Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2016/1228 K.2016/2143

... ile ... aralarındaki Katkı Payı Alacağı ve Katılma Alacağı davasının kısmen kabulüne dair ... 3. Aile Mahkemesi'nden verilen ... gün ve ... sayılı hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı asil tarafından süresinde istenilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı ... vekili, evlilik birliği içerisinde edinilen dava dilekçesinde yazılı davalı adına kayıtlı iki adet taşınmaz ve bir adet araç ile ilgili olarak alacağın davalıdan tahsilini talep etmiştir. Davalı ..., davacının katkısının bulunmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur. Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile 27.353,53 TL alacağa karar verilmesi üzerine, hüküm süresi içerisinde davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Eşler, ... tarihinde evlenmiş; ... tarihinde açılan boşanma davasının kabulüne ilişkin hükmün kesinleşmesiyle boşanmışlardır. Mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarih itibarıyla sona ermiştir (TMK 225/son).

Sözleşmeyle başka mal rejiminin seçildiği ileri sürülmediğinden evlilik tarihinden 4721 sayılı TMK'nun yürürlüğe girdiği 01.01.2002 tarihine kadar mal ayrılığı (743 sayılı TKM 170.m), bu tarihten mal rejiminin sona erdiği tarihe kadar ise, edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir (4722 sayılı yasanın 10, TMK 202/1.m).

Tasfiyeye konu ... plakalı araç, eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğu 18.06.2004 tarihinde davalı eş adına tescil edilmiştir. ... ada 91 parsel nolu taşınmazdaki hissenin öncesi 831 parsel numaralı taşınmaz eşler arasında mal ayrılığı rejiminin geçerli olduğu ... tarihinde satış yolu ile davalı adına, ... tarihinde ise trampa yolu ile dava dışı ... adına tescil edimiştir.

Dava dışı ... adına tapuya kayıtlı olan davaya konu ... ada ... parsel 4 nolu bağımsız bölüm ise eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğu ... tarihinde trampa yolu ile davalı eş adına tescil edilmiştir.

1- Dosya muhtevasına, dava evrakı ile yargılama tutanakları münderecatına ve mevcut deliller mahkemece takdir edilerek karar verildiğine, takdirde bir isabetsizlik bulunmadığına göre, davalının aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir. 2- Dava konusu edilen araç yönünden temyiz itirazlarına gelince; maddi olayları ileri sürmek taraflara, hukuki nitelendirme yapmak ve uygulanacak kanun maddelerini belirlemek hakime aittir (6100 sayılı HMK 33. m). İddianın ileri sürülüş şekline göre dava, artık değere katılma alacağı isteğine ilişkindir.

.//..

Mal rejiminin devamı süresince, bir eşin sahip olduğu edinilmiş malda, diğer eşin artık değerin yarısı oranında katılma alacak hakkı vardır. Artık değere katılma alacağı; eklenecek değerlerden (TMK 229.m) ve denkleştirmeden (TMK 230.m) elde edilen miktarlar da dahil olmak üzere, eşin edinilmiş mallarının (TMK 219.m) toplam değerinden, bu mallara ilişkin borçlar çıkdıktan sonra kalan artık değerin (TMK 231.m) yarısı üzerindeki diğer eşin alacak hakkıdır TK 236/1.m). Katılma alacağı Yasa'dan kaynaklanan bir hak olup, bu hakkı talep eden eşin gelirinin olmasına veya söz konusu mal varlığının edinilmesine, iyileştirilmesine ya da korunmasına katkıda bulunulmasına gerek yoktur.

Artık değere katılma alacak miktarı hesaplanırken, mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan malların, bu tarihteki durumlarına göre, ancak tasfiye tarihindeki sürüm (rayiç) değerleri esas alınır (TMK 227/1, 228/1, 232 ve 235/1. m). Yargıtay uygulamalarına göre, tasfiye tarihi karar tarihidir.

Belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse, iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. Eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar onların paylı mülkiyetinde sayılır. Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal olarak kabul edilir. (TMK 222. m). Değer tespiti, belirleme ve hesaplamaların yapılabilmesi için gerek görülürse konusunun uzmanı bilirkişi veya bilirkişilerden de yardım alınmalıdır.

Yukarıda belirtilen ilkeler ışığında somut uyuşmazlık incelendiğinde, edinme tarihi itibariyle dava konusu araç davalının edinilmiş malıdır. Davacı tarafça değer artış payı yaratacak bir katkının varlığı iddia ve ispat edilemediğine göre; uyuşmazlığın 4721 sayılı TMK 218 vd maddelerindeki artık değere katılma alacağına ilişkin hükümlere göre çözüme kavuşturulması gerekirken; Mahkemece, 743 sayılı TKM ve Borçlar Kanunu ilgili hükümleri esas alınarak yapılan hesaplamaya dayalı 22.01.2013 tarihli hesap bilirkişi heyeti raporunun hükme esas alınması doğru değildir.

3- Dava konusu edilen taşınmaz yönünden temyiz itirazlarına gelince. Mahkemece, dava konusu 4 nolu meskenin davacının edinilmiş malı olduğunun kabülü ile meskenin keşif tarihi itibariyle değerinin yarısı oranında davacı lehine katılma alacağına hükmedilmiş ise de; verilen karar eldeki bilgi ve belgeler ile uyuşmamaktadır.

Dava konusu 4 nolu meskenin tapu kayıtlarının incelenmesinde 4721 sayılı TMK'nun yürürlükte olduğu edinilmiş mallara katılma rejimi dönemi içerisinde davalı adına tescil edildiği görülmekte ise de. 4 nolu meskenin edinme sebebinin trampa olduğu ve trampaya konu kök taşınmaz olan ... ada ... parsel nolu taşınmaz hissesinin davalı tarafça mal ayrılığı rejimi döneminin geçerli olduğu ... tarihinde edinilmiş olduğu sabittir.

Mahkemece yapılması gereken, davanın taraflarınca trampa yolu ile 4 nolu meskenin edinilmesinde ilave para ödendiği ileri sürülmediğine göre; tarafların ... ada ... parsel nolu taşınmazdaki hissenin alımına katkı oranlarının tespiti ile bu katkının kullanıldığı davaya konu 4 nolu meskenin edinilmesinde 4721 sayılı TMK 227. maddesi gereğince davacı lehine değer artış payı alacağı hesaplanması gerekirken yazılı gerekçe ile hüküm tesisi hatalıdır.