Davacı, ... Köyü 2091 ada 6 parsel sayılı taşınmazı 28.07.1999 tarihli muhtarlık senedi ile davalıdan satın aldığını, anne bir, babaları ayrı kardeşi olan davalıya bu taşınmazda ölünceye kadar oturmasına da izin verdiğini, kadastro çalışmaları sırasında ilgisi kalmadığı halde davalı adına tespit gördüğünü ileri sürerek, tapu kaydının iptaline karar verilmesini istemiştir.
Davalı ...’ün tebligat yapılamadan 15.10.2010 tarihinde vefat etmesi üzerine mirasçısı ...’e dava yöneltilmiş, adı geçen davalının vekili davanın reddini savunmuştur.
Davacı 27.09.2011 tarihli dilekçesi ile davasını ıslah ederek talebini bedelin tahsiline dönüştürmüştür.
Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava konusu 183,21 metrekare miktarlı 109 ada 6 parsel sayılı taşınmazın senetsizden 20 yıldan fazla zilyetlik ve muristen intikale işaret edilerek 18.05.2005 tarihinde davalı ... adına tespit gördüğü, itirazsız 18.01.2007 tarihinde kesinleşerek davalı adına tapuya tescil olunduğu, 28.07.1999 tarihli harici senette ise satıcısının ..., alıcısının ... olup, sınırları yazılı kocası Veli Ateş’den intikal eden evini 800 milyona sattığını belirttiği, senedi köy ihtiyar heyeti huzurunda imzaladığı görülmüştür.
Dava, harici satış senedine dayalı olarak TMK'nun 713/1, 996 ve 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14.maddesi gereğince açılan mülkiyetin aktarılmasına ilişkin tapu iptali ve tescil davası olup, yargılama sırasında ıslahla bedel isteğine dönüştürülmüştür.
Davacı kadastrodan önceki nedenlere dayanarak dava açtığına göre ümidinin kesildiği tarihin dava tarihi olduğu tartışmasızdır. Bu itibarla BK'nun 125. maddesindeki 10 yıllık zamanaşımı süresi henüz geçmemiştir.
Öte yandan, Mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmakla birlikte dava konusu taşınmazın rayiç bedeline hükmedilmiş olması doğru olmamıştır.
.//..
- 2 -
2012/7157 - 2013/1154
Rayiç bedel ifa bedeli olup ortada geçerli bir sözleşme bulunması durumunda talep edilebilir.
Geçerli bir sebebe dayanmaksızın bir kişinin mal varlığından diğerinin mal varlığına kayan değerin iadesi ise “denkleştirici adalet” kuralına göre olmalıdır. İadeye karar verilirken paranın alım gücünün ilk ödeme günündeki alım gücüne ulaştırılması ve o şekilde iadeye karar verilmesi gerekir.
Kural olarak geçersiz sözleşmeye dayalı taşınmaz alım satımlarında herkes verdiğini geri alır. 07.06.1939 tarih 1936/31 Esas, 1939/47 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile 10.07.1940 tarih ve 2/77 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı buna imkân tanımaktadır. Sözü edilen İçtihadı Birleştirme Kararları uyarınca davacı ancak harici satış senedinde yer alan bedelin tahsiline karar verilmesini isteyebilir.
Taşınmazın dava tarihindeki gerçek bedelinin tahsilini isteme olanağı bulunmamaktadır. Harici satış senedinde yer alan satış bedelinin denkleştirici adalet ilkesi göz önünde tutularak tefe-tüfe endeksleri, altın ve dövizdeki fiyat artışları ile işçi ve memur maaşlarındaki artışlar ve bunlara benzer ekonomik etkenler gözetilerek satış tarihinden dava tarihine kadar güncelleştirilmek suretiyle hüküm altına alınması,
dosyanın tomarıyla bir Bankacı, bir Hukukçu ve bir Mali Müşavir veya Muhasebeciden oluşan üçlü bilirkişi kuruluna verilerek konuya ilişkin gerekçeli tarafların ve Yargıtay'ın denetimine açık rapor istenmesi gerekirken, geçersiz satışa değer verilerek yasal ve yerinde olmayan gerekçelerle yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Açıklanan nedenle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün 6100 sayılı HMK'nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla halen yürürlükte bulunan 1086 sayılı HUMK'nun 428. maddesine uyarınca BOZULMASINA, HUMK'nun 440/III-1, 2, 3 ve 4. bentleri gereğince ilama karşı karar düzeltme yolu kapalı bulunduğuna ve 59,40 TL peşin harcın istek halinde temyiz eden davalıya iadesine 05.02.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.