Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2014/13194 K.2014/21597

... ile.... aralarındaki tapu iptali ve terkin davasının reddine dair ... 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nden verilen 13.11.2013 gün ve 648/1074 sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı ... vekili tarafından süresinde istenilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARŞİ OY YAZISI

Davacı ...'nin açtığı dava ile, ...İlçesi 2156 parsel sayılı 40.974 m2 alanlı taşınmazın 3621 sayılı Kıyı Kanunu kapsamında kalan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerlerden kamu malı niteliğinde olduğu ve kişilerin mülkiyetinde kalamayacağını ileri sürerek; bu bölümün davalı adına mevcut tapu kaydının iptaliyle kıyı olarak tapu sicilinden terkinine karar verilmesi istemiştir. Mahkemece; taraflar arasında aynı konuda hak düşürücü süreden ret kararıyla sonuçlanmış; ...2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 27.04.2010 tarih 2010/140-132 Esas ve Karar sayılı 30.03.2010 tarihinde kesinleşmiş ilamı nedeniyle kesin hüküm bulunduğu gerekçesiyle; davanın reddine karar verilmiş; davacı ... hükmü temyiz etmiştir. 5961.55m2'lik bölüm için iptal/terkin kararı vermiş; davalılar hükmü temyiz etmiştir.

Kıyılar kamu malı olup; özel mülkiyete konu olmaz (TC. Anayasası m. 43, EMK. m. 641, TMK. m. 715, 3402 s. KK. m. 16, 3621 s. Kıyı Kanunu m.5; 13.03.1972 tarih ve 7/4 sayılı YİBK). Davalılar çok eski yıllar öncesinden oluşmuş tapu kayıt malikidir.

Mahkemenin kesin hükmünü göz önüne almasında usul ve kanuna aykırı bir durum bulunmamaktadır. Tapu kayıt malikleri tapu kayıtlarının Devlet tarafından himaye görüp Devletçe korunacağı, kesin hükme bağlanan konuda tekrar bir karar verilmeyeceği konusunda meşru bir beklentiye sahiptir. Bu meşru beklentinin korunması gerekir.

Ne var ki; kamuya ait olması gereken taşınmazın deniz kıyısında kalan bölümünün kamu dışındaki gerçek ve tüzel kişilerin tasarrufunda kalması da doğru değildir. Bu bakımdan yüksek kamu yararı gereğince Devlet, özel kişilerin mülkiyet hakkına dokunabilir. Ülkemizin de taraf olduğu "...İnsan Hakları Sözleşmesi"nin (1) numaralı Protokolünün 1. Maddesi kamu yararı gerektirdiği takdirde mülkiyet hakkından yoksun bırakılabileceğin kabul etmiştir. Bu bakımdan.

Devletin davacı olarak kıyı olan bölümün tapu kaydının iptaliyle terkin kararı istemesinde kamu yararının olduğu açıktır. Ancak Devlete tanınan mülkiyet hakkından yoksun bırakmanın karşılıksız olacağı anlamını da çıkarmamak gerekir. Davalı tapu siciline geçirilmiş ve bu şekilde uzun bir zamandır tasarrufunda bulunan taşınmazının bir bölümüne.

Devletin kamu yararı gereğince el koyarak kamuya terk etmesi karşılığında, kendisine uygun bir bedelin tazminat olarak ödeneceği konusunda meşru bir beklenti hakkına sahiptir. Kuşkusuz Devlet bu konuda kamulaştırma yapma yetkisine de sahiptir

Açıklanan nedenlerle, "usul ekonomisi (HMK.md.30) gereğince. Devletin bir kamulaştırma işlemine başvurması gerekmeksizin sorunun açılmış olan bu dava içinde çözümlenerek; davada kıyasen " kamulaştırmasız el atma nedeniyle tapu iptal/terkin davası hükümleri gözetilmek ve kıyılardan tüm kamunun, bu arada davalının da yararlanacağı dikkate alındığında "fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi" uygulanmak suretiyle,

taşınmazın kıyı olarak tespit edilecek bölümü (veya tamamı kıyıda kalıyorsa tamamı) için. varsa üzerindeki sökülüp alınamayan sabit nitelikteki muhtesatla birlikte rayiç değere yakın miktarda bir bedelin (rayiç değer belirlenip kıyıdan davalının da yararlanacağı gözetilerek hakkaniyete uygun miktarda bir indirim yapılmak suretiyle bulunacak bedel) mahkemece uygun bilirkişi veya bilirkişiler vasıtasıyla tespit ettirilmesi, davacı ...

Hazinesine bu bedeli depo etmesi için uygun süre verilmesi, bedel depo edilmediği takdirde davanın reddi; depo edildiği takdirde ise, bu bedel davalıya ödenmek suretiyle kıyı olan bölümün tapu kaydının iptal/terkini kararı verilmesi gerekir. Açıklanan yönde işlem yapılmak üzere hükmün bozulması gerektiğini düşünüyor. Sayın çoğunluğun hükmün esasına ilişkin onama kararına katılmıyorum. 25.11.2014