Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2013/13657 K.2014/1954

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki davalı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden Daire'ye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

KARAR

Fatih 3.Asliye Hukuk Mahkemesi' nin 2000/739 Esas 2009/ 136 Karar sayılı ilamında, maddi tazminat talebinin reddine, manevi tazminat talebinin kabulü ile 10.000 TL manevi tazminatın borçlu Ç..'dan tahsili ile alacaklıya ödenmesine karar verilmiştir. Alacaklı tarafından manevi tazminatın tahsili amacıyla borçlu aleyhine ilamlı takip başlatılmıştır. İlamın taraflarca temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 16.06.2010 tarih ve 2009/11744 Esas, 2010/ 7241 Karar sayılı ilamı; (1) nolu bendinde; davalı Ç..'un tüm, davacı alacaklının ise aşağıdaki 2.nolu bendin dışında kalan temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bendinde ise; davacının maddi tazminat isteminin tümden reddi nedeniyle hüküm sadece maddi tazminat yönünden alacaklı lehine bozulmuştur.

Yerel mahkemece bozmaya uyulmuş, ancak borçlu doktor hakkında adli yargıda tazminat davası açılamayacağı gerekçesiyle, davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Borçlu bozma sonrası verilen ilamda aleyhine hüküm kurulmadığından bahisle takibin iptali talebinde bulunmuş, Mahkemece, takip konusu ilamın, bozma sonrası verilen hükümle tümden ortadan kaldırıldığı gerekçesiyle takibin iptaline karar verilmiştir.

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda “usuli kazanılmış hak” kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin yada tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.

Bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirmektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı YİBK).

Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez.

Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

Yine, Hukuk Genel Kurulu'nun 23.10.2002 tarih ve 2002/11-663 Esas, 2002/847 Karar sayılı ilamında da vurgulandığı üzere bozma kapsamı dışında kalan hüküm bölümü onanmış sayılır. Somut olayda takip dayanağı ilamın, takip konusu edilen manevi tazminata ilişkin hüküm bölümünün, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nce onanmasıyla alacaklı yönünden usuli kazanılmış hak oluşturduğu ve kesinleştiği, bu nedenle takibin devamında usule aykırı bir durum bulunmadığı görülmekterdir. Bu nedenlerle mahkemece şikayetin reddi yerine, yazılı gerekçeyle kabulü ile takibin iptaline karar verilmesi isabetsidir.