Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2015/23399 K.2016/12622

... ile ..., ... Tekstil A.Ş., ... Tekstil AŞ. ve müşterekleri ... Tarım Ürünleri Tarım Makina San. Tic. Ltd. Şti., Girişim Varlık Yönetim A.Ş. ve ... aralarındaki davanın reddine dair ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nden verilen 22.01.2015 gün ve 1220/16 sayılı hükmün duruşma yapılması suretiyle Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmiştir.

Dosya incelenerek işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 27.09.2016 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü temyiz eden davacı 3. kişi asil ve davalılardan ... ve ... Tarım Ürünleri Ltd. Şti. vekili Avukat ... geldiler. Duruşmaya başlanarak temyiz isteğinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan ve hazır bulunanların sözlü açıklaması dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı vekili, ...

İcra Müdürlüğü'nün 2008/3619 Esas sayılı takip dosyasından 08/09/2008 tarihinde yapılan menkul mal ihalesi sonrasında satılan mallar üzerinde birden fazla haciz bulunması nedeni ile İcra Müdürlüğü tarafından sıra ve derece kararı yapılmasına karar verilerek satış bedelinin paylaştırılması amacı ile 08/09/2009 tarihli sıra cetveli düzenlendiğini, yapılan sıra ve derece kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkilinin... ilçesinde toprak mamülleri işi ile iştigal etmekte iken davalılardan ...

Tekstil San. ve Tic. A.Ş'ye 29/01/2008 tarih ve 602308 seri numaralı fatura ile 162.494 kg ve 03/02/2008 tarih 602309 seri numaralı fatura ile 36.988 kg olmak üzere toplam 199.882 kg tutarında 425.295,61 TL bedelli pamuk sattığını, satış işlemlerinin... Ticaret Borsasında tescil edildiğini, pamuk bedellerinin ... A.Ş tarafından ödenmemesi üzerine müvekkilinin... İcra Müdürlüğü'nün 2008/1925 Esas sayıl dosyası ile icra takibi başlattığını, ...3.

İcra Müdürlüğü'nün 2008/116 Talimat sayılı dosyasından ise 25/04/2008 tarihinde ... Teks. San. ve Tic.

A.Ş'ye ait olduğu iddia edilen malların ihtiyaten haczi için ...Serbest Bölgesi içerisinde bulunan APC Akansu Plastik Fabrikası içinde bulunan pamukların borca yeter miktarında 900 balya ve 378.000,00 YTL değerindeki pamuklar üzerinde ihtiyati haciz işlemi uygulanarak satış işlemi yapıldığını ve alacağa mahsuben 227.000,00 TL bedelle 11/09/2008 tarihinde müvekkiline ihale edildiğini, davalı ...

Tekstil aleyhine icra takibi yapılarak müvekkilinin sattığı aynı pamukların ... isimli firma tarafından haczedildiğini, ihale sureti ile satıldığını, her iki dosyadan ihalesi yapılan pamuklarında aynı pamuklar olduğunu, müvekkilinin ... A.Ş'ye satmış olduğu pamuklar olduğunu, ...5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2009/178 Esas sayılı dosyası ile mülkiyetin tespitine ilişkin davada açıldığını belirterek davanın kabulü

ile hacze ve sıra cetveline konu malların mülkiyetinin borçlu ... Tekstil San. ve Tic. A.Ş'ye ait olduğunun tespiti ile ... İcra Müdürlüğü'nün 2008/3619 Esas sayılı dosyasında yapılan 08/09/2009 tarihli sıra ve derece kararının iptali ile ödemenin gerçek alacaklı ve mahcuz malların ilk sahibi ve satıcısı olan müvekkiline ödenmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar ... A.Ş ve ...

A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından dava konusu mahcuzların müvekkili şirketin borcundan dolayı haczinin gerçekleştiğini ve bu haciz işlemleri ile mahcuz menkullerin mülkiyeti noktasında davacı ile diğer davalılar arasında öncelikle ihalenin feshi davaları açılıp bu davalarda karar verildiğini ve davacı tarafından yine mülkiyetin tespiti davası açıldığını, bu davanın da devam ettiğini, ancak mahcuz menkullerle ilgili haciz işlemleri sonucunda bunların satışı da gerçekleştiğini, söz konusu satış işlemleri nedeniyle mahcuzlarla ilgili açılan ihalenin feshi davaları sonucunda ihalenin kabul edildiğini,

mülkiyetin tesipiti ile ilgili davanın devam ettiğini, söz konusu mahcuz malların müvekkili şirketlerden ... şirketi tarafından dava dışı istihkak iddiasında bulunan Origon firmasına fatura edildiğini ve müvekkili şirketten mülkiyetlerinin çıktığını, dolayısıyla müvekkili şirketlere husumet düşmeyeceği, mahcuzların serbest bölge içerisinde bulunması ve müvekkili şirket serbest bölgede olması nedeniyle OSB'de yer alan ...

A.Ş'ye ait olmasının mümkün olmadığını belirterek,. davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... vekili cevabında özetle; öncelikle davanın süresinde açılmadığını, müvekkili bankanın alacağına ve sırasına yönelik bir itirazın söz konusu olmadığını, davada taraf sıfatının bulunmaması gerektiğinden müvekkili yönünden davanın husumet nedeniyle reddini istemiş, ayrıca sıra cetveline itiraz davasının Ticaret Mahkemesi'nde değil genel yetkili Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülmesi gerektiğini, müvekkili bankanın alacağının muvazaalı bir alacak olmadığını, gerçek alacak miktarı olduğunu belirterek davanın esastan da reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın mahiyeti itibarı ile istihkaka yönelik açıldığını, aynı davayı ihalenin feshi olarak davacı tarafın açtığını ve o davanın karara çıkıp kesinleştiğini, öncelikle davanın istihkaka yönelik olması nedeniyle İcra Mahkemesinde görülmesi gerektiğinden görev yönünden reddini savunmuş, satışa konu malların müvekkili şirket tarafından proforma fatura ve satış sözleşmesi ile borçlu ... A.Ş'ye satıldığını, dolayısıyla malların borçluya ait olmadığı iddiasının hukuki dayanağı olmadığın belirterek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davacının davadaki talebini hacze ve satışa konu malların mülkiyetinin ...

AŞ'ye aidiyetinin tespitine yönelik olduğunu duruşmadaki beyanları ve dilekçeleri ile açıkladığı, ayrıca 17/02/2014 tarihli dilekçesinde taleplerinin malların kime ait olduğunun istihkak kurallarına göre çözülmesi olduğunu bildirdiği, dava dilekçesinin başlık kısmındaki taleplerin sıra cetveline itiraz ve istihkak, sonuç bölümündeki taleplerin ise hacze ve sıra cetveline konu malların mülkiyetinin ...

AŞ'ye ait olduğunun tespiti, sıra ve derece kararının iptali, ödemenin mahcuz malların ilk sahibi ve satıcı olan davacıya ödenmesi yönünde olduğu, ...4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/40 Esas sayılı dosyasında, davacı ... tarafından davalılar ... AŞ, ... Tekstil San ve Tic. AŞ, Origon Dış Tic. Ltd.

Şti. aleyhine açılan mülkiyetin tespiti davasının hukuki yarar yokluğundan reddine karar verildiği, ancak bu kararın kesinleşmediği, bu nedenle davacının aynı konuda açtığı bu dava için kesin hüküm bulunmasa da davacının iddiasının pamukların mülkiyetinin kendisine ait olduğu yönünde olmadığı gibi usulüne uygun şekilde alacağının tahsili için açtığı bir davanın da bulunmadığı, daha önceki mülkiyetin tespitine ilişkin davanın kesinleşmesini sağlamadan davacının aynı konuda bu davayı açmasında hukuki yararının bulunmadığı gerekçesiyle davanın tüm davalılar yönünden reddine karar verilmiştir.

Hüküm, davacı üçüncü kişi vekili tarafından temyiz edilmiştir. 6100 sayılı HMK’nun 33. maddesi uyarınca, Türk Hukuku'nu resen uygulamakla yükümlü olan hâkim, tarafların ileri sürdükleri maddi olay ve netice talepleri ile bağlı olup, onların hukuki nitelendirmesi ile bağlı değildir. 04.06.1958 tarih, 1958/16-5 sayılı Yargıtay

İçtihadı Birleştirme Kararı'nda da kabul edildiği gibi taraflarca ileriye sürülen iddia ve maddi olayların hukuki nitelendirmesini yapmak mahkemeye ait olup, hakim olaya uyan ilgili yasa maddelerini re’sen gözetmek, bulmak ve uygulamak zorundadır. Eş anlatımla, olayların hukuksal açıdan değerlendirilmesi, nitelendirilmesi ve uygulanacak kanun maddelerini belirlemek mahkeme hakimine aittir.

Davacı vekili, görevsizlik kararı veren ...Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi’ne vermiş olduğu 16.09.2009 havale tarihli dava dilekçesinde davanın konusunu sıra cetveline itiraz ve istihkak olarak belirtmiş, sonuç bölümündeki taleplerinde ise hacze ve sıra cetveline konu malların mülkiyetinin ... AŞ'ye ait olduğunun tespitini, sıra ve derece kararının iptalini, ödemenin mahcuz malların ilk sahibi ve satıcı olan davacıya ödenmesini istemiştir.

Davacı asil ise 28.12.2012 tarihli duruşmada sıra cetveline itirazının olmadığını, davanın sıra cetveline itiraz değil, malın mülkiyeti ve istihkak davası olduğunu beyan etmiştir.

Yukarıda anılan "hukuki nitelendirme hakime aittir" ilkesi ışığında, dava dilekçesindeki anlatım, talep sonucu ve davacının duruşmalardaki davanın konusuyla ilgili yaptığı açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde davanın, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 19. maddesine (818 sayılı Yasa'nın 18. maddesi) göre açılmış, muvazaalı işlemlerin iptali ve alacağın tahsiline ilişkin olduğunun kabulü gerekir.

Öte yandan; davacının,... İcra Müdürlüğü’nün 2008/1925 Esas sayılı takip dosyası üzerinden borçlu ... AŞ’ye karşı icra takibi başlatması olmasına ve bu takip neticesinde hazce konu malları alacağına mahsuben satın almış olmasına göre bu davayı açmakta hukuki yararı bulunmaktadır.

Temyize konu dava, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 19. maddesine göre açılan, muvazaaya dayalı eda davası niteliğinde olduğuna göre, daha önce verilen ve dosyadaki bilgi ve belgelere göre kesinleşmediği anlaşılan ...4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce 2010/40 Esas, 2011/280 Karar sayılı dosyası üzerinden, davacının davayı açmakta hukuki yararının olmadığı gerekçesiyle verilen red kararı da temyize konu dava için bağlayıcı nitelik taşımamaktadır.

Bu doğrultuda mahkemece yapılacak iş, yapılan hukuki tavsif çerçevesinde araştırma ve inceleme yapılarak, tarafların iddia ve savunmaları ile dosyadaki diğer tüm deliller birlikte değerlendilerek uyuşmazlığın esası hakkında çözümüne yönelik bir karar vermek olmalıdır. Bu yön gözetilmeden davanın nitelemesi hakkında hataya düşülerek yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.