Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2017/6639 K.2018/13118

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

KARAR

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin 01/05/1998 tarihinde çalışmaya başladığı Anadolu Ajansı'ndan yaş dışındaki diğer şartları tamamlayarak 30/09/2012 tarihinde emekli olduğunu, işe başladığı tarihte davalı sandığa üye olan müvekkilinden her ay brüt ücretinin %5'inin sandık keseneği olarak alındığını, işveren ...Ajansı'nın da işveren katkısı olarak aynı oranda ödeme yaptığını, davacının emekli olduktan sonra sandıkta biriken keseneklerin nemasıyla birlikte ödenmesi için başvuru yaptığını, sandığın 104.000,00 TL'nin üzerinde olduğu tahmin edilen bu alacak için sadece 20.613,73 TL ödediğini ileri sürerek,

80.000,00 TL'nin 30.12.2012 olan işyerinden ayrılma tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiş; davalı vekili cevap dilekçesinde davacının iş akdinin Tüzüğün 10. maddesinde belirtilen şekilde sona ermediğini, bu nedenle davacının 10. maddenin sağladığı haklardan yararlanamayacağını, Tüzüğün 16. maddesinde 10. madde dışında kalan bir sebeple ajanstan ayrılanlara yapılacak ödemelerin düzenlendiğini, davacının durumunun 16. madde kapsamında kaldığından kendisine bu madde mucibince ödeme yapldığını,

davacının başka bir alacağının bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuş; mahkemece, Tüzüğün 10. maddesinde "tekaütlük yaşını veya müddetini doldurmak veyahut çalışamayacak derecede maluliyete uğramak yüzünden Ajanstan ilgisi kesilen veya ayrılan memurlara veyahut ölümleri halinde ailesine aşağıdaki şartlara göre tazminat verilir" denildiğini, Tüzüğün 1946 yılında yürürlüğe girdiği dikkate alındığında maddede yer alan "tekaütlük yaşını veya müddetini doldurmak" ifadesinin, iş akdinin yaşlılık aylığı almaya hak kazandıktan sonra feshedilmesi halini karşıladığını, davacının ...

Ajansındaki iş akdinin yaşlılık aylığı almaya hak kazanarak emekli olmak dışında bir sebeple sona erdiğini, bu nedenle Tüzüğün 10. maddesinden yararlanma imkanının bulunmadığını, Tüzüğün 16. maddesinde, 10. maddede sayılan sebepler dışında her hangi bir yolla Ajanstan ilişiği kesilen veya ayrılan çalışanın Sandıktan ayrılmış olacağı, bunlardan hizmet süresi 10-15 yıl aralığında olanlara bidayetten itibaren aylığından kesilen paralarla Ajansca muadili olarak yatırılan paraların tamamının temettüsüz olarak ödeneceğinin düzenlediği,

davacının iş akdi emeklilik dışında bir sebeple sona verdiğinden Tüzüğün 16. maddesinden yararlandırılması ve hizmet süresi 10-15 yıl aralığında olduğundan, gerek aylıklarından kesilerek ve gerekse Anadolu Ajansı tarafından iş veren payı olarak Sandığa yatırılan paraların faizsiz olarak davacıya ödenmesi gerektiği, bu belirlemeler üzerinden yapılan hesaba göre de davacıya ödenmesi gereken miktarın 22.967,78 TL olduğu gerekçesi ile davanın kısmen kabulü ile, 22.967,78 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

... Ajansı Memurları Yardım Sandığı Tüzüğünün 10. maddesi “tekaütlük yaşını veya müddetini doldurmak veyahut çalışamayacak derecede maluliyete uğramak yüzünden Ajanstan ilgisi kesilen veya ayrılan memurlara veyahut ölümlari halinde ailesine aşağıdaki şartlara göre tazminat verilir.

a-Ajansta hizmeti 15 seneden aşağı olan memurun hesabına göre kendisinden kesilmiş bulunan paraların tutarı ile her hizmet yılı için ayrıca birer maaş nisbetinde tazminat verilir.

b-Ajanstaki hizmeti 15 seneden çok ise (a) fıkrasındaki esasa göre verilecek miktardan başka 15 seneyi aşan her sene için yarımşar maaş nisbetinde tazminat eklenir.”

Tüzüğün 11. maddesinde “Hizmet müddetinin hesabında altı aydan fazlası seneye iblağ edilir. Altı aydan noksanı sayılmaz.”; 16. madde de ise, sandıktan ayrılanlara verilecek ödenecek tazminatları düzenlemekte olup buna göre “Yukarda 10. maddede sayılan sebepler dışında herhangi bir yolla ajanstan ilişiği kesilen veya ayrılan memur, tesisten ayrılmış olacağından aşağıdaki esaslara göre ödemede bulunulur:

a-Hizmet müddeti 1-3 yıldan aşağı olan memurun ayrılışı istifa veya başka bir işe nakil veyahut kusur ve uygunsuz hareketinden ötürü bir sebeple olmuş ise kenrisine hiçbir şey verilmez, ancak bu ayrılış Ajans'ca kadro dışında bırakılmak yüzünden olmuş ise aylıklarından kesilmiş bulunan paraların tutarı aynen kendisine verilir.

b-Hizmet müddeti 3-6 yıl arasında ise bidayetten itibaren aylığıdan kesilen paraların tutarı temettüsüz olarak, hizmet müddeti 6-10 yıl arasında ise bidayetten itibaren aylığından kesilen paraların tamamı ile Ajansca muadili olarak yatırılan paraların tamamı temettüsüz olarak, hizmet müddeti 15-20 yıl arasında ise bidayetten itibaren aylığından kesilen paraların tamamı ile bunun payına düşen temettü ile Ajansca yatırılan paraların tamamı temettüsüz olarak, hizmet müddeti 20-25 yıl olduğu takdirde bidayetten itibaren aylığından kesilen paralarla Ajansca muadil olarak yatırılan paraların tutarı ve bunların mecmuunun payına düşen temettü tamamen kendisine ödenir.

c-Hizmet müddeti 25 yıl ve daha fazla olanlar hakkında 10'uncu madde hükümleri uyguyanır.

ç-Memurun hizmet yılı ne olursa olsun Ajanstan ayrılışı, kusurundan veya uygunsuz hareketinden ileri gelmiş ise bidayetten itibaren kendi aylıklarından kesilmiş olan paralar, şalet (b) ve (c) fıkrası gereğince hakkı arsa temettüleriyle birlikte ödenecek. Fakat Ajans tarafından muadil olarak yatırılan paralar hiçbir suretle verilmiyecektir” şeklinde düzenlenmiştir.

Sosyal Güvenlik Kurumunun davacıya gönderdiği 19.03.2012 günlü yazıda, davacının 14.03.2012 olan müracaat tarihi itibarı ile 15 yıl sigortalılık süresinin ve 4962 gün prim ödeme gün sayısının bulunduğu, kendi isteği ile işten ayrılma halinde kıdem tazminatı alabileceği belirtilmiştir.

Davacı 01.05.1998 ila 30.09.2012 tarihleri arasında 14 yıl 4 ay 29 gün çalıştığı Anadolu Ajansının 18.09.2012 gün 6371 sayılı yazısında, davacının 30.12.2012 tarihi itibarı ile emeklilik için yaş dışındaki diğer şartları tamamlaması nedeni ile emeklilik başvurusunun kabul edildiği bildirilmiştir.

Mahkemece; davacının iş akdinin emeklilik dışında bir sebeple sona ermesi nedeni ile Tüzüğün 16. maddesinden yararlandırılması ve hizmet süresi 10-15 yıl aralığında olduğundan, aylıklardan kesilerek Sandığa yatırılan Anadolu Ajansı tarafından iş veren payı olarak Sandığa yatırılan paraların faizsiz olarak davacıya ödenmesi gerektiğinden bahisle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Davacı vekilinin iddiası, sandık üyesi olan davacının ajanstan ayrılması neticesinde sandığa yönelik haklarının Tüzüğün 10. maddesine göre ödenmesidir. Davalı ise, emeklilik hakkı kazanmadığı halde kendi isteği ile işten ayrılan davacının ancak Tüzük 16. maddesi kapsamında haklardan yararlanacağıdır. Tüzüğün 10. maddesi ile 16. maddesi arasındaki ödeme miktarlarında görünen en önemli fark kesilen ödeneklerin temettülü veya temettüsüz geri ödenmesinden çok her hizmet yılı için bir aylık maaş veya ücret verilmesidir ki taraflar arasındaki uyuşmazlığın asıl nedeni burada toplanmaktadır.

Yukarıdaki açıklamalar karşısında, Tüzük 10. maddenin ele alınması gerekmektedir. Maddenin ilk parağrafında “tekaütlük yaşını veya müddetini doldurmak veyahut çalışamayacak derecede maluliyete uğramak yüzünden Ajanstan ilgisi kesilen veya ayrılan memurlara veyahut ölümlari halinde ailesine aşağıdaki şartlara göre tazminat verilir.” şeklinde düzenleme mevcuttur.

Burada açıkça tazminat alma koşulunu: 1-Tekaütlük yaşını doldurmak, 2- Tekaütlük müddetini doldurmak, 3-Ölüm olarak belirlemiştir. “Tekaütlük yaşını veya müddetini doldurarak... ajanstan ilişiği kesilenler” ifadesi yer almaktadır. Her üç kavramın arasında veya sözcüğü vardır. Görüleceği üzere Sandık Tüzüğünde anılan iki koşulun birlikte gerçekleşmesi şartı aranmamakta, yalnız ikisinden birinin gerçekleşmesi yeterli sayılmaktadır.

1946 yılında kurulan sandığın tüzüğünde anılan maddelerde sonradan bir değişiklik yapıldığına ilişkin bilgi de bulunmamaktadır. Davacı tekaütlük yaşını doldurmamıştır. Ancak emeklilik süresini doldurmuştur.

Bu açıklamalar ışığında davacının 10.maddedeki şartlardan ekmeklilik müddetini doldurmuş olması nedeni ile Tüzüğün 10.maddesinden yararlandırılması sureti ile oluşacak tazminattan yapılan ödemelerin düşülmesi sureti ile kalan miktara hükmedilmesi gerekirken, yerinde olmayan gerekçe ile davacının Tüzüğün 16. maddesi kapsamında olduğu değerlendirilerek bu bağlamda belirlenen tazminata hükmedilmesi doğru görülmemiştir.

Ayrıca davacı tarafından davalıya gönderilen ihtarnamede tazminatın faizi ile davada ise ekmekli tarihinden itibaren faiz istendiği de değerlendirilmelidir.