Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2012/14238 K.2013/8160

... ve ... aralarındaki katılma alacağı davasının reddine dair ... 3. Aile Mahkemesi'nden verilen 19.09.2012 gün ve 31/949 sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresinde istenilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARŞI OY

Dava, edinilmiş taşınmazdan doğan katılma alacağına ilişkin olup, mahkemece Dairenin bozma ilamına uyularak davanın ‘bir yıllık zamanaşımı süresinden sonra açıldığından bahisle’ reddine karar verilmiştir.

Karardan sonra Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 17.04.2013 gün ve 2013/8-375-520 sayılı içtihadı ile TMK.’nun 5. maddesi yoluyla 6098 sayılı TBK.’nun 146. maddesinde yer alan 10 yıllık zamanaşımı süresinin uygulanacağı kabul edilmiş; bu görüş Dairemizce de benimsenmiştir.

Bu noktada, usulü kazanılmış hakka ilişkin açıklama yapılmasında yarar vardır:

1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HUMK)’nda gerekse de 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu(HMK)’nda “usulü kazanılmış hak” kavramına ilişkin açık bir düzenleme yer almamaktadır.

Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş; öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.

Yargıtay içtihatları ile kabul edilen “usulü kazanılmış hak” olgusunun, birçok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnaları bulunmaktadır:

Mahkemenin bozmaya uymasından sonra yeni bir içtihadı birleştirme kararı ya da geçmişe etkili yeni bir kanun çıkması karşısında, Yargıtay bozma ilamına uyulmakla oluşan usulü kazanılmış hak hukukça değer taşımayacaktır (9.5.1960 gün ve 21/9 sayılı YİBK).

Benzer şekilde; uygulanması gereken bir kanun hükmünün, hüküm kesinleşmeden önce Anayasa Mahkemesi’nce iptaline karar verilirse, usulü kazanılmış hakka göre değil, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra oluşan yeni duruma göre karar verilebilecektir (HGK. nun 21.01.2004 gün, 2004/10-44 E, 19 K.).

Bu sayılanların dışında ayrıca; görev konusu, hak düşürücü süre, kesin hüküm itirazı, harç ve maddi hataya dayanan bozma kararlarına uyulmasında olduğu gibi kamu düzeni ile ilgili konularda da usulü kazanılmış haktan söz edilemez (Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü-6. Baskı, cilt 5, 2001).

Usulü kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için; bir davada, ya taraflar ya mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir (Y.HGK.'nun 03.03.2004 gün ve 2004/18-140 E.,2004/135 K. Ve 20.01.2004 gün ve 2004/1-46 E.,2004/6 K.).

Tüm açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde:

Davalı tarafın temyiz itirazı üzerine verilen Yargıtay bozma kararından sonra yerel mahkemenin bu karara uyması ile davalı yararına usulü kazanılmış hak oluşmuştur. Burada usulü kazanılmış hakkın gerçekleşmesine engel olacak istisnai bir durum da bulunmamaktadır. Bu ilke kamu düzeni ile ilgili olup Yargıtay’ca kendiliğinden dikkate alınması gerekir. Hukuk Genel Kurulu’nca kararlaştırılan ve Dairece benimsenen görüşün, yeni oluşan durum olarak nitelendirilip, usulü kazanılmış hakkın istisnası olarak kabulü mümkün görülmemiştir.

Bu itibarla davanın 10 yıllık zamanaşımına tabi bulunduğuna değinilerek bozma yolunda hüküm kurulması usulü kazanılmış hakkın ihlali sonucunu doğuracağından, mahkeme kararının açıklanan nedenle onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünüldüğünden, sayın çoğunluğun bozma yönündeki görüşlerine katılmıyoruz. 30.05.2013