Davacı, Manisa İli K.. ilçesi, E..köyü .... ada l nolu parselde kayıtlı taşınmaz için N.. E..'in ortaklığın giderilmesi davası açtığını, muris babası Halil Kafalı'nın sağlığında 2004 yılından itibaren taşınmaza yaptırdığı tüm masrafların hissesine düşen bedeli ve trafodan çiftliğe taşınan elektriğin bedeli ve aidiyetinin tespitine karar verilmesini istemiştir.
Davacı duruşmada alınan beyanında; dava dilekçesini tekrar ettiğini, dava dilekçesinde mülkiyet tespiti dışında ayrıca değer tespiti de istediğini, bu yönü ile dava dilekçesini ıslah ederek yaptığı masrafların parsele oranının değer olarak tespitini istediğini bildirmiştir.
Davalılar, Kula Sulh Hukuk Mahkemesi'nde ortaklığın giderilmesi davasının devam ettiğini, murisleri Halil Kafalı'nın 2010 yılında öldüğünü, davacının dava ile miras payını artırma çabası içinde olduğunu, murisin 2004 yılından sonra rahatsızlığı nedeniyle davacıya bazı işleri yürütmesi için yetki verildiğini, davacının bahsettiği masrafların abartılı olduğunu, bu yüzden kabul etmediklerini, davacının çiftliği kullanmaya başladıktan sonra müteveffa yada mirasçılara herhangi bir faydası olmadığını, davacının bahsettiği masrafların taşınmazın kullanımından kaynaklandığı ve davacı tarafından yapıldığı iddia edilen yapıların hiçbirisinin davacı tarafından yapılmadığını, söz konusu yapıların hepsini muris babalarının yaptırdığını savunmuşlardır.
Mahkemece, davacı tarafından mülkiyet tespiti talep edilen besihane gibi muhdesatlar, arza tabi olduğundan ayrı bir mülkiyete konu olamayacağından muhtesatların mülkiyetinin tespiti mümkün olmadığını, bunun yanı sıra davacı tarafından talep edilen dava konusu parsel üzerine yapılan iyileştirme, bakım gibi masraflar ise koşullarının varlığı halinde sebepsiz zenginleşme kurallarına göre ileride açılacak eda nitelikli alacak davası ile istenebileceğinden, kural olarak eda davası açılacak hallerde tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığından,
davacının alacak davası açma hakkı bulunmaktayken yaptığı masrafların değerlerinin tespitini istemekte hukuki yararı bulunmadığından HMK'nun 114. ve 115 maddeleri gereğince hukuki yarar yokluğu nedeni ile davanın usulden reddine karar verilmiştir. Hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Dava, ... ada .. parsel sayılı taşınmaz üzerindeki muhdesatların aidiyeti ve iyileştirme giderlerinin tespiti isteğine ilişkindir.
Olayları anlatmak taraflara, hukuki nitelendirmeyi yapmak ise, HMK'nun 25, 26, 31 ve 33. maddeleri (1086 sayılı HUMK'nun 74, 75 ve 76. maddeler) gereğince, Hakime aittir. Ancak, 6100 sayılı HMK'nun 26. (1086 sayılı HUMK'nun 74.) maddesine göre; hakim tarafların talep sonuçları ile bağlıdır, ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez, duruma göre talep sonucundan daha azına karar verebilir. Talepten fazlaya karar verilebilmesi ancak davalının muvafakatiyle mümkündür (HMK m.141/2).
Öğretide ve uygulamada kararlılık kazanan görüşlere göre; taşınmaz üzerinde daha önce mevcut bulunan muhdesata yeni bölümler ilave edilmesi, muhdesatın tamamlanması veya mevcut muhdesatın bakım ve onarımının yaptırılması bağımsız muhdesat meydana getirme niteliğinde olmayıp mevcut muhdesatın daha kullanılır hale gelmesini başka deyişle muhdesattan sağlanacak faydanın artmasını sağlayan işlerdir.
Mevcut muhdesat inşaatının tamamlanması için harcanan giderler de muhdesatın değerini arttıran faydalı ve zorunlu giderlerdendir.
İyileştirici nitelikteki bu giderleri tek başına karşılayan taşınmaz maliki ya da maliklerinin koşullarının varlığı halinde bu giderlerden paylarına düşen kısmını 818 Sayılı BK 61 (6098 Sayılı TBK 77) ve onu izleyen maddeleri hükmüne ve sebepsiz zenginleşme kurallarına göre açacağı eda nitelikli bir alacak davası ile taşınmazın diğer maliklerinden isteyebileceği kuşkusuzdur.
İyileştirme giderini yapan taşınmaz malik ya da maliklerinin taşınmazın ortaklığının giderilerek satılması ve muhdesattan yararlanmalarının son bulması ile istenebilir hale gelecek bu giderler için eda nitelikli alacak davası açma hakkı mevcut iken önceden açacağı bir dava ile iyileştirme giderlerinin tespitini istemekte hukuki yararı bulunduğundan da söz edilemez.
Ancak dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan muhdesatların aidiyetinin tespiti için tespit davası açılmasında herhangi bir sakınca bulunmamaktadır. Davacının talepleri arasında dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan kapalı besihane ve açık besihanedeki beslenme düzeneğinin betonlanması ve üstünün kapatılması gibi muhdesat niteliğindeki istemleri de bulunmaktadır.
Mahkemece, davacının tüm bu istemleri ayrıntılı olarak belirlenerek, muhdesat niteliğinde olanlar yönünden tarafların tüm delilleri birlikte toplanarak, konusunda uzman bilirkişi ile yerinde keşif yapılarak tarafların göstereceği tanıklar dinlenerek,
yukarıda açıklandığı üzere, varsa belirlenecek muhdesatlar hakkında tarafların sundukları tüm delilleri değerlendirilerek haklılık durumuna göre sonucu dairesinde olumlu veya olumsuz bir karar verilmesi ve muhdesat niteliğinde olmayan iyileştirme giderleri yönünden ise sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre eda davası açılması gerektiğinden davanın esastan reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hukuki yarar yokluğundan bahisle davanın usulden reddine karar verilmesi doğru değildir.
Davacının temyiz itirazları açıklanan nedenle yerinde görüldüğünden kabulü ile usul ve Yasaya aykırı görülen hükmün 6100 sayılı HMK'nun Geçici 3.maddesi yollaması ile HUMK’nun 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, taraflarca HUMK'nun 388/4. (HMK m.297/ç) ve HUMK'nun 440/1. maddeleri gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine ve 24,30 TL peşin harcın istek halinde temyiz eden davacıya iadesine, 10.11.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.