Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2013/24288 K.2014/17305

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki davacılar tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden Daire'ye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

KARAR

Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

Alacaklı S.. A... tarafından, bayilik sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile ilamlı icra takibine başlanılmış, asıl borçlu ve taşınmaz malikine örnek 6 numaralı icra emri tebliğ edilmiştir.

İcra takip dosyasının incelenmesinde, ipoteğin alacaklı şirket ile asıl borçlu arasında bayilik sözleşmesinde kaynaklanan doğmuş ve doğacak borçların teminatını teşkil etmek üzere tesis edildiği ve üst sınır (limit) ipoteği olduğu, alacaklı tarafından sözleşmeden kaynaklanan alacağın ödenmesi amacıyla borçluya ve malike ihtarname gönderilerek, İİK'nun 150/ı maddesi uyarınca takibe başlandığı anlaşılmaktadır.

İİK'nun 149. maddesi, ipotek akit tablosunun kayıtsız ve şartsız para borcu ikrarını ihtiva etmesi ve alacağın muaccel olması halinde borçluya icra emri gönderileceğini öngörmektedir.

Yine İİK'nun l50/ı maddesinde; "Borçlu cari hesap veya kısa orta, uzun vadeli kredi şeklinde işleyen nakdi veya gayrinakdi bir krediyi kullandıran ... "başvurusu üzerine ve anılan maddede yazılı koşulların oluşması halinde "icra müdürünün aynı kanunun 149.maddesi uyarınca işlem yapacağı" yazılıdır. Bu maddede krediyi kullanan tarafın banka ya da finans kurumları veya hükmi şahıslar olması gerektiği yönünde bir kısıtlama getirilmemiştir. Taraflar arasında yasa maddesinde öngörüldüğü şekilde işleyen bir kredinin varlığı ön koşul olarak belirlenmiştir. İİK'nun l50/ı maddesi uyarınca taraflar arasında cari hesap, kısa orta, uzun vadeli şeklinde işleyen bir ilişki bulunmadığı takdirde borçlu hakkında ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip başlatılamaz.

Somut olayda taraflar arasındaki hukuki ilişkinin dayanağı bayilik sözleşmesi olup, cari hesap, kısa, orta, uzun vadeli kredi (borçlu cari hesabı) şeklinde işleyen bir ilişki bulunmadığından alacaklı İİK'nun 150/ı maddesine dayanamaz.

Öte yandan, İİK'nun 150/ı ve buna bağlı olarak uygulanacak olan 68/b maddesi alacaklı banka lehine düzenlemeleri içermekte olup, kurumsal ve ciddi bir yapıya ve devletin sıkı denetimine tabi olan bankalar ve kredi veren kuruluşlar yönünden yapılan bu düzenlemelerin, herhangi bir gerçek ya da tüzel kişi alacaklı için de uygulanacağının kabulü ağır sonuçlara yol açabilecektir. Bu nedenle anılan maddedeki düzenleme bankalar için olup, diğer gerçek ya da tüzel kişilerin bu maddeye dayalı olarak ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı icra takibi yapmaları mümkün değildir.

Bu durumda alacaklının bayilik sözleşmesi çerçevesinde teminat ipoteğinden dolayı genel mahkemelerde dava açıp alacağını miktar olarak belirlemeden, ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile ilamlı icra takibi yapmasının mümkün olmadığı, alacağın tahsil edilip edilmeyeceğinin yargılamayı gerektirdiği, bu ipotek senedinin ilam niteliğinde kabul edilemeyeceği ve anılan takibe ilişkin icra emrinin iptali talebinin, ilamlı icra takibinde ilama aykırılık şikayeti niteliğinde olduğundan süresiz olarak icra mahkemesince inceleneceği (HGK'nun 21.06.2000 tarih, 2000/12-1002 sayılı kararı) nazara alınarak, mahkemece, şikayetçilerin isteminin kabulü ile talepleriyle bağlı kalınarak icra emrinin iptaline karar verilmesi yerine, yazılı şekilde istemlerinin reddi yönünde hüküm tesisi isabetsizdir.