Davacılar, Sallar Köyü, Ayranlı Çeşme (Büyükdere) mevkiindeki, doğusu ..., batısı köy merası, güneyi kendilerine ait tarla, kuzeyi Salim Şanlı’ya ait tarla ile çevrili, 15.000 metrekare miktarındaki taşınmaza muris dedeleri ... Başkurt’tan beri eklemeli olarak 80 – 100 yıldır zilyet olduklarını, kadastro çalışması sırasında bu yerin mera olarak tespit edildiğini ileri sürerek, tespitin iptali ile taşınmazın ... Başkurt mirasçıları adına tapuya tesciline karar verilmesini istemişlerdir.
Davalı Hazine vekili ve Sallar Köyü Tüzel Kişiliği davanın reddini savunmuşlardır.
Mahkemece, kazanma koşullarının gerçekleştiği görüşünden hareketle davanın kabulüne karar verilmesi üzerine; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Eskipazar Kadastro Mahkemesinin 2007/22 – 16 ... dava dosyasında, dava konusu 31 parsel no.lu taşınmazın kadastro çalışmalarından önce 4342 ... Kanuna göre kesinleşen mera parseli içinde olup tutanak düzenlenmediği gerekçesiyle dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verildiği, Yüksek Yargıtay 16. Hukuk Dairesince hükmün onanarak kesinleştiği ve dosyanın Asliye Hukuk Mahkemesine aktarıldığı görülmüştür.
Dava konusu taşınmazın 4342 ... Yasa uyarınca mera tahdit ve tahsis çalışmaları sırasında mera olarak tahdit ve tahsisinin yapıldığı, tahsis çalışmalarının 02.03.2007 tarihinde kesinleştirildiği, kadastro çalışmalarında ise tutanak düzenlenmeksizin 163 ada 31 parsel numarası ile 152114,11 metrekare miktarıyla özel siciline kaydedildiği anlaşılmıştır.
Dava; TMK.nun 713/1, 3402 ... Kanunun 14.maddesi uyarınca mera sınırlandırmasının iptali ve tescil isteğine ilişkindir. Mahkemece, yazılı gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiş ise de, yapılan araştırma ve inceleme karar vermeye yeterli değildir.
Yargılama tutanakları üzerinde yapılan incelemede, tüm mirasçılar adına sınırlandırmanın iptali ve tescili istenmesine karşın iki davacı dışındaki mirasçıların davacı safında yer almalarının sağlanmadığı, olurlarının alınmadığı ve terekeye temsilci de atanmadığı, tanıkların başka köyden seçilmelerine özen gösterilmediği, komşu parsel kayıtlarının getirtilmediği gözlenmiştir.
Dava konusu taşınmaz muris ... Başkurt’tan kaldığına göre TMK. nun 701 ve 702. maddeleri gereğince terekesi elbirliği mülkiyet hükümlerine tabi olup, bir veya birkaç mirasçının tek başına üçüncü kişilere karşı dava açma sıfat ve hukuki ehliyeti bulunmamaktadır. Çünkü dava da bir tasarrufi işlem olup tüm mirasçıların oybirliği ile üçüncü kişilere karşı dava açması gerekir.
Taşınmazın tahsisli meralardan olup olmadığı hususu araştırılırken, öncelikle komşu parsellere ait kadastro tutanak ve ekleri ile kadastro sırasında uygulanan tapu ve vergi kayıtları bulundukları yerlerden istenip uygulanmalı, yerleşmiş Yargıtay İçtihatlarına göre, meradan yararı bulunmayan komşu köylerden seçilecek taraflarca bildirilecek tanıklar komşu köylerden seçilen yerel bilirkişilerle birlikte HMK. nun 243 ve 244. maddeleri gereğince keşif yerine davetiyeyle çağırılmalı, aynı Kanunun 259 ve 290/2. maddeleri uyarınca uyuşmazlığın taşınmaza ilişkin bulunması nedeniyle yerel bilirkişi ve tanıklar keşif yerinde dinlenmeli,
beyanlar arasında çelişki bulunduğu takdirde HMK. nun 261. maddesi uyarınca yerel bilirkişi ve tanıkların yüzleştirilerek çelişkinin giderilmesine çalışılmalı ve dava konusu taşınmazın niteliği, meradan elde edilen yerlerden olup olmadığı, tarımsal amaçlı zilyetlik başlangıç tarihi, zilyetliğin tespit tarihine kadar ne şekilde ve kim tarafından sürdürüldüğü yerel bilirkişi ve tanıklardan sorularak belirlenmeye çalışılmalıdır.
Bundan ayrı HMK.nun 290/2. maddesi uyarınca bir fotoğrafçı aracılığıyla taşınmazın yakın plan ve panoramik fotoğrafları çektirilerek mahkemece, onaylandıktan sonra dosya arasına konulması, kazanma koşullarının davacı yararına oluştuğunun saptanması halinde, taşınmazın 163/31 parsel ile birlikte mera komisyonunca mera olarak Sallar Köyüne tahsis edildiğinden kamu emlakına (orta mala) dönüştüğünden, bu halde sınırlandırmanın iptaline değil mülkiyetin davacıya ait olduğunun tespitine karar verilmesi gerektiği de gözetilmelidir.
Tanık ve bilirkişi sözleri ilmi esaslara göre hazırlanan bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli, taşınmazın niteliği ve tarımsal amaçlı zilyetlik başlangıç tarihi belirlendikten sonra iddia ve savunma çerçevesinde değerlendirme yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir.
Açıklanan nedenle davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün 6100 ... HMK. nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla halen yürürlükte bulunan 1086 ... HUMK. 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, HUMK. nun 388/4. (HMK. m.297/ç) ve HUMK. nun 440/1. maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine 07.12.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.