Davacı vekili, miras yoluyla intikal ve eklemeli kazanmayı sağlayan zilyetliğe dayanarak davalı adına kayıtlı 129 ada 101 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptali ile vekil edeni adına tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalı Hazine vekili, dava konusu taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden bulunduğunu, nitelik itibariyle kazandırıcı zamanaşımı ve zilyetlik yoluyla edinilemeyeceğini açıklayarak davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, davanın kabulüne 129 ada 101 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiştir. Hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Uyuşmazlık konusu 129 ada 101 parsel senetsizden ham toprak niteliğiyle, 51267,13 m2 yüzölçümlü olarak, 24.6.2006 tarihinde, Hazine adına tespit ve tescil edilmiş, tutanakta Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olup tarım alanına dönüştürülmesi mümkün bulunan yerlerden olduğu açıklanmıştır.
Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır. Mahallinde 20.6.2008 tarihinde yapılan keşifte 1933 ve 1945 doğumlu yerel bilirkişilerin ayrı ayrı alınan beyanlarında; dava konusu taşınmazın yaklaşık 50 yıl öncesinde mera vasfındaki yerlerden olduğunu açıklamışlardır.
Öte yandan, dava konusu taşınmazın bulunduğu Sinanlı Köyünde, 1957 yılında Toprak Tevzi Çalışmalarının yapıldığı, ancak, zeminde dava konusu olan taşınmazın bulunduğu alanda bir çalışma yapılıp yapılmadığı dosya kapsamından anlaşılamamaktadır. Bundan ayrı, keşif sonrasında alınan 27.6.2008 tarihli ziraatçı bilirkişi raporunda: dava konusu taşınmazın hali hazırda buğday ekili halde olup, kıraç yapıda organik açıdan fakir ve verimsiz bir arazi olduğu bildirilmiştir.
Şu halde, taşınmazın öncesinin kadim mera olup olmadığı, Toprak Tevzi Çalışmalarına konu edilip edilmediği, edildi ise tahsisli mera kapsamında kalıp kalmadığı konusunda duraksama hasıl olmuştur. Bu bakımdan bir yerin öncesinin veya halihazır durumunun tahsisli veya kadim mer'alardan olup olmadığı ayrı usul ve şekilde araştırılmaya tabidir. Zira tahsisli ve
kadim meraların oluşumu itibariyle farklılıkları vardır. Tahsisli mer'alar, yetkili merciler tarafından kamunun yararlanmasına ayrılmak suretiyle ve tahsis yoluyla oluştuğu halde, kadim mer'alar, başlangıcı bilinmeyen bir zamandan beri geleneksel olarak o yer halkının yararlanması suretiyle kamu malı niteliğini kazanırlar.
HGK'nun 30.10.1991 tarih 1991/8-427-544 ve 3.5.1995 tarih ve 1995/17-149-502 sayılı kararlarında da belirtildiği gibi bir yerin yetkili bir merci tarafından mer'a olarak tahsis edilmesi, evveliyatı itibariyle o yerin mutlak surette mer'a olarak kabulüne yeterli olmadığı gibi zilyedlikle iktisap iddiasının dinlenmesine de engel değildir.
Ne var ki, yetkili merci tarafından bir yerin mer'a olarak tahsisinin yapılmış olması durumunda gerçek kişinin o yerdeki zilyedliği sona ereceğinden mer'a olarak tahsisin yapıldığı tarih itibariyle kazandırıcı zamanaşımı yoluyla mülk edinme koşullarının saptanması gerekir. Taşınmazın tahsis yoluyla değil de kadim mer'a olduğunun anlaşılması halinde ise hiçbir şekilde kazandırıcı zamanaşımı yoluyla iktisabı mümkün değildir.
Bu durumda mahkemece yapılacak iş; tahsisli veya kadim mer'a olup olmadığının usulüne uygun şekilde araştırılmasıdır.
Taşınmazın tahsisli mer'alardan olup olmadığı hususu araştırılırken, öncelikle bu yerde mer'a tahsisinin bulunup bulunmadığının İl-İlçe Tarım Müdürlüklerinden, İl-İlçe Özel İdare Müdürlüklerinden ve Tapu Müdürlüğünden sorulmalı, varsa mer'a norm kararı ile tahsis tutanağı ve paftası getirtilerek mahallinde uygulanıp nizalı taşınmazın bu belgeler kapsamında kalıp kalmadığı, mera norm kararına göre tahsis edilen meranın menşei norm kararından araştırılarak tahsisin mevcut kadim meradan mı, yoksa 4753 sayılı Kanunun 8.maddesine göre Bakanlık emrine geçen yerlerden mi yapıldığı tahkik ve tespit edilmelidir.
Taşınmazın öncesinin kadim mera niteliğinde olup olmadığı hususu araştırılırken yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarına göre, komşu köylerden seçilecek yerel bilirkişi ve tanık ifadeleri ve uzman bilirkişi ziraat mühendisi aracılığı ile taşınmazın niteliğinin, sınıfının, denetime elverişli ve kapsamlı bir biçimde tesbiti, toprak tevzi komisyonu veya kadastroca işlem gören yerlerde komşu parsellere ait tutanak ve dayanağı belgeler getirtilerek mahalline uygulanmak suretiyle dava konusu taşınmaz yönünün ne şekilde gösterildiği tespit edilerek nizalı taşınmazın mer'a niteliğindeki yerlerden olup olmadığı araştırılarak,
belirlenecek niteliğe göre yukarıda açıklanan hususlarda düşünülerek tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken usulüne uygun şekilde mer'a araştırması yapılmadan eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmiş olması doğru olmamıştır.
Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazları bu sebeple yerinde görüldüğünden kabulü ile usul ve yasaya aykırı bulunan hükmün, açıklanan nedenlerle ve 6100 sayılı HMK.nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK.nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 27.02.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.