Davacı Mehmet Taşkın dava dilekçesinde; babasının zilyetliğinde iken kendisine intikal eden mevki ve sınırlarını bildirdiği yaklaşık 1.500,00 m2 yüzölçüme sahip bir parça taşınmazın selgah içinde kalması nedeniyle tespit harici bırakıldığını ve taşınmazın tespit harici bırakıldığı tarihten sonra tarım arazisi haline getirildiğini açıklayarak adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalı Hazine vekili, 01.11.2011 tarihli dilekçesi ile; Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz zilyetlikle edinilemeyeceğinden davanın reddine karar verilmesini savunmuş, davalı köy temsilcisi Muhlis Taşkın 09.06.2011 tarihli keşifte taşınmazın davacının babasına ait iken 1987 yılında ölmesinden sonra davacı tarafından kullanıldığını bildirmiştir.
Mahkemece, davanın kabulü ile 10.06.2011 tarihli teknik bilirkişi raporunda C harfi ile gösterilen 897,90 m2'lik yüzölçüme sahip taşınmazın davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesi üzerine; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava, imar-ihya, muristen intikal, kazanmayı sağlayan zilyetlik hukuki sebeplerine dayalı olarak TMK.nun 713/1, 996 ve 3402 sayılı Kadastro Kanununun 14. ve 17. maddeleri gereğince açılan tescil isteğine ilişkindir.
Mahkemece, yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiş ise de, yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır. Oltu Kadastro Müdürlüğünün 22.03.2011 tarih ve 516 sayılı karşılık yazılarında dava konusu taşınmazın 14.01.1958 tarihinde kesinleşen kadastro çalışmalarında pasif dere yatağı vasfı ile tespit harici bırakıldığı bildirilmiştir. Kural olarak, dere yatakları Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdendir.
Aktif dere yatakları ile derenin etki alanında kalan yerlerin kazanılması mümkün bulunmamaktadır. Ancak, aktif dere yatağında ve etki alanında kalmayan bir yer koşulları mevcut olduğu takdirde, niteliğine göre zilyetlik ve imar-ihya yoluyla kazanılabilir.
Keşif mahallinde dinlenen yerel bilirkişi ve tanıklar, dava konusu taşınmazın öncesinde davacının babası Süleyman tarafından toprak taşınarak, çatma vurularak tarıma uygun hale getirildiğini, Süleyman'ın sağlığında yapmış olduğu taksimle taşınmazı davacıya devrettiğini, davacının eklemeli 50 yılı aşan zilyetliğinin bulunduğunu bildirmiş, olmasına rağmen, taşınmazın imar-ihya çalışmasının hangi tarihte başlayıp hangi tarihte bittiğini, tarımsal amaçlı zilyetliğin hangi tarihte başladığını açıklamamışlardır.
Aynı keşifte dinlenen ziraat mühendisi bilirkişinin 10.06.2011 tarihli raporunda taşınmaz ile Oltu Çayı arasında öncesinde davacının babası tarafından yapılan set ile taşınmazın dere etkisinden korunurken halihazırdaki set ile tamamen selden korunduğunu bildirmiş, mahkemece bu seddenin niteliği ve kim tarafından ne zaman inşa edildiği araştırılmamış, uyuşmazlığın çözümünde hava fotoğrafından yararlanılmamıştır.
Bir arazinin kullanım süresi ve niteliğini en iyi belirleme yöntemi hava fotoğraflarıdır. Bu hava fotoğraflarının kadastro tespitinden sonraki, dava tarihinden önceki yıllara ait en az iki ayrı zamana ilişkin olması gerekir. Bu konuda sağlıklı bir yargıya ulaşmak için dava tarihinden geriye doğru 20 – 30 yıl öncesine ait (1980-1990 yılları arası) en az iki farklı tarihe ait stereoskopik hava fotoğraflarının dosyada yer almış olması ve bu fotoğrafların stereoskopla üç boyutlu olarak incelenmesi gerekir. Ayrıca, stereoskopik çift hava fotoğrafı, bir stereoskop altında incelendiğinde, arazinin üç boyutlu görüleceği, taşınmazın sınırlarının belirlenebileceği ve bu amaçla ekilemeyen bakir alanların net bir biçimde tespitinin yapılması mümkündür.
Bu halde mahkemece yapılacak iş; yeniden yapılacak yerel bilirkişi ve tanıklar ...nun 243 ve 244. maddeleri gereğince keşif yerine davetiyeyle çağrılmalı, aynı Kanunun 259 ve 290/2. maddeleri uyarınca uyuşmazlığın taşınmaza ilişkin bulunması nedeniyle yerel bilirkişi ve tanıklar keşif yerinde dinlenmeli, dava konusu taşınmazın kim tarafından hangi tarihte imar ve ihyasına başlandığı,
imar ve ihyanın hangi tarihte tamamlandığı ve tarımsal amaçlı zilyetliğin hangi tarihte başladığı hususları ile kazanmayı sağlayan zilyetlik koşulları yerel bilirkişi ve tanıklardan sorularak açıklığa kavuşturulmalı, beyanlar arasında çelişki bulunması halinde ...nun 261. maddesi gereğince giderilmesine çalışılmalıdır.
Aynı keşifte ziraat mühendisi, kadastro fen elemanı, jeodezi ve fotoğrametri mühendisinden oluşacak üç kişilik uzman bilirkişi kurulu marifetiyle dava tarihine göre 20-30 yıl öncesine ait ve iki ayrı tarihte çekilmiş stereoskopik çift hava fotoğraflarının getirtilip stereoskop aletiyle yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda inceleme yaptırılarak taşınmazın niteliği ve ne zaman kullanılmaya başlandığının belirlenmesine çalışılmalı, tanık ve bilirkişi sözleri ilmi esaslara göre hazırlanan bilirkişi raporlarıyla denetlenmelidir.
Ayrıca DSİ Bölge Müdürlüğünden dava konusu taşınmazın keşif sonucu elde edilen teknik bilirkişi raporuna ek krokisi de gönderilerek, ziraat mühendisi bilirkişinin raporunda bulunduğunu bildirdiği Oltu Çayı ile taşınmaz arasında bulunan ve yol olarak da kullanılan seddenin kurumca inşa edilip edilmediği, kurum tarafından inşa edilmiş ise hangi tarihte inşa edildiği sorulmalı, seddenin yapım tarihi ile dava tarihi arasında kazanmayı sağlayacak 20 yıllık süre bulunup bulunmadığı gözönünde bulundurularak toplanan delillere göre bir karar vermek gerekirken eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı Hazine vekilinin temyiz itirazları yerinde görüldüğünden kabulü ile yerel mahkeme hükmünün 6100 sayılı ...nun Geçici 3. maddesi yollaması ile halen yürürlükte bulunan 1086 sayılı HUMK.nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, HUMK.nun 440/III - 1, 2, 3, 4. bentleri gereğince ilama karşı karar düzeltme yolu kapalı bulunduğuna, 07.06.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.