Davacı alacaklı vekili, ... 1. İcra Müdürlüğü’nün 2010/6693 ve 2010/7129 sayılı Takip dosyalarında yapılan 29.06.2012 günlü hacizde üçüncü kişi şirketin istihkak iddiasında bulunduğunu, oysaki bu şirketin alacaklıdan mal kaçırmak için borçluların yakın akrabalarına kurdurulmuş paravan şirket olduğunu belirterek davanın kabulü ile istihkak iddiasının reddine ve tazminata karar verilmesini istemiştir.
Davalı üçüncü kişi temsilcisi, üçüncü kişi şirketin 2011 yılının kasım ayında kurulduğunu, borçlularla ticari bağının bulunmadığını belirterek davanın reddine ve tazminata karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
Davalı borçlu, usulüne uygun davetiye tebliğine rağmen duruşmalara katılmadığı gibi cevap da vermemiştir.
Mahkemece toplanan delillere göre: “alacaklının üçüncü kişinin borçluların akrabaları tarafından kurulmuş paravan şirket mahiyetinde olduğunu iddia ettiği, gerçekten de üçüncü kişi şirketin borçluların çalışmayan kız kardeşleri tarafından kurulduğu, bir takım danışıklı işlemler ile alacaklıdan mal kaçırmaya çalıştıkları“ gerekçesi ile davanın kabulü ile istihkak iddiasının reddine ve alacaklı yararına tazminata karar verilmiş; hüküm, davalı üçüncü kişi temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.
1-Dava, alacaklı tarafından İİK’nun 99. vd. maddesi uyarınca “istihkak iddiasının reddi” davası olarak açılmıştır.
İİK’nun 99. maddesinde: “Haczedilen şey, borçlunun elinde olmayıp da üzerinde mülkiyet veya diğer bir ayni hak iddia eden üçüncü kişi nezdinde bulunursa, bu kişi yedieminliği kabul ettiği takdirde bu mal muhafaza altına alınmaz. İcra müdürü, üçüncü kişi aleyhine icra mahkemesinde istihkak davası açması için alacaklıya yedi gün süre verir. Bu süre içinde icra mahkemesine istihkak davası açılmaz ise üçüncü kişinin iddiası kabul edilmiş .//..
sayılır. Alacaklı tarafından süresinde açılan dava sonuçlanıncaya kadar, haczedilen malın satışı yapılamaz. Haczin, üçüncü kişinin yokluğunda yapılması ve üçüncü kişi lehine istihkak iddiasında bulunulması halinde de bu fıkra hükmü uygulanır.“ düzenlemesi yer almaktadır. Buna göre; alacaklının İİK’nun 99. maddesi uyarınca dava açabilmesi için öncelikle üçüncü kişinin geçerli bir istihkak iddiasında bulunması gerekir.
Diğer yandan, İİK’nun 97. maddenin 9. fıkrasında: “…Yukarıdaki hükümler dairesinde kendisine istihkak talebinde bulunmak imkânı verilmemiş olan üçüncü şahıs, haczedilen şey hakkında veya satılıp da bedeli henüz alacaklıya verilmemişse bedeli hakkında, hacze ıttıla tarihinden itibaren yedi gün içinde, icra mahkemesinde istihkak davası açabilir. Aksi takdirde aynı takipte bu iddiayı ileri sürmek hakkını kaybeder…” düzenlemesine yer verilmiştir.
Somut olayda icra takip dosyaları ve haciz tutanakları incelendiğinde üçüncü kişi ya da onun adına temsilcisi, vekili vb. yetkili bir kişinin istihkak iddiasında bulunmadığı, icra müdürünün üçüncü kişiye istihkak iddiasında bulunma olanağını tanımadan doğrudan İİK’nun 99. maddesini uygulayarak alacaklı tarafa dava açması konusunda 7 gün süre verdiği, alacaklı tarafın da yasal hak düşürücü süre içinde eldeki davayı açtığı anlaşılmaktadır.
Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre İİK’nun 99. maddesinin sehven uygulanması ya da alacaklının doğrudan dava açması halinde taraf sıfatı yokluğundan davanın reddine karar verilmeyerek işin esasına girilmesi, İİK’nun 97/a maddesindeki mülkiyet karinesinin kimin yararına olduğunun tayini ile sunulan delillerin ispat yükü açısından ele alınıp değerlendirilmesi gerekmektedir.
Davacı üçüncü kişi, dava dilekçesinin tebliğinden sonra sunduğu cevap dilekçesi ile açılan davaya karşı çıkmış ve istihkak iddiasında bulunmuştur.
Dava dilekçesi ekinde haciz tutanağı tebliğ edilmediğine göre haciz tutanağı içeriğini öğrenme tarihine göre 7 günlük yasal hak düşürücü süre içinde istihkak iddiasında bulunduğunun kabulü gerekir.
Davacı üçüncü kişi şirket borcun doğum tarihinden sonra kurulmuş olup, ortakları borçlunun kardeşidir ve aynı alanda faaliyet göstermektedirler. Borçlu, davacı şirketin taraf olduğu kira sözleşmesini kefil olarak imzalamıştır. Borcun doğum tarihinden sonra alacaklıdan mal kaçırmak için danışıklı işlemler yapıldığının kabulünde usul ve yasaya aykırı bir durum bulunmamaktadır.
Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, Mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı üçüncü kişi temsilcisinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2-İİK’nun 97/3. maddesinde: "…Takibin talikine karar verilirse, haksız çıktığı takdirde alacaklının muhtemel zararına karşı davacıdan 36 ncı maddede gösterilen teminat alınır.…" düzenlemesi ve aynı maddenin 13. fıkrasında ise: “…Değişik fıkra: 09/11/1988 - 3494/11 md.) İstihkak davası üzerine takibin talikine karar verilip de neticede dava reddolunursa alacaklının alacağından bu dava dolayısıyla istifası geciken miktarın yüzde kırkından aşağı olmamak üzere davacıdan tazminat alınmasına hükmolunur…“ düzenlemesi yer almaktadır.
Buna göre istihkak davalarında alacaklı yararına tazminata hükmedilebilmesi için İİK’nun 97/13. maddesinde aranan tüm koşulların bir arada bulunması, istihkak iddiasının reddinin yanı sıra teminat karşılığında takibin (ya da satışın) talikine de karar verilmiş olması gerekir.
Esasen buradaki tazminat da kötü niyet değil, gecikme tazminatı olarak nitelendirilmelidir.
Somut olayda, teminat karşılığında takibin taliki kararı bulunmadığından sadece istihkak iddiasının reddine karar verilmesi alacaklı yararına tazminata hükmedilmesi için yeterli değildir.
Tazminata ilişkin koşulların oluşmadığı dikkate alınmadan yazılı biçimde karar verilmesi hatalı olmuştur.
Ne var ki, belirtilen bu yanlışlığın giderilmesi yargılamanın tekrarını gerektirir nitelikte görülmediğinden 6100 sayılı HMK’nun ek geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK’nun 438/7. maddesi uyarınca hükmün düzeltilerek onanması uygun görülmüştür.
Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı üçüncü kişi vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine; (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulüne ve kararın hüküm fıkrasının 2. bendindeki “Davalı tarafın alacak miktarının %20 oranında tazminat ile cezalandırılmasına” ibaresinin çıkartılarak yerine “İİK’nun 97/13. maddesindeki yasal koşullar oluşmadığından tazminata hükmedilmesine yer olmadığına“ ibaresinin yazılmasına, hükmün düzeltilen bu şekli ile ONANMASINA, taraflarca HUMK'nun 388/4. (HMK m.297/ç) ve İİK'nun 366/3. maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 10 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine, 08.07.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.