Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E.2017/7895 K.2018/636

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş olup hükmün vasi adayı tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

KARAR

Davacı-ihbar eden ..., kayınvalidesi olan ...'un 86 yaşında olup uzun yıllardan beri demans rahatsızlığı ve diğer ruhsal rahatsızlıkları olduğunu, yaptığı işlemin anlam ve sonuçlarını kavrayamadığını açıklayarak kısıtlanmasına karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, duruşma yapılmadan dosya üzerinden, davanın kabulü ile, ...'un TMK'nun 405.maddesi gereğince kısıtlanmasına, kendisine ...'un vasi olarak atanmasına karar verilmesi üzerine; hüküm, vasi adayı tarafından temyiz edilmiştir.

Vesayete ilişkin hükümler kamu düzenine ilişkindir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 382/2b-19. maddesinde vesayet işlerinin çekişmesiz yargı kapsamında olduğu, 385. maddesinde ise niteliğine uygun düştüğü ölçüde basit yargılama usulünün uygulanacağı, 317. maddesinde de, davalıya tebligat yapılması gerektiği 320-1 maddesindede mahkemenin mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar vereceği öngörülmüştür. Mahkemece, bu madde hükmü gözetilerek, dosya üzerinden karar verilmiş ise de, varılan sonucun maddenin yanlış yorumlanmasından kaynaklandığı anlaşılmıştır.

Öncelikle belirtmek gerekir ki; sözü edilen maddeye göre, duruşma yapmadan karar verilebilmesi için, hukuken bunun mümkün olması gerekir, başka bir anlatımla, ancak hukukun cevaz verdiği hallerde duruşma açmadan dosya üzerinden karar verilebilir. (Örneğin ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları gibi) veya kanunun duruşma açılmadan dosya üzerinden karar verilmesinde hakime takdir hakkı tanındığı hallerde dosya üzerinden karar verilebilir. (Örneğin İİK.nun 17-18. maddelerinde öngörülen şikayet başvurusu gibi) Kanunun açıkça duruşma açılarak yargılama yapılmasını emrettiği hallerde dosya üzerinden karar verilemez.

Bilindiği üzere HMK'nun hukuki dinlenme hakkı başlıklı 27. maddesi uyarınca davanın tarafları, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hak yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını da kapsar.

Hukuki dinlenme hakkının gereği olarak, taraflar duruşmaya çağrılmadan hüküm verilememesi, Anayasa'nın 36. maddesi ile düzenlenen iddia ve savunma hakkının kullanılmasına olanak tanınması ilkesinin doğal bir sonucudur. Aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılama hakkının da en önemli unsurudur.

Gerçekten savunma hakkını güvence altına alan T.C. Anayasa'nın 36. maddesi ile 6100 sayılı HMK'nun 27. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, mahkemece taraf, dinlenmek ve savunması alınmak üzere kanuni şekillere uygun olarak davet edilmedikçe hüküm verilmesi mümkün bulunmamaktadır.

Bu nedenlerle, mahkemece duruşma açılması gerekirken, dosya üzerinden inceleme yapılarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Kabule göre de, kısıtlı adayı hakkında düzenlenen, ... Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi'nin 17.03.2016 tarihli sağlık kurulu raporunda kısıtlı adayına demansiyel süreç tanısı konulduğu ve vasi tayininin uygun olduğunun bildirildiği,... Üniversitesi Hastanesi'nin 08.10.2015 tarihli sağlık kurulu raporunda ise hukuki ehliyetinin bulunduğunun bildirildiği, böylece her iki sağlık kurulu raporu arasında çelişki meydana geldiği gözetilerek mahkemece, her iki rapor da eklenmek suretiyle kısıtlı adayının Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas dairesine sevki ile çelişkinin giderilmesi amacıyla rapor aldırılarak oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.