulması gerekir.
Celbolunan hava fotoğraflarının mahallinde uygulaması yapılmadan, nizalı yerin hava fotoğraflarındaki konumu gösterilmeksizin ve teknik bilirkişinin beyanlarına dayalı, denetime elverişsiz raporuna itibarla hüküm kurulması doğru değildir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile usul ve yasa hükümlerine uygun bulunmayan hükmün HUMK.nun 428.maddesi gereğince BOZULMASINA ve 17,15 TL peşin harcın istek halinde temyiz eden davacılara iadesine 12.05.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.