Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2017/6866 K.2018/13184

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş olup hükmün davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

KARAR

Dava dilekçesinde, davacıların ...'da kurulu ... Efendi bin ... Vakfı'nın galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduklarının tespiti ile mahkeme kararından sonra galle fazlasının ödenmesi istenmiş, mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, davacıların galle almaya müstehak vakıf evladı olduklarının tespiti ile karardan sonraki galle fazlasının ödenmesi istemine ilişkindir.

Bir vakıftan galle fazlasının alınabilmesi için öncelikle vakfeden ile soybağının ispatlanması, sonra da vakfiyede öngörülen şartların gerçekleşmesi gerekir.

1-Bir vakfın evladı olunabilmesi için vakfın kurucusuna kadar soy bağının götürülmesi zorunlu olmayıp, daha önceden kesinleşmiş mahkeme kararı ile evlat olduğuna karar verilen kişilerle veya 1943 tarihli Yargıtay İçtihatı Birleştirme Kararına göre tevliyeti evlada bırakılan vakıflarda mütevellilik yapan kişilerle yöntemince soybağı ilişkisinin kurulması gereklidir. Davacılar anneleri ...'ın üst soyu üzerinden son mütevelli ... oğlu ...'ye dayanarak vakfın evladı olduklarını iddia etmişlerdir.

01 Şaban 1109 H.

(12.02.1698 M) tarihli vakfiyenin tevliyete ilişkin bölümünde; "...kendim mütevelli olub ba'dehu hucurat-ı mezburede sakin bir kimesne mütevelli ola hucurat-ı mezburede kimesne bulunmaz ise yine nazır efendi re'yi ile bir kimesne mütevelli ola..." denilerek vakfın mütevelliği, vakıfın sağlığında kendisine, ölümünden sonra ise vakfedilen iki han, nalbant dükkanı ve bakkal'da oturanlara (kullananlara) şart kılınmış, bunlarda da oturan olmaz ise nazır efendinin oyu ile birisinin mütevelli olması öngörülmüş yani tevliyet vakıf evlatlarına bırakılmamıştır.

Dolayısı ile davacıların 1943 tarihli Yargıtay İçtihatı Birleştirme Kararından hareketle mütevelli ile soybağı kurmaları onların vakıf evladı oldukları anlamına gelmeyeceği gibi daha önce ... tarafından üst soya değişik adlar adı altında ödeme yapılması bu durumu değiştirmeyeceği dikkate alınmadan bu hususa dair herhangi bir değerlendirme içermeyen bilirkişi raporunun hükme esas alınarak davanın kabulüne karar verilmesi,

2-Kabule göre de;

Galle fazlası alabilmek için vakfiyede öngörülen şartların gerçekleşmesi gerektiğinden vakfiyenin galle fazlası için; "...galle-i mezbûrenin mesarif-i mezkûreden fazla olan akçe mütevellide hıfz olunub beher sene hanların ve dükkânların meremmâtına sarfoluna ve vezaifden ve meremmattan dahi fazla kalursa evladlarım evlad-ı evladlarım ve evlad-ı evlad-ı evladlarım batnen ba'de batnin ve neslen gıbbe neslin beynlerinde ale's-sevivve taksim edeler birinin evladı el iyazu billâh münkariz olursa baki kalan evlâdlara ta'yin-i mezkûr üzre tevzi oluna el iyazu billah cümle münkariz olursa hucuratta sakin kimesnelere re'y-i nazır ile verile ve eger

hucuratta kimesne bulunmaz ise rey-i nazır ile fukaraya sarf oluna..."şeklinde ifade edilerek galle fazlası batın şartı ile (yani ön batında evlat varken sonraki batındaki evladın hak sahibi olamaması kuralı), kız-erkek evlat ayrımı yapılmadan evlatlar arasında eşit olarak dağıtılması, evlatlardan birisinin ölmesi halinde ise payının kendi evlatlarına değil, ölen evlat dışındaki diğer vakıf evlatları arasında paylaştırılmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır.

UYAP üzerinden alınan vukuatlı nüfus kayıt örneklerinden; galle fazlasına müstehak vakıf evlat kararı verilen davacılar İlker ve İlkin'in bulunduğu batından önceki batında dayıları 1943 doğumlu ... ile 1952 doğumlu ...'ın sağ olduklarının anlaşılmasına göre davanın bu yönü ile de reddine karar verilmesi gerekirken, yetersiz araştırma ve eksik inceleme kabulü, doğru görülmemiştir.