Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2014/19871 K.2016/4595

... ve müşterekleri ile ... ve müşterekleri arasındaki muhdesat aidiyetinin tespiti davasının kısmen kabulüne ve kısmen reddine dair ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nden verilen .. gün ve ... sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi bir kısım davalılar vekili tarafından süresinde istenilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Davacılar vekili, davalıların paydaş olduğu ... ada ... parsel sayılı taşınmazın yarısının davacılara miras yoluyla kaldığını, ancak taşınmazın tamamının davalılar adına tapuya tescil edildiğini, taşınmazın yarısının halen davacılar tarafından kullanıldığını, bu kısımdaki ağaçların davacılar tarafından dikildiğini açıklayarak keşif sırasında gösterecekleri ağaçların, davacılar ve davacıların babaları ... tarafından dikildiğinin ve yetiştirildiğinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile bilirkişi raporlarında belirtilen 38 adet zeytin ağacının davacıların murisi ... tarafından dikildiği anlaşılmakla; söz konusu 38 zeytin ağacının davacıların miras payları olan 6/32 oranında davacılara ait olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmesi üzerine; hüküm, bir kısım davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Tespit davası, kendine özgü davalardan olup dava sonucunda istihsal edilecek ilamın icra ve infaz kabiliyeti bulunmamaktadır. Bunun doğal sonucu olarak da bu davaların uygulama alanı sınırlıdır. Bilindiği üzere, tespit davalarının görülebilmesi için güncel hukuki yararın bulunması (6100 s.lı HMK 106/2 m) ve dava sonuçlanıncaya kadar da güncelliğini kaybetmemesi gerekir.

Tespit davaları eda davalarının öncüsüdür, bu nedenle eda davası açılmasının mümkün olduğu hallerde, tespit davası açılmasında güncel hukuki yararın bulunmadığı kabul edilmektedir. Hukuki yararının bulunması dava şartı olup, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi, hakim tarafından da re'sen gözetilir. Hukuki yararın bulunmadığının tespiti halinde, davanın dava şartı yokluğu gerekçesiyle usulden reddine karar verilmelidir (HMK 114/1-h, 115 m.).

Dava konusu ... ada ... parsel sayılı taşınmazın dosya içeriğinde bulunan tapu kaydına göre, taşınmazın ... tarihinde davalılar adına hükmen tescil edildiği ve davacıların tapu kayıt malikleri arasında bulunmadığı gibi, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... sayılı dosyasında mirasçı oldukları iddiasıyla açtıkları tapu iptali ve tescil davasının da reddedildiği anlaşılmaktadır.

İddiada ileri sürülen maddi olgulara ve hukuki nitelendirmeye göre, bu tür muhdesatın tespiti davaları, paylı mülkiyet ya da elbirliği mülkiyet hükmüne tabi taşınmazlarda, tapu paydaşları arasında hukuki yararın bulunması durumunda görülen bir davadır. Malik olmayan davacıların, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre talepte bulunması mümkün iken, muhdesatın tespiti davasını açmalarında hukuki yarar bulunmamaktadır.

Davanın, açıklanan bu gerekçeyle reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.