Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2014/27510 K.2016/13591

... ile ... ve müşterekleri aralarındaki tapu iptali ve tescil, tazminat davasının kısmen kabulüne ve kısmen reddine dair ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nden verilen ... sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından süresinde istenilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı vekili, vekil edeninin dava konusu ... parsel sayılı taşınmazın 5000 m2'sini 07.02.1973 tarihli senet ile davalıların mirasbırakanı Süleyman Gürsoy'dan satın aldığını açıklayarak senet ile satılan 5000 m2'nin vekil edeni adına tesciline, mümkün olmadığı takdirde satış bedeli olarak 20.000 TL'nin yasal faiziyle davalılardan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalılar vekili, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kısmen kabul ve kısmen reddine, taşınmazın devir işlemleri resmi şekle tabi olup şekli koşullar oluşmadığından tapu iptal tescil istemine ilişkin davanın reddine, satışın geçersizliğinden doğan 5.000,00 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiliyle davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmesi üzerine hüküm; davacı vekilince tazminatın belirlenmesi ve yargılama giderleri yönünden temyiz edilmiştir.

1-Dosya muhtevasına, dava evrakı ile yargılama tutanakları münderecatına ve mevcut deliller Mahkemece takdir edilerek karar verildiğine ve takdirde bir isabetsizlik bulunmadığına göre; davacı vekilinin tazminatın belirlenmesine yönelik aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Tapuda kayıtlı bulunan bir taşınmazın haricen satışı Türk Medeni Kanunu'nun 706, Borçlar Kanunu'nun 213 ve Tapu Kanunu'nun 26. maddesi hükümleri karşısında geçersizdir. Böyle bir satış haricen satın ve devralan kişiye herhangi bir hak bahşetmez.Ancak davacı, iptal ve tescile ilişkin isteğinin kabul edilmemesi halinde ödediği bedel yönünden tazminat talebinde bulunmuştur.

Harici satışın hüküm ifade etmemesi durumunda taraflar verdiklerini geri alabilirler. ... sayılı Yargıtay İçtihatları Birleştirme Kararına göre “Haricen yapılan (tapu memuru huzurunda yapılmayan) taşınmaz mal satışından dönüldüğünde, satış bedelini geri vermeyen taraf, parası geri verilinceye kadar yararlandığı ürünleri ödemek ve ecrimisil vermekle yükümlü değildir.” Şu halde Yargıtay İçtihatları Birleştirme Kararına göre geçersiz sözleşmelerde, akdin geçersizliği sebebiyle her iki taraf verdiğini geri alabilir.

.//..

Geçerli bir sebebe dayanmaksızın bir kişinin mal varlığından diğerinin mal varlığına kayan değerlerin eksiksiz iadesi, denkleştirici adalet düşüncesine dayanır. Denkleştirici adalet ilkesi ise, haklı bir sebep olmaksızın başkasının mal varlığından istifade ederek kendi mal varlığını artıran kişinin elde ettiği bu kazanımı geri vermek zorunda olduğunu ve eski hale getirmede mal varlığında artış olan tarafın yükümlülüğünün bulunduğunu ifade eder.

Ülkemizde yaşanan ve uzun yıllar boyu yüksek oranlarda seyreden enflasyon nedeni ile belli bir miktar paranın verildiği tarihteki alım gücü ile aynı miktar paranın aradan geçen zamana bağlı olarak iade günündeki alım gücünün farklı ve çok daha az olduğu bir gerçektir. Hukuken geçersiz sözleşmeler tasfiye edilirken, denkleştirici adalet kuralı gözardı edilmemelidir.

Somut olaya gelince.

07.02.1973 tarihli harici satış senedinde yer alan bedelin, uyarlama ve denkleştirici adalet kuralları ile ... sayılı YİBK kararlarının kapsamları ve Tefe-Üfe endeksleri, altın-döviz kurlarındaki artışlara, memur ve işçi ücretlerindeki artışlar gözetilerek dava tarihine kadar ulaştığı değerin saptanması, bu konuda uzman bilirkişilerden bir hukukçu, bir serbest muhasebeci yada mali müşavir ve bir bankacıdan rapor alınması gerekli olup, Mahkemece anılan bilirkişilerden oluşan bilirkişi kurulundan rapor alınmış ise de;

hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda tazminatın belirlenmesine yönelik olarak Tefe-Üfe endeksleri, altın-döviz kurlarındaki artışlara, memur ve işçi ücretlerindeki artışların tamamı değerlendirilmemiş, tazminatın belirlenmesinde açıklanan hususlar gözardı edilmiştir.

Buna göre, mahkemece yapılacak iş; dosyanın bir hukukçu, bir mali müşavir veya muhasebeci ve bir bankacıdan oluşturulacak üçlü bilirkişi kuruluna tevdi edilmesi, uyarlama ve denkleştirici adalet kuralları ile ... sayılı YİBK kararlarının kapsamları ve Tefe-Üfe endeksleri, altın-döviz kurlarındaki artışlara, memur ve işçi ücretlerindeki artışlar göz önünde bulundurularak harici satış senedindeki bedelin uyarlanma suretiyle dava tarihinde vardığı değerin belirlenmesinin istenmesi, bu konuda gerekçeli, karşılaştırmalı, tarafların ve Yargıtay’ın denetimine elverişli rapor alınması gerekir. Mahkemece, dosyada mevcut yetersiz bilirkişi raporuna itibar edilerek eksik araştırma ile hüküm kurulması isabetsiz olup, bozmayı gerektirmiştir.